Vergi Yapısının Ekonomik Büyümeye Etkisi ve Makroekonomik Performans: GMM ve APLOCO Yöntemleriyle Analiz

Yıl 2025, Cilt: 23 Sayı: 4, 43 - 74, 29.12.2025

Zekiye Örtlek , Abdullah Kılıçarslan

Öz

Bu çalışma, vergi yapısının kişi başına ekonomik büyüme üzerindeki dinamik etkilerini, sağlık harcamaları ve işgücü katılım oranları ile olan etkileşimleri üzerinden incelemektedir. Araştırma, Sistem Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi (GMM) kullanarak, gelişmekte olan 16 ülkede, gelir, kar ve sermaye kazançları üzerinden alınan vergiler, diğer vergiler, mal ve hizmet ihracatı, sağlık harcamaları ve işgücüne katılımın ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini değerlendirmektedir. GMM sonuçlarına göre, sağlık harcamaları, gelir, kar ve sermaye kazançları ve diğer vergilerdeki artış negatif ve anlamlı; işgücüne katılım ve mal hizmet ihracatındaki artış ise pozitif ve anlamlı etki yaratmıştır. Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden NMV tabanlı APLOCO yöntemi kullanılarak yapılan makroekonomik performans analizinde en başarılı ülke Peru, en düşük başarı düzeyine sahip ülke Suudi Arabistan olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ekonomik Büyüme , Vergi Yapısı , Sistem GMM , APLOCO Yöntemi

The Effect of Tax Structure on Economic Growth, and Macroeconomic Performance: Analysis with GMM and APLOCO Methods

Öz

This study examines the dynamic effects of tax structure on economic growth per capita through its interactions with health expenditures and labor force participation rates. The study evaluates the effects on economic growth of taxes on income, profits and capital gains, other taxes, exports of goods and services, health expenditures, and labor force participation in 16 developing countries using the System Generalized Method of Moments (GMM). According to the GMM results, the increase in health expenditures, income, profits and capital gains, and other taxes has a significant negative effect, whereas a similar trend in labor force participation and exports of goods and services has a positive and significant impact. In the macroeconomic performance analysis conducted using the NMV-based APLOCO method, one of the Multiple Criteria Decision Making (MCDM) methods, Peru was determined as the most successful country, while Saudi Arabia appeared as the country with the lowest level of success.

Anahtar Kelimeler

Economic Growth , Tax Structure , System GMM , APLOCO Method

Kaynakça

• Fındık, O., & Özkaynak, E. (2021). Link prediction based on node weighting in complex networks. Soft Computing, 25(3), 2467–2482. https://doi.org/10.1007/s00500-020-05314-8
• Halıcı-Tülüce, N. S., Doğan, İ., & Dumrul, C. (2016). Is income relevant for health expenditure and economic growth nexus? International Journal of Health Economics and Management, 16(1), 23–49. https://doi.org/10.1007/s10754-015-9179-8
• Hansen, P., & King, A. (1996). The determinants of health care expenditure: A cointegration approach. Journal of Health Economics, 15(1), 127–137. https://doi.org/10.1016/0167-6296(95)00017-8
• Heshmati, A. (2001). On the Causality between GDP and Health Care Expenditure in Augmented Solow Growth Model. SSE/EFI Working Paper Series in Economics and Finance. Retrieved from https://ideas.repec.org//p/hhs/hastef/0423.html