Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ ile İçerik Oluşturma Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Serdar Akbulut

doi:10.18026/cbayarsos.1879698

TR EN

Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ ile İçerik Oluşturma Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırma, Türkçe öğretmeni adaylarının yapay zekâ ile içerik oluşturma deneyimlerini betimlemeyi amaçlamaktadır. Nitel betimleyici desenle yürütülen çalışmada, bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde öğrenim gören 24 Türkçe öğretmeni adayıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Katılımcılar kolay ulaşılabilir durum ve ölçüt örneklemesiyle belirlenmiş, veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Katılımcılar, yapay zekâ ile içerik oluştururken temkinli davrandıklarını, hatalı çıktılarla karşılaştıklarını ve etkili istem (prompt) yazmakta güçlük çektiklerini belirtmiştir. Katılımcıların çoğunluğu yapay zekânın eğitimde kullanımını genel olarak olumlu değerlendirmiştir. Ayrıntılı yanıtlarda ise olumsuz yönlere ve risklere ilişkin kodlar, olumlu yönlere ilişkin kodlardan daha sık görülmüştür. Öğretmenlik mesleğinin geleceğine yönelik endişeler ve yapay zekâ okuryazarlığı eğitimine duyulan ihtiyaç öne çıkmıştır. Bulgular, öğretmen adaylarının yapay zekâ kullanımına ilişkin genel değerlendirmelerinin, içerik oluşturma sürecindeki güçlükler ve mesleki kaygılarla birlikte ele alınmasının önemini göstermektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda, öğretmen yetiştirme programlarında istem yazma ve çıktı denetimine odaklanan uygulamalı yapay zekâ okuryazarlığı eğitimlerine yer verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yapay zeka, Türkçe öğretmeni adayları, içerik oluşturma, yapay zeka okuryazarlığı.

An Examination of Turkish Language Teacher Candidates' Perspectives on Their Experiences with Artificial Intelligence-Assisted Content Creation

Öz

This study aims to describe the experiences of pre-service teachers of Turkish with AI-assisted content creation. Using a qualitative descriptive design, semi-structured interviews were conducted with 24 pre-service teachers enrolled in the faculty of education at a state university. Participants were selected through convenience and criterion sampling, and the data were analyzed using descriptive analysis. Participants reported approaching AI-assisted content creation cautiously, encountering inaccurate outputs, and experiencing difficulties in writing effective prompts. Most participants expressed generally positive views of AI use in education. In their detailed responses, however, codes concerning negative aspects and risks occurred more frequently than those concerning positive aspects. Concerns about the future of the teaching profession and the need for AI literacy education were prominent. The findings highlight the importance of considering pre-service teachers’ general views on AI use alongside the difficulties they encounter during content creation and their professional concerns. Accordingly, the study recommends incorporating practical AI literacy training focused on prompt writing and output evaluation into teacher education programs.

Anahtar Kelimeler

Artificial intelligence, Turkish language teacher candidates, content creation, AI literacy..

Kaynakça

Altıntop, M. (2023). Yapay zekâ/akıllı öğrenme teknolojileriyle akademik metin yazma: ChatGPT örneği. *Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi*, (46), 186–211. https://izlik.org/JA74MN34LT
Altun, E. (2024). Yapay zekâ ve pedagoji: Eğitimde fırsatlar ve zorluklar. *Dijital Teknolojiler ve Eğitim Dergisi, 3*(1), 80–95. https://doi.org/10.5281/zenodo.12637335
Bakhadirov, M., Alasgarova, R., & Rzayev, J. (2024). Factors influencing teachers' use of artificial intelligence for instructional purposes. *IAFOR Journal of Education: Technology in Education, 12*(2), 9–32. https://doi.org/10.22492/ije.12.2.01
Bui, P., Korhonen, T., Kontkanen, S., Karme, S., Piispa-Hakala, S., & Veermans, M. (2025). Exploring pre-service teachers' generative AI readiness and behavioral intentions: A pilot study. *LUMAT: International Journal on Math, Science and Technology Education, 13*(1), Article 8. https://doi.org/10.31129/LUMAT.13.1.2755
Colorafi, K. J., & Evans, B. (2016). Qualitative descriptive methods in health science research. *HERD: Health Environments Research & Design Journal, 9*(4), 16–25. https://doi.org/10.1177/1937586715614171
Coşkun, B. (2024). Aday öğretmenlerin yapay zekâ algıları ve eğitimde yapay zekâ kullanımına ilişkin düşünceleri. *Kapadokya Eğitim Dergisi, 5*(2), 439–456. https://doi.org/10.69643/kaped.1566047
Çam, M. B., Çelik, N. C., Güntepe, E. T., & Durukan, Ü. G. (2021). Öğretmen adaylarının yapay zekâ teknolojileri ile ilgili farkındalıklarının belirlenmesi. *Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18*(48), 263–285. https://izlik.org/JA54YD38JK
Erdoğdu, F., & Çakır, Ö. (2024). Öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlıklarının ve yapay zekâya ilişkin algılarının belirlenmesi. *Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 9*(2), 63–95. https://izlik.org/JA45XD35SL
Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). *Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning*. Center for Curriculum Redesign.
Hu, Q., & Xu, L. (2024). Intent research on the use of generative AI by student teachers: An integration model based on S-O-R and TAM. In *Proceedings of the 4th International Conference on Educational Technology (ICET 2024)* (pp. 408–413). IEEE. https://doi.org/10.1109/ICET62460.2024.10869028

