The Jewish Diaspora and Local Onomastic Preferences in Roman Anatolia: A Study of Hierapolis

Yıl 2025, Cilt: 23 Sayı: 4, 188 - 206, 29.12.2025

Umut Dinç

Öz

The presence of Jewish communities in the Anatolian diaspora dates back to the 3rd century BCE. However, despite the accounts of philological sources, historical materials generally remain silent until the 3rd century CE. The lack of sufficient historical evidence has led to the questioning of the reliability of philological sources and, at times, to misinterpretations. Between the 1st and 3rd centuries CE, Jewish communities in many parts of Anatolia began to manifest themselves through references to their cultural identity. As these cultural markers became more apparent, studies on Judaism tended to employ similar methodologies regardless of temporal or geographical context. Nevertheless, identifying Jews in the diaspora presents significant temporal and regional variations. Moreover, the long-standing familiarity with epigraphic materials—such as inscriptions and tombstones—and the frequent re-evaluation of the same data have led to a repetitive nature in this field of research. This study aims not only to better understand the lifestyle of Jewish communities and uncover hidden elements within the epigraphic material through name analysis, but also to explore, via the case of Hierapolis, the reasons behind the historical silence surrounding much earlier periods.

Anahtar Kelimeler

Diaspora Jews , Onomastics , Hierapolis Jewish Community , Hebrew, Hellenistic and Latin Names

Roma Dönemi Anadolusu’nda Yahudi Diasporası ve Yerel Onomastik Tercihler: Hierapolis Örneği

Öz

Filolojik kaynaklardan edinilen bilgilere göre Yahudi diasporasının Anadolu’daki varlığının ilk izleri MÖ III. yüzyılda görülmektedir. Fakat filolojik kaynakların aksine Anadolu coğrafyasından elde edilen tarihi malzeme genellikle geç antik döneme kadar sessiz kalmaktadır. Bahsi geçen durum düşünüldüğünde yeterli tarihi kaynağın bulunmaması, filolojik kaynakların güvenilirliğinin sorgulanmasına ya da yanlış değerlendirmelerin yapılmasına neden olmaktadır. MS I. – III. yüzyıllar arasında diaspora Yahudileri kültürlerine yönelik atıfları yazıtlara işlemeleri vasıtasıyla kendilerini daha belirgin olarak göstermeye başlamışlardır. Kültürel vurguların belirginleşmesi Yahudilik araştırmalarında zaman ve mekân fark etmeksizin aynı yöntemlerin kullanılmasına neden olmuştur. Ayrıca epigrafik malzemelerin uzun zamandır bilinir olması ve sürekli aynı malzemenin değerlendirilmesinden dolayı bu alandaki çalışmalar kendilerini tekrar eder niteliğe dönüşmüştür. Bu çalışma, yapılan isim analizleri aracılığıyla yalnızca Yahudi toplumunun yaşam biçimini daha iyi anlamak ve epigrafik malzemede gizli kalan unsurları ortaya çıkarmak amacıyla değil; aynı zamanda Hierapolis örneği üzerinden, çok daha eski dönemlere ait tarihsel malzemenin sessizliğinin nedenlerini irdelemek için de bir çaba sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Diaspora Yahudileri , Onomastik , Hierapolis Yahudi Toplumu , İbranice, Hellence ve Latince İsimler

Kaynakça

• Trebilco, P. (1991). Jewish Communities in Asia Minor, Cambridge: Cambridge University Press.
• Üçer, M (2020). Roma Hukuna Giriş, İstanbul: Onikilevha.
• Williams, M. H. (2005). “Jewish Festal Names in Antiquity – A Neglected Area of Onomastic Research”. Journal for the Study of Judaism in the Persian, Hellenistic, and Roman Period, 21-40.
• Zeev, P. B. (1998). Jewish Rights in the Roman World: The Greek and Roman Documents Quoteed by Josephus Flavius. Tübingen: Mohr Siebeck.
• Yılmaz, F. (2015). “Antikçağ’da Glykon Kültü”, Eskiçağ Yazıları 7, ed. N. Eda AKYÜREK ŞAHİN, M. Ertan YILDIZ ve Hüseyin Uzunoğlu, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul.
• http-1: https://en.katabiblon.com/us/index.php?text=LXX&book=2Esd&ch=10 (Erişim tarihi: 09.12.2024). http-2:https://lexicon.katabiblon.com/?search=%CE%9C%CE%B1%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BC (Erişim tarihi 19.11.2024).