TANZİMAT MİZAHININ “ŞARİVARİ”LERİ: ŞARİVARİ YA DA İBRETNÜMA-YI ÂLEM (1871) VE ŞARİVARİ MEDENİYET (1874) MİZAH DERGİLERİ
Öz
“Charivari”, en genel biçimiyle toplumsal normları ihlal edenleri alaycı bir şekilde cezalandırmak amacıyla uygulanan bir eylemdir. Bu kavram 1830 Devrimi sonrası Fransa’da bir mizah dergisine de isim olmuştur. 1832 yılından 1937 yılına kadar yayınlanan Le Charivari dergisi Fransa’da önemli bir mizah dergisi olmanın yanı sıra Avrupa’da yayınlanan mizah dergilerini de önemli ölçüde etkilemiştir. 1870 yılından itibaren yayınlanmaya başlayan Türkçe mizah dergileri de Le Charivari’den etkilenmişlerdir.
“Charivari” kelimesi Osmanlıcada yabancı kelimelerin okunduğu gibi yazılması geleneğinin bir sonucu olarak “şarivari” şeklinde Türkçe’ye girmiştir. Şarivari, kelimesi Türkçe mizah dergileri tarafından genel olarak “mizah” ve “mizah dergisi” olgularını tanımlayan bir kavram olarak kullanılmıştır. Bu kullanım biçiminin bir sonucu olarak “şarivari” ismi ile Türkçe mizah dergileri yayınlanmıştır. Türk Basın Tarihi’ne ilişkin literatürde 1870-1877 yılları arasında Şarivari ve Şarivari Medeniyet ismi ile iki derginin yayınlandığı bilgisi bulunmaktadır. Bu çalışma, Türk Basın Tarihi’ne ilişkin literatürde ismi geçen Şarivari ve Şarivari Medeniyet dergilerini incelemektedir.Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AND, Metin, (1970), “Eski İstanbul’da Fransız Sahnesi”, Tiyatro Araştırmaları Dergisi, Sayı:2, ss. 77-102.
- BLUM, Andre, (1917) “La Caricature Politique en France sous la Seconde Republique”, La Revolution de 1848 et les revolutions du XIXe Siecle, Tome 13, Numero 74, 1917,ss. 203-215.
- BOA, HR.TH., Kutu: 60.Gömlek: 46. M-29.12.1885.
- BURKE, Peter, (1996), Yeniçağ Başında Avrupa Halk Kültürü, (çev.) Göktuğ Aksan, İmge Kitabevi, Ankara.
- CHAMPFLEURY, (1885), Histoire de la caricature moderne, Paris.
- ÇAPANOĞLU, Münir Süleyman, (1962), Basın Tarihine Dair Bilgiler ve Hatıralar, Hür Türkiye Dergisi Yayınları, İstanbul.
- ÇETİNDAŞ, Dilek, (2018), “Cumhuriyet Öncesi Mizah Dergileri”, Gülmek, (ed.) Emine Gürsoy Naskali, Libra Yayınları, İstanbul, ss. 211-275.
- ÇEVİKER, Turgut, (1986), Gelişim Sürecinde Türk Karikatürü I, Adam Yayınları, İstanbul.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Gökhan Demirkol
0000-0003-0672-0992
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
26 Mart 2019
Gönderilme Tarihi
17 Ocak 2019
Kabul Tarihi
20 Mart 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 17 Sayı: 1
Cited By
SÖYLENCE İLE GERÇEKLİK ARASINDA: 19. YÜZYIL OSMANLI MİZAH BASININDA KARAFERYE CADILARI
Akademik İncelemeler Dergisi (AID)
https://doi.org/10.17550/akademikincelemeler.677972