Araştırma Makalesi

ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği'nin Türkçeye Uyarlanması

Cilt: 23 Sayı: 4 29 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği'nin Türkçeye Uyarlanması

Öz

Bu çalışma, Lee ve Park (2024) tarafından geliştirilen ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanmasını amaçlamaktadır. ChatGPT okuryazarlığını teknik yeterlilik, eleştirel değerlendirme, iletişim yeterliliği, yaratıcı uygulama ve etik yeterlilik olmak üzere beş temel boyutta ele alan ölçek, dilsel ve kavramsal uyumun sağlanması için uyarlanmıştır. Ölçeğin çeviri sürecinde dil uzmanları ve alan uzmanları tarafından gerçekleştirilen çeviriler arasındaki uyum kontrol edilmiş orijinal metin ile Türkçe versiyon arasındaki anlam bütünlüğü sağlanmıştır. İlk aşamada pilot bir grup üzerinde uygulanan ölçek, geri bildirimler doğrultusunda düzenlenmiş ve nihai hali daha geniş bir örneklem üzerinde test edilmiştir. Çalışmanın örneklemi havacılık öğrencilerinden oluşmuş, ilk aşamada 143, ikinci aşamada ise 462 öğrenciden veri toplanmıştır. İstatistiksel analizler sonucunda ölçeğin beş boyut ve 25 maddeden oluşan yapısının korunarak Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlenmiştir. Araştırma, ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği’nin havacılık bağlamında etkin bir değerlendirme aracı olarak kullanılabileceğini ortaya koyarak yapay zekâ teknolojilerinin eğitim ve mesleki gelişim süreçlerinde kullanımına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

İnsan katılımcıların yer aldığı bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırma Etik Kurulu’nun (IUREC 471/2024) onayı ile yürütülmüştür. Katılımcılardan araştırmaya katılım öncesinde yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır.

Kaynakça

  1. Abubakar, M., EriOluwa, O., Teyei, M., & Al-Turjman, F. (2022, October). AI Application in the Aviation Sector. In 2022 International Conference on Artificial Intelligence of Things and Crowdsensing (AIoTCs) (pp. 52-55). IEEE.
  2. Al-Abdullatif, A. M., & Alsubaie, M. A. (2024). ChatGPT in Learning: Assessing Students’ Use Intentions through the Lens of Perceived Value and the Influence of AI Literacy. Behavioral sciences, 14(9), 845. https://doi.org/10.3390/bs14090845
  3. Alkalbani, M. (2023). ChatGPT Technology and Its Role in Promoting Creativity in Education. The Asian Conference on Education 2023 Official Conference Proceedings, 1-19. https://papers.iafor.org/wp-content/uploads/papers/ace2023/ACE2023_73951.pdf
  4. Altıntop, M. (2023). Yapay Zekâ/Akıllı Öğrenme Teknolojileriyle Akademik Metin Yazma: Chatgpt Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (46), 186-211.
  5. An, J., Ding, W., & Lin, C. (2023). ChatGPT. tackle the growing carbon footprint of generative AI, 615, 586. https://www.ltimindtree.com/wp-content/uploads/2023/02/ChatGPT-An-AI-NLP-Model-POV.pdf
  6. Aşkun, V. (2023). Sosyal Bilimler Araştırmaları İçin Chatgpt Potansiyelinin Açığa Çıkarılması: Uygulamalar, Zorluklar Ve Gelecek Yönelimler. Erciyes Akademi, 37(2), 622-656. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1281544
  7. Ballı, Ö. (2020). Yapay zekâ ve sanat uygulamaları üzerine güncel bir değerlendirme. Sanat ve Tasarım Dergisi, (26), 277-306.
  8. Bernabeo, A., Goundar, S., Nguyen, K. V., Thien, B. N., Luong, Q., & Dinh, M. N. (2023). Artificial Intelligence for Safety Related Aviation Systems: A Roadmap in the Context of Vietnam. In Information Systems Research in Vietnam, Volume 2: A Shared Vision and New Frontiers (pp. 37-52). Singapore: Springer Nature Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-99-4792-8_4

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Strateji, Yönetim ve Örgütsel Davranış (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

1 Nisan 2025

Kabul Tarihi

28 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 23 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Çeken, S. (2025). ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(4), 164-187. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1668758
AMA
1.Çeken S. ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;23(4):164-187. doi:10.18026/cbayarsos.1668758
Chicago
Çeken, Seda. 2025. “ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 (4): 164-87. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1668758.
EndNote
Çeken S (01 Aralık 2025) ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 4 164–187.
IEEE
[1]S. Çeken, “ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması”, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 23, sy 4, ss. 164–187, Ara. 2025, doi: 10.18026/cbayarsos.1668758.
ISNAD
Çeken, Seda. “ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23/4 (01 Aralık 2025): 164-187. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1668758.
JAMA
1.Çeken S. ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;23:164–187.
MLA
Çeken, Seda. “ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 23, sy 4, Aralık 2025, ss. 164-87, doi:10.18026/cbayarsos.1668758.
Vancouver
1.Seda Çeken. ChatGPT Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2025;23(4):164-87. doi:10.18026/cbayarsos.1668758