Antrenör Davranış Stilleri Algısının Spora Bağlılığı Yordama Etkisinin Yapısal Regresyon Modeli ile İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada, sporcular tarafından algılanan antrenör davranışlarının spora bağlılık düzeylerini yordama etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nicel araştırma yaklaşımlarından, ilişkisel araştırma deseni ile yürütülmüştür. Araştırma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenen Sivas ilinde aktif olarak spor yapan, 18-27 yaş aralığında, 227’si erkek ve 166’sı kadın olmak üzere 393 sporcudan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, kişisel bilgi formu, antrenör davranış algısı ölçeği ve spora bağlılık ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler JAMOVI (2.2.5) programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, çarpıklık ve basıklık gibi betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi, basit ve çoklu doğrusal regresyon analizlerinden faydalanılmıştır. Bulgulara göre sporcuların antrenör davranış stillerine yönelik algıları ile spora bağlılık (odaklanma, dinç olma) düzeyleri arasında anlamlı pozitif ilişkiler bulunmuştur. Ödüllendirici antrenör davranış algısının spora bağlılığın odaklanma boyutunu yordama etkisi anlamlıdır. Ödüllendirici davranış algısındaki 1 birimlik artış, odaklanma düzeyinde ,26 birimlik artışa karşılık gelmektedir ve odaklanma boyutundaki varyansın %11’ini açıklamaktadır. Eğitim-öğretim davranış algısının spora bağlılığın dinç olma boyutunu yordama etkisi anlamlıdır. Eğitim-öğretim davranış algısındaki 1 birimlik artış dinç olma düzeyinde ,17 birimlik artışa karşılık gelmektedir ve dinç olma boyutundaki varyansın yaklaşık olarak %14’ünü açıklamaktadır. Diğer boyutların spora bağlılığın boyutları üzerinde yordama etkisi anlamlı bulunmamıştır. Sonuç olarak, sporcuların antrenör davranış stillerine yönelik algıları ile spora bağlılık düzeyleri arasında anlamlı ilişki gözlenmiş olsa da yalnızca ödüllendirici ve eğitim-öğretim alt boyutlarındaki davranış algısı yordayıcıdır.

Anahtar Kelimeler

• Antrenör
• Davranış
• Spor
• Bağlılık

Investigation of the Effect of Perception of Coach Behavior Styles on the Prediction of Sport Engagement by Structural Regression Model

Abstract

In this study, it is aimed to examine the effect of coach behaviors perceived by the athletes on the prediction of the level of commitment to sports. The research was carried out with the relational research design, one of the quantitative research approaches. The research group consists of 393 athletes, 227 women and 166 men, between the ages of 18-27, who are actively engaged in sports in the province of Sivas, which is determined by criterion sampling, one of the purposeful sampling methods. Personal information form, coach behavior perception scale and sports commitment scale were used as data collection tools in the research. The obtained data were analyzed with the JAMOVI (2.2.5) program. In the analysis of the data, descriptive statistics such as frequency, percentage, mean, standard deviation, skewness and kurtosis, Pearson correlation analysis, simple and multiple linear regression analyzes were used. According to the findings, significant positive correlations were found between the perceptions of the athletes about the coaching behavior styles and their level of commitment to sports (focus, being vigorous). The effect of rewarding coach behavior perception on predicting the focus dimension of sports commitment is significant. 1 score increase in the perception of rewarding behavior corresponds to a .26 score increase in the focus level and explains 11% of the variance in the focus dimension. The effect of education-training behavior perception in predicting the vigor dimension of sports commitment is significant. 1 score increase in the perception of education-training behavior corresponds to .17 score increase in the level of being vigorous and explains approximately 14% of the variance in the dimension of being vigorous. The predictive effect of other dimensions on the dimensions of sports commitment was not significant. As a result, although a significant relationship was observed between the athletes' perceptions of coach behavior styles and their level of commitment to sports, only the behavior perception in the rewarding and educational dimensions is predictive.

