Zihin Kuramı: Tarihten Günümüz Gelişmelerine Kısa Bir Derleme

Öz

Zihin kavramı; felsefe, psikoloji ve nörobilim gibi pek çok disiplinin ortak inceleme alanıdır. Bu disiplinlerarası doğası nedeniyle, ilgili literatür alana yeni giren araştırmacılar için karmaşık olabilmektedir. Farklı disiplinler zihni farklı biçimlerde ele alsa da, hepsi özünde aynı temel soruya yanıt arar: Zihin nedir ve bir başkasının zihnine nasıl erişebiliriz? Bu makalede, zihnin varlığına dair sorular felsefi temellerden başlanarak ele alınmış; bir başkasının zihnini anlama süreci ise psikoloji ve nörobilim disiplinlerinin katkılarıyla incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Zihin Kuramı literatürünü bütüncül bir bakış açısıyla sunmaktır. Bu kapsamda; zihnin felsefi kökenleri, Zihin Kuramı'nın tanımları ve teorik çerçeveleri, değerlendirme yöntemleri, nöral temelleri, gelişimsel süreçleri, psikopatolojiyle bağlantıları ve Türkiye’de yürütülen güncel araştırmalar detaylandırılmıştır. Sonuç olarak, bu derleme, geçmiş çalışmaları kategorize etmenin ötesinde, güncel tartışmaları ve yerel literatürü bir araya getirerek alana ilgi duyan özellikle yeni başlayan araştırmacılara kapsamlı bir kaynak sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Zihin kuramı
• Zihin kuramı teorileri
• Zihin kuramı görevleri

Theory of Mind: A Brief Review from Historical Roots to Contemporary Developments

Öz

The concept of mind has been addressed across various disciplines, including philosophy, psychology, and neuroscience. Due to its interdisciplinary nature, the literature can be complex for newcomers. Although the concept of "mind" is approached differently across these fields, they all seek to answer the same fundamental question: What is a mind, and how can we access the mind of another? This article examines the philosophical foundations of the mind's existence and explores contributions from psychology and neuroscience on how we comprehend others' mental states. The review aims not only to categorize and summarize previous literature on Theory of Mind (ToM) but also to highlight recent debates and research conducted in Türkiye. In this context, the paper discusses the philosophical roots, theoretical frameworks, assessment methods, the relationship between ToM and language, neural correlates, developmental processes, and associations with psychopathology. In conclusion, this review offers a multidisciplinary perspective on current discussions, underscoring the importance of integrating global theoretical models with local research findings.

Anahtar Kelimeler

• Theory of mind
• Theories of theory of mind
• Task of theory of mind

Kaynakça

1. Abu-Akel, A., & Bailey, A. L. (2000). The possibility of different forms of theory of mind impairment in schizophrenia. Psychological Medicine, 30(3), 735–738. https://doi.org/10.1017/s0033291799002123
2. Abu-Akel, A., & Shamay-Tsoory, S. (2011). Neuroanatomical and neurochemical bases of theory of mind. Neuropsychologia, 49(11), 2971–2984. https://doi.org/10.1016/j.neuropsychologia.2011.07.012
3. Alcalá-López, D., Smallwood, J., Jefferies, E., Van Overwalle, F., Vogeley, K., Mars, R. B., ... & Bzdok, D. (2018). Computing the social brain connectome across systems and states. Cerebral Cortex, 28(7), 2207–2232. https://doi.org/10.1093/cercor/bhx121