Edebiyatımızda Kaside-i Münferice Geleneği ve Ebu Bekir Kânî’nin Manzum Kaside-i Münferice Tercümesi
Öz
Belli bir amaçla söylenmiş, üzerine düşünülmüş, gözden geçirilmiş şiir manasında terim anlamıyla kullanılan kaside, Arap edebiyatında ortaya çıkmış ve oradan İran ve Türk edebiyatlarına geçmiş bir türdür. Arap edebiyatında pek çok örneği olan bu tür eserlerden İslam âleminin ortak duygu ve düşüncelerini terennüm edenlerinin geçen zamana nispetle sadece Araplara mahsus kalmadığını, tüm Müslümanların ortak malı haline dönüştüğü tarihsel açıdan da bilinen bir gerçektir. Bu tür eserlerden biride XI. yüzyılda yaşamış olan Tunuslu meşhur âlim ve şair İbnu’n-Nahvî’nin “el-Kasidetü’l-Münferice” adlı kasidesidir. Yüzyıllardır İslam dünyasında özellikle sıkıntı ve darlık içinde bulunanlar tarafından okunmasının bir gelenek haline dönüşmesiyle karşılık bulan kasidenin başta Arap, İran ve Türk olmak üzere müşterek İslam edebiyatlarında pek çok şerhi, tahmisi, taştiri ve taklitleri bulunmaktadır. Kaside-i Münferice’nin manzum tercümelerinden birisi de XVIII. Yüzyıl şairlerinden Ebu Bekir Kânî’ye aittir. Bu çalışmada Münferice Kasidesi ekseninde oluşan edebi gelenekten hareketle Ebu Bekir Kânî’nin manzum Kaside-i Münfericesi değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alkan, Ercan (2012). “Es’ad Erbilî’nin Tercüme-i Kasîde-i Münferice Adlı Eseri”, Tasavvuf Dergisi, İstanbul, XXX, s. 151-172.
- Atik, Necmi (2018). Antalya Kaleiçi Tekeli Mehmet Paşa Camii Münferice Kasidesi, İlahiyat Araştırmaları Dergisi, S.10, s.15-47
- Çakmaklıoğlu, M. Mustafa (2017). “İsmail Rusûhî Ankaravî’nin El-Hikemü’l-Münderice fi Şerhi’l-Münferice Adlı Şerhi ve Tasavvufî Muhtevası”, II. Uluslararası Hacı Bayram-ı Velî Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Ankara: Kalem Neşriyat, s.2461-474
- Durmuş. İ; Elmalı, H. (2000). “İbnu’n-Nahvî”, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul: C.21, s.164.
- Elmalı, Hüseyin (2002). “İbnu’n-Nahvî, el-Kasidetu’l-Münferice’si ve Tercümesi” Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, İzmir, XVI, s. 37-41.
- Yazar, İlyas (2010). Kânî Dîvânı Tenkidli Metin ve Tahlil. İstanbul: Libra Yay.
- Yıldırım, Yusuf (2015) “Salâhî-i Uşşâkî’nin Manzum Kasîde-i Münferice Tercümesi”, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. XIX, Sayı: 1 s. 88-108