ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUĞA SAHİP ANNELERİN İYİ OLUŞLARININ BAŞA ÇIKMA TARZLARI, AİLE GEREKSİNİMLERİ VE SOSYAL DESTEK DEĞİŞKENLERİYLE MODELLENMESİ
Öz
Bu araştırmanın amacı, zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin iyi oluşlarını, stresle başa çıkma tutumları, aile gereksinimleri ve algılanan sosyal destek değişkenleriyle açıklamaya yönelik yapısal bir model geliştirmektir. Araştırma örneklemini İzmir ilinde yaşayan ve yaş aralığı 15-25 olan 365 zihinsel engelli çocuğun anneleri oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Aile Gereksinimleri Belirleme Aracı kullanılmıştır. Yapılan yapısal eşitlik modeli analizinde, psikolojik iyi oluş ile problem odaklı baş etme ve algılanan sosyal desteğin pozitif yönde, duygu odaklı baş etme ve aile gereksinimlerinin ise negatif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Buna ek olarak, algılanan sosyal desteğin, problem odaklı baş etme ve aile gereksinimleri değişkenleri ile psikolojik iyi oluş arasında aracılık rolü üstlendiği görülmüştür. Bulgular alanyazın temelinde tartışılmış ve hem uygulayıcılara hem de araştırmacılara yönelik bazı öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ALAEE, N., Shahboulaghi, F. M., Khankeh, H., ve Kermanshahi, S. M. K. (2015), “Psychosocial challenges for parents of children with cerebral palsy: A qualitative study”, Journal of Child and Family Studies, 24(7), 2147-2154.
- AVŞAROĞLU, S. (2012), “Zihinsel yetersizliğe sahip çocuğu olan anne babaların kaygı düzeylerinin incelenmesi”, Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 9(1), 533-549.
- AYDOĞAN, A.A. (1999), “Özürlü çocuğu sahip olan anne babaların umutsuzluk düzeylerinin belirlenmesi”, Hacettepe Üniversitesi, (Yayınlanmamış doktora tezi), Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
- BAHAR, A., Bahar, G., Savaş, H. A. ve Parlar, S. (2009), “ Engelli çocukların annelerinin depresyon ve anksiyete düzeyleri ile stresle basa çıkma tarzlarının belirlenmesi”, Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 4(11), 97-112.
- BAILEY, D. B., ve Simeonsson, R. J. (1988), “Assessing needs of families with handicapped infants”, The Journal of Special Education, 22(1), 117-127.
- BARLOW, J. H., Cullen‐Powell, L. A., ve Cheshire, A. (2006), “Psychological well‐being among mothers of children with cerebral palsy”, Early Child Development and Care, 176(3-4),421-428.
- BOYRAZ, G., ve Sayger, T. V. (2010), “Psychological well-being among fathers of children with and without disabilities: the role of family environment and paternal self efficacy”, American Journal of Men's Health, 5(4), 286–296.
- BUMİN, G., Günal, A., ve Tükel, Ş. (2008), “Anxiety, depression and quality of life in mothers of disabled children”, Medical Journal of Suleyman Demirel University, 15(1), 6-11.
- CANARSLAN, H., ve Ahmetoğlu, E. (2015), “Engelli çocuğa sahip ailelerin yaşam kalitesinin incelenmesi”, Trakya University Journal of Social Science, 17(1), 13-31.
- CAVKAYTAR, A., Ardıç, A., ve Aksoy, V. (2014), “Aile gereksinimlerini belirleme aracının geçerlik ve güvenirliğinin güncellenmesi”, Özel Eğitim Dergisi,15(2), 1-12.