İşler, B., & Kılıç, M. Y. (2021). Eğitimde yapay zekâ kullanımı ve gelişimi. *e-Journal of New Media, 5*(1), 1–11. https://izlik.org/JA43HC59CT
Kang, L., Shi, X., & Zhu, K. (2025). Uncovering the mediation of disciplinary literacy in the effect of GAI prompt engineering on pre-service teachers' instructional design. *Education and Information Technologies, 30*(16), 22779–22802. https://doi.org/10.1007/s10639-025-13657-8
Kohnke, L., Moorhouse, B. L., & Zou, D. (2023). ChatGPT for language teaching and learning. *RELC Journal, 54*(2), 537–550. https://doi.org/10.1177/00336882231162868
Kohnke, L., Zou, D., Ou, A. W., & Gu, M. M. (2025). Preparing future educators for AI-enhanced classrooms: Insights into AI literacy and integration. *Computers and Education: Artificial Intelligence, 8*, Article 100398. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100398
Kohnke, L., Zou, D., & Xie, H. (2025). Microlearning and generative AI for pre-service teacher education: A qualitative case study. *Education and Information Technologies, 30*(15), 21221–21248. https://doi.org/10.1007/s10639-025-13606-5
Köse, B., Radıf, H., Uyar, B., Baysal, İ., & Demirci, N. (2023). Öğretmen görüşlerine göre eğitimde yapay zekânın önemi. *Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 9*(71), 4203–4209. https://doi.org/10.29228/JOSHAS.74125
Kuzu, S. (2025). Artificial intelligence in pre-service teacher education: B*ibliometrics analysis. *Pedagogical Research, 10*(4), Article em0249. https://doi.org/10.29333/pr/17402
Küçükkara, M. F., Ünal, M., & Sezer, T. (2024). Okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin yapay zekâya ilişkin görüşleri. *Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4*(1), 17–28. https://doi.org/10.55008/te-ad.1431142
Laru, J., Celik, I., Kivioja, I., & Mäkitalo, K. (2024). Learning AI literacy in collaborative projects with an AI education tool by making machine-learning-driven apps: A case study from Finnish pre-service teacher education. In X. O’Dea & D. T. K. Ng (Eds.), *Effective practices in AI literacy education: Case studies and reflections* (pp. 141–149). Emerald Publishing. https://doi.org/10.1108/978-1-83608-852-320241015
Li, B., Tan, Y. L., Wang, C., & Lowell, V. (2025). Two years of innovation: A systematic review of empirical generative AI research in language learning and teaching. *Computers and Education: Artificial Intelligence, 9*, Article 100445. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100445
Liu, Z., Hu, Y., & Zhang, Q. (2026). Harnessing artificial intelligence for preservice teachers' development: A scoping review of applications, benefits, and challenges. *Computers and Education Open, 10*, Article 100330. https://doi.org/10.1016/j.caeo.2026.100330
López-Costa, M., Donate-Beby, B., Cabrera-Lanzo, N., & Maina, M. F. (2025). Understanding AI adoption among secondary education teachers: A PLS-SEM approach. *Computers and Education: Artificial Intelligence, 8*, Article 100416. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100416
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). *Qualitative data analysis: An expanded sourcebook* (2nd ed.). Sage.
Nair, H. B. (2024). Equipping the next generation: A pre-service teacher education programme in integrating AI literacy across the curriculum. In X. O’Dea & D. T. K. Ng (Eds.), *Effective practices in AI literacy education: Case studies and reflections* (pp. 31–39). Emerald Publishing. https://doi.org/10.1108/978-1-83608-852-320241004
Pei, B., Lu, J., & Jing, X. (2025). Empowering preservice teachers' AI literacy: Current understanding, influential factors, and strategies for improvement. *Computers and Education: Artificial Intelligence, 8*, Article 100406. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100406
Prilop, C. N., Mah, D.-K., Jacobsen, L. J., Hansen, R. R., Weber, K. E., & Hoya, F. (2025). Generative AI in teacher education: Educators' perceptions of transformative potentials and the triadic nature of AI literacy explored through AI-enhanced methods. *Computers and Education: Artificial Intelligence, 9*, Article 100471. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100471
Rui, X., Celik, I., & Edwards, J. (2025). Understanding pre-service teachers' needs for integrating AI-based tools in instruction through intelligent TPACK framework. *Computers and Education Open, 9*, Article 100317. https://doi.org/10.1016/j.caeo.2025.100317
Taheri, R., Nazemi, N., Pennington, S. E., Clark, J. A., & Dadgostari, F. (2025). Factors influencing educators' AI adoption: A grounded meta-analysis review. *Computers and Education: Artificial Intelligence, 9*, Article 100464. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100464
Tripathi, T., Sharma, S. R., Singh, V., Bhargava, P., & Raj, C. (2025). Teaching and learning with AI: A qualitative study on K-12 teachers' use and engagement with artificial intelligence. *Frontiers in Education, 10*, Article 1651217. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1651217
Uslu, B. (2023). Üniversitelerde yapay zekânın kullanım alanları: Potansiyel yararları ve olası zorluklar. *Eğitimde Kuram ve Uygulama, 19*(2), 227–239. https://doi.org/10.17244/eku.1355304
Whalen, J., Grube, W., Xu, C., & Trust, T. (2025). K-12 educators' reactions and responses to ChatGPT and GenAI during the 2022-2023 school year. *TechTrends, 69*(1), 125–137. https://doi.org/10.1007/s11528-024-01028-y
Xue, L., Ghazali, N., & Mahat, J. (2026). A systematic review of UTAUT and UTAUT2 for AI adoption in education. *International Journal of Human–Computer Interaction, 42*(8), 5666–5690. https://doi.org/10.1080/10447318.2025.2552867
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). *Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri* (11. baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yurtsever, M., & Yurtsever, G. G. (2025). Eğitimde yapay zekâ çalışmalarında öğretmenlerin rolü ve bakış açıları. *Cumhuriyet International Journal of Education, 14*(2), 344–357. https://doi.org/10.30703/cije.1453360

