Erken Cumhuriyet Dönemi Eğitim Yapılarından Karaburun Saip-Ambarseki İlkokulu

Yıl 2026, Cilt: 24 Sayı: 1, 241 - 264, 27.03.2026

Cengiz Gürbıyık , Şakir Çakmak

https://izlik.org/JA75FR86YH

Öz

Yeni nesillerin eğitimi, Erken Cumhuriyet döneminde en önem verilen konuların başında gelmektedir. Bu doğrultuda Anadolu’nun hemen her köşesi, yoğun bir imar faaliyetine sahne olmuştur. İzmir ve çevresinde de 1926 yılında hazırlanan İlkokul Eğitim Planı kapsamında dönemin İzmir valisi Kazım Dirik'in çabaları ve halkın katılımıyla çok sayıda ilkokul binası inşa edilmiştir. 1931-1935 yılları arasında tamamlanarak faaliyete geçen İzmir Karaburun’a bağlı Saip ve Ambarseki köylerinin ortak olarak kullandığı İlkokul da bu dönemde inşa edilen yapılar arasındadır. 2006 yılına kadar eğitim faaliyetine devam eden yapı, benzeri birçok köy ilkokulu gibi bu tarihten sonra terk edilerek özgün işlevini yitirmiştir. Cumhuriyetin eğitim seferberliğine tanıklık eden bu simge yapıların dönemin sosyal, kültürel ve ekonomik yapısı ile mimarlık üslubunu yansıtan tasarımları ve anı değerleri açısından belgelenip koruma altına alınmaları oldukça önemlidir. Saip-Ambarseki Köyü İlkokulu bu açıdan önemli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Erken Cumhuriyet , İlkokul , Karaburun

Early Republican Period Educational Buildings Karaburun Saip-Ambarseki Primary School

https://izlik.org/JA75FR86YH

Öz

The education of new generations has been one of the most important issues in the Early Republican period. In this context, almost every corner of Anatolia was the scene of intensive construction activities. Within the scope of the Primary School Education Plan prepared in 1926, many primary school buildings were constructed in and around İzmir with the efforts of the governor of İzmir, Kazım Dirik, and the participation of the public. The primary school, which was completed between 1931 and 1935 and jointly used by the villages of Saip and Ambarseki in Karaburun, İzmir, is also among the buildings constructed during this period.Until 2006, the building continued its educational activities, but like many similar village primary schools, it was abandoned after this date and which lost its original function. It is very important that these symbolic buildings, that witnessed the educational mobilization of the Republic, are documented and taken under protection in terms of their designs reflecting the social, cultural and economic structure and architectural style of the period and their memorial values. Saip-Ambarseki Village Primary School provides important data in this respect.

Anahtar Kelimeler

Early Republic , Primary School , Karaburun

Kaynakça

• Anadolu Gazetesi 27 Teşrin-i evvel 1931, 3.
• Anadolu Gazetesi 15 Kanun-u Evvel 1931, 5.
• Anadolu Gazetesi, 29 Nisan 1932, 2.
• Aslanoğlu, İ. (2001). Erken Cumhuriyet Dönemi Mimarlığı 1923-1938. Ankara. ODTÜ Mimarlık Fakültesi Yayınları.
• Aslanoğlu, İ. (2010). 1930’lar Türk Mimarisinde Erken Modernizm. Cumhuriyet’in Mekânları Zamanları İnsanları, Der. E. A. Argut- B. İmamoğlu. Ankara. Dipnot Yayınları.
• Bozdoğan, S. (2002). Modernizm ve Ulusun İnşası: Erken Cumhuriyet Türkiye’sinde Mimari Kültür. İstanbul. Metis Yayınları.