Türkiye’nin OECD Ülkelerine İhracatı: Kurumsal Mesafe, Ticari Entegrasyon ve Çekim Modeli
Öz
Bu çalışma, Türkiye’nin OECD üyesi başlıca ticaret ortaklarına yönelik ihracat akımlarını belirleyen faktörleri kurumsal mesafe ve ticari entegrasyon çerçevesinde incelemektedir. Analiz, Türkiye’nin en fazla ihracat gerçekleştirdiği 29 OECD ülkesini kapsayan 2005–2023 dönemine ait yıllık panel veri setine dayanmaktadır. Çalışmada yapısal çekim modeli yaklaşımı benimsenmiş ve model Poisson Sözde Maksimum Olabilirlik (PPML) yöntemi kullanılarak tahmin edilmiştir. Kurumsal mesafe değişkeni, Dünya Bankası’nın Dünya Yönetişim Göstergeleri veri setindeki altı yönetişim göstergesi kullanılarak Öklid uzaklığı yöntemiyle hesaplanmıştır. Ampirik bulgular, ithalatçı ülkenin ekonomik büyüklüğünün Türkiye’nin ihracatını pozitif yönde etkilediğini ve coğrafi mesafenin ticaret üzerinde azaltıcı bir etki yarattığını göstermektedir. Ayrıca gümrük birliği ve serbest ticaret anlaşmalarının ihracat performansını desteklediği tespit edilmiştir. Kurumsal mesafenin pozitif ve anlamlı bulunması ise Türkiye’nin farklı kurumsal yapılara sahip ülkelerle de güçlü ticari ilişkiler kurabildiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Çekim modeli, kurumsal mesafe, ihracat, ticari entegrasyon, Türkiye.
Kaynakça
- Akça, E. (2025). Economic, geographical, institutional, and political determinants of bilateral manufacturing exports: A structural gravity model approach for Türkiye. *Panoeconomicus, 72*(4), 605–622.
- Anderson, J. E. (1979). A theoretical foundation for the gravity equation. *American Economic Review, 69*(1), 106–116.
- Anderson, J. E., & van Wincoop, E. (2003). Gravity with gravitas: A solution to the border puzzle. *American Economic Review, 93*(1), 170–192.
- Baier, S. L., & Bergstrand, J. H. (2007). Do free trade agreements actually increase members’ international trade? *Journal of International Economics, 71*(1), 72–95.
- Baltagi, B. H. (2021). *Econometric analysis of panel data* (6th ed.). Cham: Springer.
- Beugelsdijk, S., Maseland, R., & van Hoorn, A. (2015). Are scores on Hofstede’s dimensions of national culture stable over time? A cohort analysis. *Global Strategy Journal, 5*(3), 223–240.
- Boeh, K. K., & Beamish, P. W. (2012). Travel time and the liability of distance in foreign direct investment: Location choice and entry mode. *Journal of International Business Studies, 43*(5), 525–535.
- Catalán, M., Fendoglu, S., & Tsuruga, T. (2024). *A gravity model of geopolitics and financial fragmentation* (IMF Working Paper No. 2024/196). Washington, DC: International Monetary Fund.
- Francois, J., & Manchin, M. (2013). Institutions, infrastructure, and trade. *World Development, 46*, 165–175.
- Ghemawat, P. (2001). Distance still matters: The hard reality of global expansion. *Harvard Business Review, 79*(8), 137–147.