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Serdar Akbulut ^*
0000-0002-5809-1481
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

1 Şubat 2026

Kabul Tarihi

8 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 24 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1879698

IZ

https://izlik.org/JA96GD92CY

APA

Akbulut, S. (2026). Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ ile İçerik Oluşturma Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 1318-1339. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1879698

AMA

1.Akbulut S. Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ ile İçerik Oluşturma Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;24(3):1318-1339. doi:10.18026/cbayarsos.1879698

Chicago

Akbulut, Serdar. 2026. “Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ ile İçerik Oluşturma Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 (3): 1318-39. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1879698.

EndNote

Akbulut S (01 Eylül 2026) Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ ile İçerik Oluşturma Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 3 1318–1339.

IEEE

[1]S. Akbulut, “Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ ile İçerik Oluşturma Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi”, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, sy 3, ss. 1318–1339, Eyl. 2026, doi: 10.18026/cbayarsos.1879698.

ISNAD

Akbulut, Serdar. “Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ ile İçerik Oluşturma Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24/3 (01 Eylül 2026): 1318-1339. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1879698.

JAMA

1.Akbulut S. Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ ile İçerik Oluşturma Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;24:1318–1339.

MLA

Akbulut, Serdar. “Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ ile İçerik Oluşturma Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, sy 3, Eylül 2026, ss. 1318-39, doi:10.18026/cbayarsos.1879698.

Vancouver

1.Serdar Akbulut. Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ ile İçerik Oluşturma Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Eylül 2026;24(3):1318-39. doi:10.18026/cbayarsos.1879698

https://orcid.org/

Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ ile İçerik Oluşturma Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

An Examination of Turkish Language Teacher Candidates' Perspectives on Their Experiences with Artificial Intelligence-Assisted Content Creation

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster