İhracat, İthalat ve Sanayi Üretimi Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği

Yıl 2025, Cilt: 23 Sayı: 4, 360 - 378, 29.12.2025

Arda Oruç İsmail Metin , Taner Taş

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de sanayi üretimi ile dış ticaret arasındaki ilişkiyi detaylı bir şekilde incelemeyi hedeflemiştir. Araştırmada, zaman serisi analizleri uygulanmış ve tüm istatistiksel işlemler Eviews 8 programı kullanarak gerçekleştirilmiştir. İlk olarak birim kök test yardımıyla değişkenlerin durağanlık durumları tespit edilmiştir. Ardından, uygun gecikme uzunluğu tespit edilmiştir. Çalışmanın devamında, Johansen eşbütünleşme testi ile sanayi üretimi ve dış ticaret arasındaki uzun dönemli ilişki araştırılmıştır. Değişkenler arasındaki etkileşimlerin yönünü ve özelliklerini belirlemek için Granger Nedensellik testine tabi tutulmuştur. Uzun dönemli katsayılarının tahmini ise FMOLS yöntemiyle yapılmıştır. Ek olarak, modelin güvenilirliğini değerlendirmek amacıyla çeşitli diagnostik testler uygulanmıştır. Araştırmanın sonuçları, Türkiye’de sanayi üretimi ile dış ticaret arasında hem kısa vadeli hem de uzun vadeli anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Bulgular, sanayi üretiminin dış ticareti etkilediğini, aynı zamanda dış ticaretin sanayi üretiminin büyümesine katkıda bulunabileceğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

İthalat , Sanayi Üretimi , Granger , FMOLS , İhracat

Etik Beyan

Yok

Destekleyen Kurum

Yok

The Relationship between Exports, Imports, and Industrial Production: The Case of Türkiye

Öz

This study aims to analyze the relationship between industrial production and foreign trade in Turkey. Time series analysis were employed, and all statistical procedures were conducted using the Eviews 8 software. Initially, the stationarity of the variables was tested using the unit root test. Subsequently, the optimal lag length was determined. In the next stage, the Johansen cointegration test was applied to examine the long term relationship between industrial production and foreign trade. The Granger Causality Test was utilized to identify the direction and characteristics of the relationships between the variables. The estimation of long term coefficients was conducted through the FMOLS method. Additionally, diagnostic tests were applied to assess the reliability of the research model. The findings indicate that there is a significant relationship between industrial production and foreign trade in Turkey, both in the short and long term. These results suggest that industrial production influences foreign trade, while foreign trade has the potential to enhance industrial production.

Anahtar Kelimeler

Export , Import , Industrial Production , Granger , FMOLS

Kaynakça

• Syczewska, E. M. (2010). Emprical Power of the Kwiatkowski-Phillips-Schmidt-Shin Test, Warsaw School of Economics Institute of Econometrics, Department of Applied Econometrics Working Papers.
• Terzioğlu, M., ve Çay, Y.(2024). İhracat ve İthalat Arasındaki İlişkinin Sektörel Düzeyde Panel Veri Yöntemiyle Analizi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi.
• Yağmur, İ. (2025a). Validity of Okun’s Law for African Union Countries: Panel Data Analysis for the Period 1991-2023. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 25(1), 276-293. https://doi.org/10.11616/asbi.1585788
• Yağmur, İ. (2025b). Validity of the Phillips Curve in OECD Countries: Panel Data Analysis. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 11(1), 303-320. https://doi.org/10.20979/ueyd.1634333