Araştırma Makalesi

BRICS-TM Ekonomilerinde AR-GE Performansı: CRITIC temelli COPRAS Bütünleşik Model Önerisi

Cilt: 24 Sayı: 1 27 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

BRICS-TM Ekonomilerinde AR-GE Performansı: CRITIC temelli COPRAS Bütünleşik Model Önerisi

Öz

Araştırma ve geliştirme (AR-GE), yenilikçi ürün ve teknolojilerin geliştirilmesi, üretkenliğin artırılması ve sürdürülebilir ekonomik büyümenin sağlanmasında temel unsurlarından biridir. AR-GE performansı yüksek ülkeler, yüksek katma değerli üretim yapıları sayesinde teknolojik bağımsızlıklarını güçlendirmekte ve küresel değer zincirlerinde üst basamaklara yükselmektedir. Bu kapsamda, gelişmekte olan ülkeler arasında yer alan BRICS-TM ülkeleri (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika, Türkiye ve Meksika), AR-GE kapasitelerini artırmaları halinde küresel ekonomi içinde daha güçlü bir konum elde etme potansiyeline sahiptir. Bu çalışmada BRICS-TM ülkelerinin AR-GE performansı; fikri mülkiyet hakları ücretleri, patent ve marka başvuruları, bilimsel yayın sayıları, AR-GE harcamaları ve ileri teknoloji ihracatı gibi göstergeler kullanılarak analiz edilmiştir. 2019-2021 dönemine ait ikincil verilerle uygulanan CRITIC-COPRAS bütünleşik model sonuçlarına göre Çin tüm yıllarda en yüksek AR-GE performansına sahip ülke olarak öne çıkmıştır. Güney Afrika istikrarlı biçimde ikinci sırada yer alırken, Rusya ve Hindistan dönem boyunca en düşük performansı sergilemiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ayçin, E., & Çakın, E. (2019). Ülkelerin inovasyon performanslarının ölçümünde Entropi ve MABAC çok kriterli karar verme yöntemlerinin bütünleşik olarak kullanılması. Akdeniz İİBF Dergisi, 19(2), 326-351.
  2. Aytekin, A., Ecer, F., Korucuk, S., & Karamaşa, Ç. (2022). Global innovation efficiency assessment of EU member and candidate countries via DEA-EATWIOS multi-criteria methodology. Technology in Society, 68, 101896.
  3. Bayraktutan, Y., & Bıdırdı, H. (2015). Teknoloji Politikaları: Temel Göstergeler ve İhracata Yansımaları (Seçilmiş Ülke Örnekleri). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (30), 1-30.
  4. Çakır, S., & Perçin, S. (2013). AB Ülkeleri'nde Bütünleşik Entropi Ağırlık- TOPSIS Yöntemiyle AR-GE Performansının Ölçülmesi. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32(1).77-95.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Pazarlama (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

30 Ocak 2026

Kabul Tarihi

19 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 24 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Çınar, B. (2026). BRICS-TM Ekonomilerinde AR-GE Performansı: CRITIC temelli COPRAS Bütünleşik Model Önerisi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 487-505. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1877561
AMA
1.Çınar B. BRICS-TM Ekonomilerinde AR-GE Performansı: CRITIC temelli COPRAS Bütünleşik Model Önerisi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;24(1):487-505. doi:10.18026/cbayarsos.1877561
Chicago
Çınar, Bekir. 2026. “BRICS-TM Ekonomilerinde AR-GE Performansı: CRITIC temelli COPRAS Bütünleşik Model Önerisi”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 (1): 487-505. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1877561.
EndNote
Çınar B (01 Mart 2026) BRICS-TM Ekonomilerinde AR-GE Performansı: CRITIC temelli COPRAS Bütünleşik Model Önerisi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 1 487–505.
IEEE
[1]B. Çınar, “BRICS-TM Ekonomilerinde AR-GE Performansı: CRITIC temelli COPRAS Bütünleşik Model Önerisi”, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, sy 1, ss. 487–505, Mar. 2026, doi: 10.18026/cbayarsos.1877561.
ISNAD
Çınar, Bekir. “BRICS-TM Ekonomilerinde AR-GE Performansı: CRITIC temelli COPRAS Bütünleşik Model Önerisi”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24/1 (01 Mart 2026): 487-505. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1877561.
JAMA
1.Çınar B. BRICS-TM Ekonomilerinde AR-GE Performansı: CRITIC temelli COPRAS Bütünleşik Model Önerisi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;24:487–505.
MLA
Çınar, Bekir. “BRICS-TM Ekonomilerinde AR-GE Performansı: CRITIC temelli COPRAS Bütünleşik Model Önerisi”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, sy 1, Mart 2026, ss. 487-05, doi:10.18026/cbayarsos.1877561.
Vancouver
1.Bekir Çınar. BRICS-TM Ekonomilerinde AR-GE Performansı: CRITIC temelli COPRAS Bütünleşik Model Önerisi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Mart 2026;24(1):487-505. doi:10.18026/cbayarsos.1877561