Keywords

• Coach
• Behavior
• Sport
• Engagement

Kaynakça

1. Esen, Ö., Aydin, C., & Aydin, R. (2016). Inflation threshold effect on economic growth in Turkey. Journal of Advanced Research in Law and Economics, 7(22), 1983-1993. Erişim adresi: https://journals.aserspublishing.eu/jarle/article/view/1004
2. Alemu, S. M., & Babu, S. (2011). Football coach leadership styles and players commitment. National Monthly Refereed Journal of research in Commerce and Management, 2(5) 110-121. Erişim adresi: https://www.cabdirect.org/cabdirect/abstract/20133318442
3. Altıntaş, A., Çetinkalp, Z. K., & Aşçı, F. H. (2012). Antrenör-sporcu ilişkisinin değerlendirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spor Bilimleri Dergisi, 23(3), 119-128. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/sbd/issue/16378/171351
4. Avcı, K.S., Çepikkurt, F., & Kale, E. K. (2018). Examination of the relationship between coach-athlete communication levels and perceived motivational climate for volleyball players. Universal Journal of Educational Research. 6(2), 346-353. Erişim adresi: https://eric.ed.gov/?id=EJ1170598
5. Bekiari, A., & Syrmpas, I. (2015). Coaches' verbal aggressiveness and motivational climate as predictors of athletes’ satisfaction. Journal of Education, Society and Behavioural Science, 9(4), 318-329. https://doi.org/10.9734/BJESBS/2015/17757
6. Berestetska, K. (2016). The Relationship Between Perceived Coaching Behaviors, Intrinsic Motivation, and Scholarship Status on NCAA Division I Tennis Players’ Sport Commitment. Journal of Sport Behavior, 42(3), 277-304. Erişim adresi: https://link.gale.com/apps/doc/A600161179/AONE?u=anon~28ef89b8&sid=googleScholar&xid=d330d263
7. Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Attachment. Basic Books.
8. Can, Y., Güven, H., Soyer, F., & Demirel, M. (2010). Elit taekwondo sporcularında aile-antrenör-kulüp desteği ve başarı motivasyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(2), 240-252. Erişim adresi: https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/IJHS/issue/view/18

