Yıl 2019, Cilt 17 , Sayı 2, Sayfalar 241 - 266 2019-06-30

VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUMU ETKİLEYEN SOSYAL FAKTÖRLERİN VERGİ TAHSİLAT ORANLARI İLE İLİŞKİSİ: DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ SEÇİLMİŞ İLLERDE BİR ARAŞTIRMA

Özgür ÖMÜR [1] , Uğur BELLİKLİ [2]


Geçmişten günümüze ülkemizde vergi, devletin en önemli finansman kaynağı olduğundan devlet için son derece önemli bir yere sahiptir. Vatandaşlar açısından ise gelir, servet ve harcamalarda daralmaya sebep olması, kişisel karşılığı bulunmaması ve zorla tahsil edilmesi gibi nedenlerden dolayı vergiye gönüllü uyum kolay olmayabilir. Devlet vergiye gönüllü uyumu sağlayabilirse, kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için ihtiyaç duyduğu finansal kaynağa daha rahat ulaşabilecektir. Yapılan çalışmalar, ekonomik ve mali faktörlerin olduğu kadar sosyal faktörlerin de vergiye gönüllü uyumu arttırabileceğini göstermektedir. Vergiye gönüllü uyumu arttıracak sosyal faktörler arasında vergi bilinci, vergi ahlakı ve vergi konusunda kamu otoritesine duyulan güven konuları yer almaktadır. Bu çalışmada söz konusu konuların Doğu Karadeniz Bölgesi’nde seçilmiş illerde (Samsun, Trabzon ve Giresun) yaşayan vatandaşların yaş, cinsiyet, eğitim durumu ve gelir seviyeleri gibi demografik faktörlerle ve bu illerdeki vergi tahsilat oranlarıyla ilişkisi incelenmiştir. Demografik faktörlere göre vatandaşların vergi bilinci, vergi ahlakı ve vergi konusunda kamu otoritesine duyulan güven konularına ilişkin anlamlı farklılıklar tespit edilmiş, bunun yanı sıra illerin vergi tahakkuk ve tahsilat oranları ile de sonuçların uyumlu olduğu tespit edilmiştir.

