Banaz Çeşmelerinin Uşak Çeşme Mimarisi İçerisindeki Yeri ve Korunma Durumları
Öz
Çeşmeler, işlevsel özellikleri ile insanların birincil hayat kaynakları arasında ilk sıralarda yer alan suyun toplumla buluştuğu son noktadır. Bu önemli durum ile birlikte çeşmelerin etraflarına oluşturdukları sosyal doku, tartışılmaz bir değer kazanmalarında dominant bir etki yaratmaktadır. Çeşmeler, farklı coğrafyalarda, farklı mimari yaratımlarla, birbirinden değişik plan ve cephe özellikleri göstererek her dönemde tercih edilerek inşa edilmişlerdir. Çalışmamız, Uşak ilinin Banaz ilçesinde yer alan, kitabelerine ve mimari detaylarına göre Osmanlının son dönemine tarihlenen, yirmi sekiz çeşmenin plan, mimari ve süsleme özelikleri ile korunma durumlarını içermektedir. Amaç, öncelikle doğal ya da beşeri kaynaklı tahribatlara açık olan bu yapıların belgelenerek tanıtımlarını sağlamaktır. Bu bağlamda, saptadığımız her eserin fotoğrafı çekilmiş, detaylı ölçüleri alınarak rölöveleri çizilmiş ve tümünün GPS değerleri alınmıştır. Çeşmeler plan ve kütle kurguları ile tanıtılmış, tipolojik olarak Uşak çeşmeleri içerisindeki yerleri tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ACAR, Türkan (2015), “Uşak Çeşmelerinin Korunma Durumları, Tarihi Kimliklerini Koruma Bağlamında Düşünceler”, Turkish Studies, S: 10, Ankara, ss. 1-40.
- ACAR, Türkan (2017a), “Ulubey’deki Osmanlı Dönemi Çeşmeleri”, Vakıflar Dergisi, S: 47, Ankara, ss. 133-168.
- ACAR, Türkan (2017b),“Uşak’ta Türk Dönemi Su Mimarisi”, Yüzey Araştırmaları ve Kazılar Işığında Uşak, Rainer M. Czichon, Şerif Söyler, Birol Can, İlhan Çavuş (ed.ler), Zero Prodüksiyon, İstanbul, ss. 155-162.
- ACAR, Türkan (2017c), Uşak Çamaşırhaneleri, Ege Üniversitesi Basımevi, İzmir.
- ACAR, Türkan (2018a), “Uşak Çeşmeleri”, Teke Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, Sayı: 7/1, Erzurum, ss. 607-640.
- ACAR, Türkan (2018b), “Uşak Merkez Köylerinde Yer Alan Çeşmelerin Tipolojisi Üzerine Bir Değerlendirme”, Sanat Tarihi Dergisi, 27 (1), İzmir, ss. 163-179.
- ACAR, Türkan (2018c), “Uşak/Sivaslı Çeşmeleri”, Sobider Sosyal Bilimler Dergisi/The Journal of Social Science, Yıl: 5, Sayı: 26, Malatya, ss. 27-54.
- ALKAN, Mustafa (2001), “İhtimali Sondaj Metoduna Dayalı Bir Araştırma Uşak Vakıfları”, 21. Yüzyılın Eşiğinde Uşak Sempozyumu (25-27 Ekim 2001 Uşak), C.1, Uşaklılar Eğitim ve Kültür Vakfı Yayınları, İstanbul, ss. 399-412.
- ÇETİN, Turhan (2001), “Banaz İlçesinde Nüfus Artışı”, 21. Yüzyılın Eşiğinde Uşak Sempozyumu (25-27 Ekim 2001 Uşak), C.2, Uşaklılar Eğitim ve Kültür Vakfı Yayınları, İstanbul, ss. 729-744.
- ÇİFTÇİOĞLU, İsmail (2001), “438 Numaralı Tahrir Defterine Göre XVI. Yüzyılın İlk Yarısında Uşak Kazâsı’ndaki Vakıflar”, 21. Yüzyılın Eşiğinde Uşak Sempozyumu (25-27 Ekim 2001 Uşak), C.1, Uşaklılar Eğitim ve Kültür Vakfı Yayınları, İstanbul, ss. 413-419.