9. Chelladurai, P. (1984). Discrepancy between preferences and perceptions of leadership behavior and satisfaction of athletes in varying sports. Journal of Sport and Exercise Psychology, 6(1), 27-41. https://doi.org/10.1123/jsp.6.1.27
10. Chelladurai, P., & Saleh, S. D. (1980). Dimensions of leader behavior in sports: Development of a leadership scale. Journal of Sport Psychology, 2(1), 34-45. https://doi.org/10.1123/jsp.2.1.34
11. Cranmer, G. A., & Myers, S. A. (2015). Sports teams as organizations: A Leader–member exchange perspective of player communication with coaches and teammates. Communication & Sport, 3(1), 100-118. https://doi.org/10.1177/2167479513520487
12. Curran, T., Hill, A. P., Hall, H. K., & Jowett, G. E. (2015). Relationships between the coach-created motivational climate and athlete commitment in youth sport. Journal of Sport and Exercise Psychology, 37(2), 193-198. https://doi.org/10.1123/jsep.2014-0203
13. Coutu, D., Kauffman, C., Charan, R., Peterson, D. B., Maccoby, M., & Scoular, P. A. (2009). What can coaches do for you. Harvard Business Review, 87(1), 91-97. Erişim adresi: https://hbr.org/2009/01/what-can-coaches-do-for-you
14. Côté, J., Salmela, J.H., Trudel, P, Baria, A., & Russell, S.J. (1995). The coaching model: A Grounded assessment of expertise gymnastic coaches´ knowledge. Journal of Sport & Exercise Psychology, 17(1), 1-17. https://doi.org/10.1123/jsep.17.1.1
15. Davis, L., Jowett, S., & Tafvelin, S. (2019). Communication strategies: The Fuel for quality coach-athlete relationships and athlete satisfaction. Frontiers in psychology, Article 10, 2156. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.02156
16. De Muynck, G. J., Morbée, S., Soenens, B., Haerens, L., Vermeulen, O., Vande Broek, G., & Vansteenkiste, M. (2020). Do both coaches and parents contribute to youth soccer players' motivation and commitment? An examination of their unique (de) motivating roles. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 1-19. https://doi.org/10.1080/1612197X.2020.1739111
17. Dolaşır S. (2006). Antrenörlük etiği ve ilkeleri. Gazi Kitapevi.
18. Frankel R. J., Wallen E. N., & Hyun, H. H. (2011). How to design and evaluate research ın education. (8th Edition). McGraw-Hill.
19. Güllü, S. (2018). Sporcuların antrenör-sporcu ilişkisi ile sportmenlik yönelimleri üzerine bir araştırma. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 16(4), 190-204. https://doi.org/10.33689/spormetre.482295
20. Guillen, F., & Martinez-Alvarado, J.R. (2014). The sport engagement scale: An Adaptation of the utrecht work engagement scale (UWES) for the Sports Environment. Universitas Psychologica, 13(3), 975-984. Erişim adresi: https://www.redalyc.org/pdf/647/64733438013.pdf
21. Hall, M. S., Newland, A., Newton, M., Podlog L., & Baucom B. R. (2017). Perceptions of the social psychological climate and sport commitment in adolescent athletes: A Multilevel analysis. Journal of Applied Sport Psychology, 29(1), 75-87. https://doi.org/10.1080/10413200.2016.1174906
22. Izad, N., H., Badami, R., Baluch, B., dan Linda, J., & Duffy, L. J. (2016). The perception of same gender coaches by iranian skaters and its influence on sport achievement motivation and commitment. International Journal of Science Culture and Sport. 4(1), 1-13. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/intjscs/issue/25040/264370
23. Jowett, S. (2005). The coach-athlete partnership. The psychologist, 18(7), 412-415. Erişim adresi: https://psycnet.apa.org/record/2005-08012-002
24. Jowett, S., & Cockerill, I. M. (2003). Olympic medallists’ perspective of the althlete–coach relationship. Psychology of sport and exercise, 4(4), 313-331. https://doi.org/10.1016/S1469-0292(02)00011-0
25. Jowett, S., & Poczwardowski, A. (2007). Understanding the coach-athlete relationship. In S. Jowette and D. Lavallee (Eds.), Social Psychology in Sport (pp. 3–14). Human Kinetics.
26. Kalkan, T., & Sarı, İ. (2021). Antrenör davranışları: Kuramsal yaklaşımlar, antrenörün sporcuya etkisi ve öneriler. Egzersiz ve Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(1), 41-54. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/joinesr/issue/71561/1151688
