Dijital Okuryazarlık ve Teknoloji Okuryazarlığı: Karşılaştırmalı Bir İnceleme
Öz
Bu çalışmanın amacı, dijital ve teknoloji okuryazarlığına yönelik tanımlamaların tarihsel süreç içerisindeki değişimini karşılaştırmak, dijital ve teknoloji okuryazarı bireyler için tanımlanan özellikleri benzerlikler ve farklılıklar açısından incelemek ve bu okuryazarlıkların kapsamları bağlamında benzerliklerini ve farklılıklarını ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve doküman incelemesi yapılmıştır. Dokümanlara ulaşabilmek için taramada ‘’teknoloji okuryazarlığı’’ ve ‘’dijital okuryazarlık’’ kavramlarının yanında araştırmalarda anahtar kelime olarak sunulan ‘’sayısal okuryazarlık’’, ‘’bilgisayar okuryazarlığı’’ ve ‘’bilgi ve iletişim teknolojileri okuryazarlığı’’ kavramları da kullanılmıştır. Sonuçta 86 makaleye ve 3 kitaba ulaşılmıştır. Detaylı analizden önce kaynaklar incelenmiş ve kapsamlı incelenmesi gereken 35 çalışma belirlenmiştir. Sonuçta, tarihsel süreç açısından gerek birbirlerinin yerine kullanımı gerekse alt boyutları bağlamında dijital ve teknoloji okuryazarlığı konusunda kavram kargaşası olduğu görülmüştür. İkincisi bu okuryazar bireyler için tanımlanan özelliklerin benzerliği kadar farklılıklarının da olduğu görülmüştür. Son olarak teknoloji ve dijital kavramları bağlamında bu okuryazarlıkların iç içe geçtiği ve bu anlamda kesin hatlarla ayrılmasının tam anlamıyla mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Dijital okuryazarlık, Teknoloji okuryazarlığı, Sayısal okuryazarlık, Bilgi ve iletişim teknolojileri okuryazarlığı
Kaynakça
- Acar, Ç. (2015). Anne ve babaların ilkokul ortaokul ve lise öğrencisi çocukları ile kendilerinin dijital okuryazarlıklarına ilişkin görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara.
- Akkoyunlu, B., & Yılmaz Soylu, M. (2010). Öğretmenlerin sayısal yetkinlikleri üzerine bir çalışma. Türk Kütüphaneciliği, 24(4), 748-768.
- Ala-Mutka, K. (2011). Mapping digital competence: Towards a conceptual understanding. Institute for prospective technological studies, Retrieved August 10, 2018 from http://ftp.jrc.es/EURdoc/JRC67075_TN.pdf.
- Al-Qallaf, C. L., & Al-Mutairi, A. S. R. (2016). Digital literacy and digital content support learning. The Electronic Library. https://doi.org/10.1108/el-05-2015-0076
- Aspers, P., & Corte, U. (2019). What is qualitative in qualitative research. Qualitative Sociology, 42(2), 139–160. https://doi.org/10.1007/s11133-019-9413-7
- Bacanak, A., Karamustafaoğlu, O., & Köse, S. (2003). Yeni bir bakış: eğitimde teknoloji okuryazarlığı. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2 (14), 191-196.
- Bakır, E. (2016). Sınıf öğretmeni adaylarının dijital vatandaşlık seviyelerinin dijital vatandaşlık alt boyutlarına göre incelenmesi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Trabzon.
- Bawden, D. (2008). Origins and concepts of digital literacy. In C. Lankshear, M. Knobel (Eds.), Digital literacies: Concepts, policies and practices (pp.17- 32). New York: Peter Lang.
- Bennett, W. L., Wells, C., & Rank, A. (2009). Young citizens and civic learning: Two paradigms of citizenship in the digital age. Citizenship Studies, 13(5), 105-120. https://doi.org/10.1080/13621020902731116
- Buckingham, D. (2008). Defining digital literacy: What do young people need to know about digital media? In C. Lankshear, M. Knobel (Eds.), Digital literacies: Concepts, policies and practices (pp.73-87). New York: Peter Lang.