Vergi, Vergi Bilinci, Vergi Ahlakı, Vergi Uyumu, Kamu Otoritesine Güven
  • AKTAN, C. C. (2012), Vergi Psikolojisinin Temelleri ve Vergi Ahlakı, www.canaktan.org/ekonomi/kamu_maliyesi/vergi-psiko/vergi-psik.pdf, adresinden alındı (15.04.2017). AŞAN, S. (2014), “Mükellef ve Kamu Otoritesi Açısından Vergi Ahlakının Değerlendirilmesi”. Journal of Life Economics, Cilt 1, ss. 69-79. BİLGİN, H. K. (2011), “Türkiye’de Vergi Ahlakının Belirleyicileri”. ODTÜ Gelişme Dergisi, Ağustos, Sayı 38, ss. 167-190. ÇATALOLUK, C. (2008), “Vergi Karşısında Mükelleflerin Tutum ve Davranışları”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 20, ss. 228-242. ERKUŞ, H. ve KARAGÖZ, K. (2009), “Türkiye’de Kayıt Dışı Ekonomi ve Vergi Kaybının Tahmini”. Maliye Dergisi, Ocak-Haziran, Sayı 156, ss. 126-140. FREY, B. S. ve TORGLER, B. (2007), “Tax Morale and Conditional Çooperation, Journal of Comparative Economics”, Vol. 35 No: 1, ss. 136-159. GİRAY, F. (2016), Vergi Teşvik Sistemi ve Uygulamaları, 3. Baskı, Ekin Yayın, Bursa. GÜNER, Ü. (2008), Türkiye’de Vergi Bilincinin ve Vergi Ahlakının Oluşmasında Gelir İdaresinin Rolü, Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. HAZMAN, G. G. (2009), “Vergi Bilincini Etkileyen Muhtemel Dışsal Etkenlerin Lojistik Regresyon Analizi ile Tespiti”. Akademik İncelemeler, Cilt 4, Sayı: 1, ss. 53-71. KALAYCI, Ş. (2006), SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri, Asil Yayın Dağıtım, Ankara. KİTAPÇI, İ. (2015), Vergi Etiği Vergi Psikolojisi, Verginin Sosyo-Psikolojik Teorisi, 3. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara. KORLU, R. K., ÇETİNKAYA, Ö. ve GERÇEK, A., (2016), 1Yerel Vergi Bilincinin Faktör Analizi ile Değerlendirilmesi: Bursa Örneği”. Yönetim Bilimleri Dergisi, Cilt 14, Sayı: 28, ss. 443-465. İPEK, S. ve KAYNAR, İ. (2009), “Demografik Faktörlerin Vergi Uyumuna Etkisi: Bir Anket Çalışmasının Sonuçları”, Maliye Dergisi, Temmuz-Aralık, Sayı 157, ss. 116-130. İZGİ, K. ve SARUÇ, N. T. (2011), “Sosyo-Kültürel Faktörlerin Vergi Ahlakı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Öğrencilerine Yapılan Anket Çalışması”. Ekonomi Bilimler Dergisi, Cilt 3, Sayı: 2, 133-142. MACİEJOVSKY, B. SCHWARZENBERGER, H. ve KİRCHLER, E. (2012), “Rationality Versus Emotions: The Case of Tax Ethics and Compliance”. Journal of Business Ethics, Vol. 109 No: 3, ss. 339-350. MCGEE, R. W. ve GEORGE, B. (2008), “Tax Evasıon And Ethıcs: A Survey Of Indıan Opınıon”. Journal of Accounting, Ethics & Public Policy, Vol. 9, No: 4, ss. 301-332. MCGEE, R. W. ve ROSSİ, M. J. (2006), “The Ethıcs Of Tax Evasıon: A Survey Of Law And Busıness Students In Argentına, The Sixth Annual International Business Research Conference”. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=875892 adresinden alındı (15.01.2018). ORGAN, İ. ve YEGEN, B. (2013), “Vergi Bilinci Ve Vergi Ahlakı Oluşumunda Muhasebe Meslek Mensuplarının Rolü: Adana Örneği”. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 27, Sayı: 4, ss. 241-270. ORVİSKA, M. ve HUDSON, J. (2002), “Tax Evasion, Civic Duty and The Law Abiding Citizen”. European Journal of Political Economy, Vol. 19, ss. 83–102. ÖMÜR, Ö. M. ve GERÇEK, A. (2017), “Türkiye ve Avrupa Birliği Üyesi Ülkelerde Servet Vergilerinin Karşılaştırılması”. MCBÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 15, Sayı: 2, ss. 197-216. ÖMÜRBEK, N., ÇİÇEK, H. G. ve ÇİÇEK, S. (2007), “Vergi Bilinci Üzerine Bir İnceleme: Üniversite Öğrencileri Üzerinde Yapılan Anketin Bulguları”. Maliye Dergisi, Cilt 153, ss. 102-122. ÖZ YALAMA, G. ve GÜMÜŞ, E. (2013), “Vergi Kaçırma Eğilimini Etkileyen Faktörler: Eskişehir’den Bulgular”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, Cilt 9, Sayı: 20, ss. 77-97. PEHLİVAN, O. (2015), Kamu Maliyesi, Celepler Matbaacılık, Trabzon. SARUÇ, N. T. (2003), “Vergi Etiğinin Vergi Kaçırma Üzerindeki Etkisi: Deney ve Anket Yöntemiyle Yapılan Bir Araştırma”. Vergi Sorunları, Cilt 176, ss. 156-166. SARUÇ, N. T. ve SAĞBAŞ, İ. (2003), “Vergi Etiğinin Ölçümü: Türkiye Üzerine Ampirik Bir Çalışma”. Afyon Kocatepe Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, Cilt 5, Sayı: 1, ss. 79-96. SAVAŞAN, F. ve ODABAŞ, H. (2005), “Türkiye’de Vergi Kayıp ve Kaçakçılıklarının Nedenleri Üzerine Ampirik Bir Çalışma”. SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, Cilt 10, ss. 1-28. SERİNKAN, C. ve ERDOĞAN, M. (2017), “Vergi Bilinci Üzerine Ampirik Bir Araştırma: Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi Örneği”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt 6, Sayı: 4, ss. 515-529. TAYTAK, M. (2010), “İlköğretim II. Kademe Öğrencilerinde Vergi Bilincinin Tespiti: Ampirik Bir Araştırma”. Maliye Dergisi, Ocak-Haziran, Sayı: 158, ss. 496-512. TORGLER, B. (2004), “Tax Morale in Asian Countries”, Journal of Asian Economics, Vol. 15, No: 2, ss. 237-266. TOSUNER, M. ve DEMİR, İ. C. (2007), “Toplumsal Bir Olgu Olarak Vergi Ahlakı”. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt 9, Sayı: 3, ss. 1-20. TUAY, E. ve GÜVENÇ, İ. (2007), Türkiye’de Mükelleflerin Vergiye Bakışı, Gelir İdaresi Başkanlığı, Mükellef Hizmetleri Daire Başkanlığı, Yayın No:51. TÜRGAY, T. (2011), Kamu Gelirleri ve Vergi Politikaları, Kamu Ekonomisi, Ed. Kökocak, A. Ekin Yayın, Bursa. http://www.gib.gov.tr/fileadmin/user_upload/VI/GBG1.htm adresinden alındı (05.01.2018). http://www.tuik.gov.tr adresinden alındı (17.01.2018).
Birincil Dil tr
Bölüm İktisadi ve idari Bilimler Sayısı
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-5624-1020
Yazar: Özgür ÖMÜR

