Döviz Kuru ve Kurumlar Vergisi Oranındaki Değişimlerin İhracat Üzerindeki Yansıması: Türkiye Ekonomisi Üzerine Bir İnceleme

Yıl 2025, Cilt: 23 Sayı: 4, 421 - 434, 29.12.2025

Ramazan Öner , Selim Duramaz

Öz

Çalışmanın amacı Türkiye ekonomisindeki döviz kuru ve kurumlar vergisi oranlarındaki değişikliklerin ihracat üzerindeki etkilerinin analiz edilmesidir. Çalışmada 2005-2023 yılları arasındaki gayrisafi yurt içi hasıla, kurumlar vergisi oranı, ortalama dolar kuru, ihracat verileri ile regresyon analizi ve Granger nedensellik testi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuncunda döviz kuru ve kurumlar vergisi oranı ihracatı anlamlı düzeyde etkilediği, ancak gayrisafi yurt içi hasıla büyüme verisinin ihracat hacmi üzerinde anlamlı düzeyde etkisi olmadığı bulgulanmıştır. Bununla beraber nedensellik testi sonuçları, döviz kurunun ihracat üzerindeki etkisinin zamana yayıldığını ve bu ilişkinin kısa vadede tam olarak hissedilmese bile, iki dönemlik bir gecikmenin ardından anlamlı bir şekilde ortaya çıktığını göstermektedir. Çalışma sonuçları kapsamında yüksek teknoloji sektörlerine yatırım yapan ve ihracata yönelik üretim yapan firmalara verilecek olan vergi teşvikleri ile ihracatta katma değerli ürünlerin payını artıracak politikalara yönelinerek dış ticarette daha yüksek gelir elde eden ülke durumuna gelinmesi önerilmektedir. Böylelikle ülke ekonomisine yönelik daha fazla döviz girdisi piyasaların kur hareketliliklerinden daha az etkilenmesini sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Döviz kuru , ihracat , kurumlar vergisi.

Reflection of Changes in Exchange Rate and Corporate Tax Rate on Exports: A Study on Turkish Economy

Öz

The aim of the study is to analyze the effects of changes in exchange rate and corporate tax rates in the Turkish economy on exports. In the study, gross domestic product, corporate tax rate, average dollar exchange rate, export data between 2005-2023 were subjected to regression analysis and Granger causality test. As a result of the analysis, it was found that exchange rate and corporate tax rate significantly affected exports, but gross domestic product growth data did not have a significant effect on export volume. However, the causality test results show that the effect of exchange rate on exports spreads over time and that this relationship, although not fully felt in the short term, emerged significantly after a two-period delay. Within the scope of the study results, it is suggested that tax incentives to be given to companies investing in high-technology sectors and producing for exports, and policies that will increase the share of value-added products in exports, will help the country achieve higher income in foreign trade. Thus, more foreign exchange input to the country's economy will ensure that markets are less affected by exchange rate movements.

Anahtar Kelimeler

Exchange rate , export , corporate tax.

Kaynakça

• Gujarati, D. N. (2003). Basic Econometrics. McGraw Hill, Newyork.
• Gül, E. & Ekinci, A. (2006). Türkiye’deki Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi: 1984-2003. Sosyal Bilimler Dergisi, 1, 91-106.
• Kalaycı, Ş. (Ed.). (2005). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
• Karabulut, R., & Şeker, K. (2018). Belirlenmiş Değişkenlerin Vergi Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Değişkenlerin Vergi Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 1049-1070.