SOSYAL VE GELENEKSEL BOYUTLARIYLA BURSA DAĞ YÖRESİ CUMA CAMİLERİ

Buyukorhan, Harmancık, Keles and Orhaneli, located on the southern slopes of the Uludag, are districts also called ‘Mountainous Region of Bursa province’. The mosques which are the only place of worship in these towns and villages have been setting up the social aspect of everyday life as it was in its very early times. In the entire region, it is known that many villages come together for Friday prayers and Eid prayers twice a year and these worships are performed with a high level of participation, until recently. As in all Islamic towns, in these districts, places where worship is carried out are named with words and concepts such as ‘mosque’, ‘place to come together’ and ‘masjid’, but rather as ‘Friday Mosque’. Bu makale daha çok katılımcı gözlem yöntemiyle ulaşılan verilerden oluşmaktadır. Makalede adı geçen mekân ve yerlerin tamamına gidilmiştir. Fotoğraflar da araştırıcı tarafından çekilmiştir. Mosques, throughout Islamic history, have been socially powerful places owing to the fact that these buildings serve as the only places for worships performed in congregation. Although they undergone some social and cultural changes, mosques in Mountainous region maintain this characteristics. Despite the fact that many have lost their functionality, there still exist Friday Mosques maintaining all their functions.

Uludağ’ın güney yamaçlarında bulunan Büyükorhan, Harmancık, Keles ve Orhaneli Bursa’ya bağlı ilçelerdir ve Bursa ilinin “Dağ Yöresi” olarak adlandırılmaktadır. Bu ilçelerde ve köylerinde yegâne ibadet mekânı olan camiler ilk dönemlerindeki gibi, gündelik hayatın önemli bir parçasını oluşturmaktadırlar. Dağ Yöresinde yakın zamana kadar, birçok köy cuma ve bayram namazları için bir araya gelerek, ibadetlerini geniş katılımlarla gerçekleştirmekteydiler. Bütün İslam beldelerinde olduğu gibi Dağ Yöresinde de bu ibadetlerin ifa edildiği mekânlara, ‘cami’, ‘cami yeri’, ‘mescit’ gibi kavramlar kullanılmakla birlikte en fazla kabul göreni “Cuma Camisi” olmaktadır. Cemaat halinde yapılan ibadetlerin yegâne yeri olması hasebiyle camiler, İslam tarihi boyunca sosyal yönü güçlü mekânlar olagelmişlerdir. Fonksiyonel olarak bazı sosyal ve kültürel değişmelere uğramış olmalarına rağmen Dağ Yöresinde camiler bu özelliklerini halen sürdürmektedirler. Birçoğu yok olsa da, kuruluşundan itibaren bütün fonksiyonelliğini sürdüren Cuma Camileri halen bulunmaktadır.