Yatırımcı Davranışlarının Demografik Özellikler Bakımından Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, yatırımcı davranışlarının Teknoloji Kabul Modeli (TKM) ve Davranışsal Ekonomi Yaklaşımları (DEY) çerçevesinde demografik özellikler açısından farklılık gösterip göstermediğini belirlemek ve iki model arasında karşılaştırma yapmaktır. Bu kapsamda, Türkiye’de ikamet eden 600 yatırımcıya anket uygulanmış ve elde edilen veriler cinsiyet ile gelir değişkenlerine göre analiz edilmiştir. Bulgular, TKM’de yer alan tutum, niyet, kullanım kolaylığı, fayda, güven ve risk faktörlerinin cinsiyet açısından anlamlı biçimde farklılaştığını, gizlilik değişkeninde ise fark oluşmadığını göstermiştir. Gelir düzeyi bakımından ise tüm TKM faktörlerinde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. DEY modeli kapsamında, aşırı güven, çerçeveleme ve muhafazakârlık eğilimleri cinsiyete göre anlamlı farklar oluştururken; aşinalık, mevcudiyet ve sürü davranışında anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Gelir değişkeni açısından değerlendirildiğinde, aşırı güven, aşinalık ve çerçeveleme etkilerinde anlamlı farklılıklar saptanırken; mevcudiyet, sürü davranışı ve muhafazakârlık eğilimlerinde anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Sonuç olarak, TKM faktörlerinin demografik değişkenlere göre farklılık gösterme düzeyinin, DEY faktörlerine kıyasla daha yüksek bir açıklayıcılığa sahip olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yatırımcı
• Yatırımcı Davranışı
• TKM
• DEY
• Demografik Özellikler

An Evaluation of Investor Behavior in Terms of Demographic Characteristics

Öz

The primary aim of this study is to determine whether investor behaviors differ in terms of demographic characteristics within the framework of the Technology Acceptance Model (TAM) and Behavioral Economics Approaches (BEA), and to compare the findings between these two models. In this context, a survey was conducted with 600 investors residing in Turkey, and the data obtained were analyzed according to gender and income variables. The findings indicate that, within the TAM framework, the factors of attitude, intention, perceived ease of use, perceived usefulness, trust, and risk differ significantly by gender, whereas no significant difference was observed for the privacy variable. In terms of income level, all TAM factors exhibited significant differences. Within the scope of the BEA model, overconfidence, framing, and conservatism tendencies differed significantly by gender, while familiarity, availability, and herding behavior showed no significant variation. Regarding income, significant differences were found in overconfidence, familiarity, and framing effects, whereas availability, herding, and conservatism tendencies did not differ significantly. Overall, the results reveal that the explanatory power of TAM factors regarding demographic differences is higher compared to BEA factors.

Anahtar Kelimeler

• Investor
• Investor Behavior
• TAM
• BEA
• Demographic Characteristics

Kaynakça

1. Ağan, B. (2017). Davranışsal finans temelinde finansal yatırım kararlarının analizi (Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Türkiye).
2. Arslan, E., & Boztosun, D. (2022). Demografik faktörler ve davranışsal finans: Bireysel yatırımcılar üzerine bir araştırma. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi, 4(1), 30–46.
3. Ateş, A. (2007). Finansal yatırımların davranışsal finans açısından değerlendirilmesi üzerine bir araştırma (Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya).
4. Ateş, S., Coşkun, A., Şahin, M. A., & Demircan, M. L. (2016). Impact of financial literacy on the behavioral biases of individual stock investors: Evidence from Borsa Istanbul. Business and Economics Research Journal, 7(3), 1–19.