Sosyal Dışlanma Olgusu Üzerine Genel Bir İnceleme
Öz
Sosyal bir tür olan insan, gruplar içerisine doğmakta ve belli grupların üyesi olarak yaşamını sürdürmektedir. Bu nedenle sosyal ilişkilere kabul edilmek ve gruplarda yer almak, tüm kültürlerde gözlemlenen temel bir motivasyon ve ihtiyaçtır (Baumeister ve Leary, 1995). Öte yandan, diğerleri tarafından kabul görmemek ve ait olma ihtiyacının karşılanmaması sosyal yaşamda sıklıkla karşımıza çıkan bir durumdur. Görmezden gelinme, yok sayılma, reddedilme kavramlarını içinde barındıran “sosyal dışlanma” bireylerin üzerinde bir dizi davranışsal, duygusal, bilişsel ve fizyolojik etkiye yol açmaktadır. Bu çalışmada, dışlanma olgusunu sosyal psikolojik açıdan ele alan araştırmalardan yola çıkılarak konuya dair kapsamlı bir inceleme sunmak amaçlanmıştır. Alandaki öncü çalışmalara ek olarak güncel literatür de göz önünde bulundurulmuş ve öncelikle dışlanma olgusu kavramsal ve tarihsel olarak ele alınmış, ardından deneysel çalışmalarda katılımcılara dışlanma deneyimi yaşatmak için kullanılan belli başlı yöntemlerden bahsedilmiş ve sosyal dışlanmanın bireyler üzerinde yarattığı etkiler ele alınmıştır. Son olarak dışlanma olgusunu açıklamaya çalışan teorik yaklaşımlardan söz edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abayhan, Y., Yavuz, H., Ceylan, S., Kaya, A.G., Sahin, D., & Aydın, O. (2009). Brainstorming as a paradigm for studying ostracism: Experiments with brainstorming and cyberball paradigms. Sözlü bildiri, 11th European Congress of Psychology, Oslo, Norway.
- Abrams, D., Weick, M., Thomas, D., Colbe, H., & Franklin, K.M. (2011). On-line ostracism affects children differently from adolescents and adults. British Journal of Experimental Psychology, 29, 110-123.
- Aydin, N., Graupmann, V., Fischer, J., Frey, D., & Fischer, P. (2011). My role is my castle – The appeal of family roles after experiencing social exclusion. Journal of Experimental Social Psychology, 47, 981-986.
- Balliet, D., & Ferris, D.L. (2013). Ostracism and prosocial behavior: A social dilemma perspective. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 120, 298-308.
- Baumeister, R.F., & DeWall, C.N. (2005). The inner dimension of social exclusion. In K.D. Williams, J.P. Forgas, & W. von Hippel (Eds.), The Social Outcast: Ostracism, Social Exclusion, Rejection, and Bullying (pp. 53-73). New York: Psychology Press.
- Baumeister, R.F., & Leary, M.R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117 (3), 491-529.
- Baumeister, R.F., Brewer, L.E., Tice, D.M., & Twenge, J.M. (2007). Thwarting the need to belong: Understanding the interpersonal and inner effects of social exclusion. Social and Personality Psychology Compass, 1(1), 506-520.
- Baumeister, R.F., DeWall, C.N., Ciarocco, N.J., & Twenge, J.M. (2005). Social exclusion impairs self-regulation. Journal of Personality and Social Psychology, 88, 589-604.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Çağlar Solak
*
0000-0002-0421-8627
Türkiye
Mert Teközel
Bu kişi benim
0000-0002-2224-1425
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
27 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
1 Temmuz 2019
Kabul Tarihi
20 Kasım 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 17 Sayı: 4
Cited By
SOSYAL DIŞLANMANIN PSİKOLOJİK İYİ OLUŞ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BABACAN LİDERLİĞİN ARACI ROLÜ
İnönü University International Journal of Social Sciences (INIJOSS)
https://doi.org/10.54282/inijoss.1064237Ortopedik Engelli Bireylerde İyi Oluş ve Sosyal Dışlanma Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.35675/befdergi.1198987Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin kültürel uyuşmazlık sürecinde kullandıkları uyum ve kaçınma stratejileri
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.29000/rumelide.1405706Yaşlı Bireylerde Sosyal Dışlanma ve Depresyon Durumunun Belirleyicileri
Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1462577Farklılıkların Gölgesinde: İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Sosyal Dışlanma ve Entegrasyon Deneyimleri Üzerine Nitel Bir Araştırma
Eskiyeni
https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1565742Sosyal Güvenceli Yaşlı Yoksulluğu: Mersin Kent Merkezinde Yaşayan 60 Yaş Ve Üzeri Emeklilerde Sosyal Dışlanma Ve Yaşam Kalitesi
Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.18506/anemon.1611518Autism traits and mental well-being: the mediating role of social camouflaging and the moderating role of social exclusion and public stigma
Scientific Reports
https://doi.org/10.1038/s41598-025-20569-7Örgütsel Dışlanmanın Temel Değişkenleri Üzerine Bir Araştırma: Bir Üniversite Örneği
Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
https://doi.org/10.63556/tisej.2025.1651