Orcid: 0000-0002-4571-6200
Yazar: Uğur BELLİKLİ

Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Haziran 2019

Bibtex @araştırma makalesi { cbayarsos585209, journal = {Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1304-4796}, eissn = {2146-2844}, address = {}, publisher = {Celal Bayar Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {17}, pages = {241 - 266}, doi = {10.18026/cbayarsos.585209}, title = {VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUMU ETKİLEYEN SOSYAL FAKTÖRLERİN VERGİ TAHSİLAT ORANLARI İLE İLİŞKİSİ: DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ SEÇİLMİŞ İLLERDE BİR ARAŞTIRMA}, key = {cite}, author = {ÖMÜR, Özgür and BELLİKLİ, Uğur} }
APA ÖMÜR, Ö , BELLİKLİ, U . (2019). VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUMU ETKİLEYEN SOSYAL FAKTÖRLERİN VERGİ TAHSİLAT ORANLARI İLE İLİŞKİSİ: DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ SEÇİLMİŞ İLLERDE BİR ARAŞTIRMA. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 17 (2) , 241-266 . DOI: 10.18026/cbayarsos.585209
MLA ÖMÜR, Ö , BELLİKLİ, U . "VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUMU ETKİLEYEN SOSYAL FAKTÖRLERİN VERGİ TAHSİLAT ORANLARI İLE İLİŞKİSİ: DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ SEÇİLMİŞ İLLERDE BİR ARAŞTIRMA". Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 (2019 ): 241-266 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/cbayarsos/issue/46659/585209>
Chicago ÖMÜR, Ö , BELLİKLİ, U . "VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUMU ETKİLEYEN SOSYAL FAKTÖRLERİN VERGİ TAHSİLAT ORANLARI İLE İLİŞKİSİ: DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ SEÇİLMİŞ İLLERDE BİR ARAŞTIRMA". Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 (2019 ): 241-266
RIS TY - JOUR T1 - VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUMU ETKİLEYEN SOSYAL FAKTÖRLERİN VERGİ TAHSİLAT ORANLARI İLE İLİŞKİSİ: DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ SEÇİLMİŞ İLLERDE BİR ARAŞTIRMA AU - Özgür ÖMÜR , Uğur BELLİKLİ Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.18026/cbayarsos.585209 DO - 10.18026/cbayarsos.585209 T2 - Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 241 EP - 266 VL - 17 IS - 2 SN - 1304-4796-2146-2844 M3 - doi: 10.18026/cbayarsos.585209 UR - https://doi.org/10.18026/cbayarsos.585209 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUMU ETKİLEYEN SOSYAL FAKTÖRLERİN VERGİ TAHSİLAT ORANLARI İLE İLİŞKİSİ: DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ SEÇİLMİŞ İLLERDE BİR ARAŞTIRMA %A Özgür ÖMÜR , Uğur BELLİKLİ %T VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUMU ETKİLEYEN SOSYAL FAKTÖRLERİN VERGİ TAHSİLAT ORANLARI İLE İLİŞKİSİ: DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ SEÇİLMİŞ İLLERDE BİR ARAŞTIRMA %D 2019 %J Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1304-4796-2146-2844 %V 17 %N 2 %R doi: 10.18026/cbayarsos.585209 %U 10.18026/cbayarsos.585209
ISNAD ÖMÜR, Özgür , BELLİKLİ, Uğur . "VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUMU ETKİLEYEN SOSYAL FAKTÖRLERİN VERGİ TAHSİLAT ORANLARI İLE İLİŞKİSİ: DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ SEÇİLMİŞ İLLERDE BİR ARAŞTIRMA". Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 / 2 (Haziran 2019): 241-266 . https://doi.org/10.18026/cbayarsos.585209
AMA ÖMÜR Ö , BELLİKLİ U . VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUMU ETKİLEYEN SOSYAL FAKTÖRLERİN VERGİ TAHSİLAT ORANLARI İLE İLİŞKİSİ: DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ SEÇİLMİŞ İLLERDE BİR ARAŞTIRMA. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 17(2): 241-266.
Vancouver ÖMÜR Ö , BELLİKLİ U . VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUMU ETKİLEYEN SOSYAL FAKTÖRLERİN VERGİ TAHSİLAT ORANLARI İLE İLİŞKİSİ: DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ SEÇİLMİŞ İLLERDE BİR ARAŞTIRMA. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 17(2): 266-241.