Sosyal Dışlanma Olgusu Üzerine Genel Bir İnceleme
Öz
Sosyal bir tür olan insan, gruplar içerisine doğmakta ve belli grupların üyesi olarak yaşamını sürdürmektedir. Bu nedenle sosyal ilişkilere kabul edilmek ve gruplarda yer almak, tüm kültürlerde gözlemlenen temel bir motivasyon ve ihtiyaçtır (Baumeister ve Leary, 1995). Öte yandan, diğerleri tarafından kabul görmemek ve ait olma ihtiyacının karşılanmaması sosyal yaşamda sıklıkla karşımıza çıkan bir durumdur. Görmezden gelinme, yok sayılma, reddedilme kavramlarını içinde barındıran “sosyal dışlanma” bireylerin üzerinde bir dizi davranışsal, duygusal, bilişsel ve fizyolojik etkiye yol açmaktadır. Bu çalışmada, dışlanma olgusunu sosyal psikolojik açıdan ele alan araştırmalardan yola çıkılarak konuya dair kapsamlı bir inceleme sunmak amaçlanmıştır. Alandaki öncü çalışmalara ek olarak güncel literatür de göz önünde bulundurulmuş ve öncelikle dışlanma olgusu kavramsal ve tarihsel olarak ele alınmış, ardından deneysel çalışmalarda katılımcılara dışlanma deneyimi yaşatmak için kullanılan belli başlı yöntemlerden bahsedilmiş ve sosyal dışlanmanın bireyler üzerinde yarattığı etkiler ele alınmıştır. Son olarak dışlanma olgusunu açıklamaya çalışan teorik yaklaşımlardan söz edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Sosyal dışlanma,reddedilme,ait olma ihtiyacı,kişiler arası ilişkiler
Kaynakça
- Abayhan, Y., Yavuz, H., Ceylan, S., Kaya, A.G., Sahin, D., & Aydın, O. (2009). Brainstorming as a paradigm for studying ostracism: Experiments with brainstorming and cyberball paradigms. Sözlü bildiri, 11th European Congress of Psychology, Oslo, Norway.
- Abrams, D., Weick, M., Thomas, D., Colbe, H., & Franklin, K.M. (2011). On-line ostracism affects children differently from adolescents and adults. British Journal of Experimental Psychology, 29, 110-123.
- Aydin, N., Graupmann, V., Fischer, J., Frey, D., & Fischer, P. (2011). My role is my castle – The appeal of family roles after experiencing social exclusion. Journal of Experimental Social Psychology, 47, 981-986.
- Balliet, D., & Ferris, D.L. (2013). Ostracism and prosocial behavior: A social dilemma perspective. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 120, 298-308.
- Baumeister, R.F., & DeWall, C.N. (2005). The inner dimension of social exclusion. In K.D. Williams, J.P. Forgas, & W. von Hippel (Eds.), The Social Outcast: Ostracism, Social Exclusion, Rejection, and Bullying (pp. 53-73). New York: Psychology Press.
- Baumeister, R.F., & Leary, M.R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117 (3), 491-529.
- Baumeister, R.F., Brewer, L.E., Tice, D.M., & Twenge, J.M. (2007). Thwarting the need to belong: Understanding the interpersonal and inner effects of social exclusion. Social and Personality Psychology Compass, 1(1), 506-520.
- Baumeister, R.F., DeWall, C.N., Ciarocco, N.J., & Twenge, J.M. (2005). Social exclusion impairs self-regulation. Journal of Personality and Social Psychology, 88, 589-604.
- Baumeister, R.F., Twenge, J.M., & Nuss, C.K. (2002). Effects of social exclusion on cognitive processes: Anticipated aloneness reduces intelligent thought. Journal of Personality and Social Psychology, 83, 817–827.
- Benenson, J.F., Hodgson, L., Heath, S., & Welch, P.J. (2008). Human sexual differences in the use of social ostracism as a competitive tactic. International Journal of Primatology, 29, 1019-1035.