Tercümanlıktan Bankerliğe: Pisani Ailesinin Darütterhin Bankası Açma Teşebbüsü

Yıl 2025, Cilt: 23 Sayı: 4, 339 - 359, 29.12.2025

Hüseyin Yılmaz

Öz

Avrupa’da ortaçağda temelleri atılan ve erken modern çağda hızla gelişen modern bankacılık sistemi, Osmanlı Devleti’ne XIX. yüzyılda gelmiştir. Uzun süre bir milli banka kurma teşebbüsleri olsa da devlet bankası statüsündeki Osmanlı Bankası’nın temelleri 1856’da atılmıştı. Fakat gerçek anlamda faaliyete geçmesi 1860’ları bulmuştur. XIX. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti’nde birçok resmî ve özel banka açma teşebbüsleri olmuştur. Bunlardan birisi de Darütterhin bankasıdır. İngiliz elçiliğinde baş tercümanlıktan emekli olan Etienne Pisani tarafından 1877’de sunulan bu teklif, Bâb-ı Âli tarafından olumlu karşılanmıştır. Etienne, uzun süre İngiliz elçiliği başta olmak üzere yabancı elçiliklerde tercümanlık görevi üstlenen Levanten ailelerden Pisani ailesinin bir mensubudur. Darütterhin bankası açma önerisi ilk başta Bâb-ı Âli tarafından uygun bulunmuştur. Fakat taraflar arasındaki özellikle faiz oranındaki uyuşmazlık söz konusu bankanın açılmasını engellemiştir. Bu çalışmada da 1877’den 1900’e kadar hükümet ve Pisani ailesi arasında bankanın açılması için yürütülen süreç ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

Darütterhin , Banka , Pisani , Faiz , Tercüman

From Translator to Banker: Pisani Family's Attempt to Open a Darutterhin Bank

Öz

The modern banking system, whose foundations were laid in Europe in the Middle Ages and developed rapidly in the early modern era, came to the Ottoman Empire in the nineteenth century. Although there were attempts to establish a national bank for a long time, the foundations of the Ottoman Bank, which had the status of a state bank, were laid in 1856. In the second half of the 19th century, there were many attempts to open official and private banks in the Ottoman Empire. One of these was the Darütterhin bank. This proposal, submitted in 1877 by Etienne Pisani, who had retired as chief interpreter at the British Embassy, was welcomed by the Porte. Etienne was a member of the Pisani family, one of the Levantine families who had worked as interpreters in foreign embassies, especially the British embassy, for a long time. His proposal to open a Darutterhin bank was initially approved by the Porte. However, the dispute between the parties, especially over the interest rate, prevented the opening of the bank. This study will examine the negotiations between the government and the Pisani family between 1877 and 1900 for the opening of the bank. Etienne was a member of the Pisani family, one of the Levantine families who had worked as interpreters in foreign embassies, especially the British embassy, for a long time. His proposal to open a Darutterhin bank was initially approved by the Bâb-ı Âli. However, the dispute between the parties, especially over the interest rate, prevented the opening of the bank. This study will examine the negotiations between the government and the Pisani family between 1877 and 1900 for the opening of the bank.

Anahtar Kelimeler

Darutterhin , Bank , Pisani , Interest , Interpreter

Kaynakça

• Berridge, G. R. (2004). Dragomans and Oriental Secretaries in the British Embassy in Istanbul. Ottoman Diplomacy: Conventional or Unconventional?. (ed. A. Nuri Yurdusev), New York: Palgrave Macmillan, 151-166.
• Boogert, M. H. V. (2014). Kapitülasyonlar ve Osmanlı Hukuk Sistemi, 18. Yüzyılda Kadılar, Konsoloslar ve Beratlılar. (çev. Ali Çoşkun Tuncer), İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
• Bölükbaşı, Ö. F. (2014). İstanbul Sarrafları (1691-1835). Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, 30, 19-96.
• Castiglione, F. (2014). Levantine’ Dragomans in Nineteenth Century Istanbul: The Pisanis, the British, and Issues of Subjecthood. Osmanlı Araştırmaları, 44, 169-195.