27. Karakoç, Ö., Yüksek, S., Aydın, A. D., Karakoç, B., Yetiş, Ü., & Baydil, B. (2011). Milli takım düzeyindeki erkek judocuların kulüp antrenörlerinde gözlemledikleri etik dışı davranışlar. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(1), 321-332. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefdergi/issue/49053/625842
28. Kayhan, R. F., Bardakçı, S., & Caz, Ç. (2020). Spora bağlılık ölçeğini Türkçe’ye uyarlama çalışması. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(3), 2905-2922. https://doi.org/10.15869/itobiad.67
29. Kılıç, K., & İnce, L. M. (2021). Antrenörlerin kullandıkları öğretim yöntemleri ölçeği- Antrenör sürümünün (Aköy–Antrenör) eş zamanlı geçerliği ve güvenirliği. Spor Bilimleri Dergisi, 32(2), 64-74. https://doi.org/10.17644/sbd.887547
30. Kim, H. D., & Cruz, A. B. (2022). Gender differences in the relationships between coach transformational leadership and player satisfaction and commitment: A Meta-analytic review. Frontiers in psychology, 13, 915391. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.915391
31. Leo, F. M., Sánchez, P. A., Sánchez, D., Amado, D., & García-Calvo, T. (2009). Influence of the motivational climate created by coach in the sport commitment in youth basketball players. Revista de Psicología del Deporte, 18(3), 375-378. Erişim adresi: https://ddd.uab.cat/record/62672
32. Ortiz Marholz, P., Gómez-López, M., Martín, I., Reigal Garrido, R. E., Garcia-Mas, A., & Chirosa, L. J. (2016). Role played by the coach in the adolescent players’ commitment. Studia Psychologica, 58(3), 184–198. https://doi.org/10.21909/sp.2016.03.716
33. Martínez-Alvarado, J. R., Guillen, F., & Feltz, D. (2016). Athletes’ motivational needs regarding burnout and engagement. Revista de psicologia del deporte, 25(1), 65-71. Erişim adresi: https://ddd.uab.cat/record/145977
34. Martín-Albo, J., Núńez, J. L., & Navarro, J. G. (2003). La evolución motivacional como criterio discriminante en los deportes. Revista Latinoa americana de Psicología, 35(2), 139-150. Erişim adresi: http://hdl.handle.net/10553/42834
35. Merdan, H. E., & Çağlar, E. (2022). Ergen sporcularda spora bağlılık ile ilişkili bireysel ve sosyal faktörler: Sistematik derleme. Spor Bilimleri Dergisi, 33(3), 120-148. https://doi.org/10.17644/sbd.1008784
36. Mishra, N., Sharma, N., & Kamalanabhan, T. J. (2016). Is internal communication important for sport commitment: Survey of Indian cricket players. Communication & Sport, 4(2), 212-239. https://doi.org/10.1177/21674795155728
37. Notario-Alonso, R., Prieto-Ayuso, A., García-Notario, A., & Contreras-Jordán, O.R. (2023). The sports commitment in football players and its relationship with the coach performance: A Systematic review. Journal of Human Sport and Exercise, 18(2), 270-282. https://doi.org/10.14198/jhse.2023.182.01
38. O’Neil, L., & Hodge, K. (2020). Commitment in sport: The role of coaching style and autonomous versus controlled motivation. Advance online publication. Journal of Applied Sport Psychology, 2(6), 607-617. https://doi.org/10.1080/10413200.2019.1581302
39. Ortiz Marholz, P., Arriaza, E., & Jeria, V. (2011). Nivel de compromiso deportivo en tenistas y futbolistas entre 10 y 14 ańos. Summa Psicológica UST, 2(8), 53-60. Erişim adresi: https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=3876641
40. Özkurt, B. (2023). Elit güreşçilerde motivasyonel belirleyicilerin spora devam etme niyeti üzerindeki etkisi: Keyif almanın aracı rolü. Doktora tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Enstitüsü, Lisansüstü Eğitim Entitüsü, Sakarya.
41. Özşaker, M., Sarı, İ., & Omrak, H. (2016). Antrenör sporcu ilişkisinin sporcuların güdülenmesi için önemi. Journal of Human Sciences, 13(2), 3122-3129. https://doi.org/10.14687/jhs.v13i2.3954
42. Pulido, J. J., Sánchez-Oliva, D., Sánchez-Miguel, P. A., Amado, D., & García-Calvo, T. (2018). Sport commitment in young soccer players: A self-determination perspective. International Journal of Sports Science & Coaching, 13(2), 243–252. https://doi.org/10.1177/1747954118755443
43. Saatçioğlu, C., & Karaca, O. (2012). Ekonomi ve spor: Ekonomik gelişmenin uluslararası sportif başarı üzerindeki etkisi. Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1, 27-42. Erişim adresi: https://www.yalova.edu.tr/files/userfiles/83/2_saatcioglu_karaca.pdf
44. Santi, G., Bruton, A., Pietrantoni, L., & Mellalieu, S. (2014). Sport commitment and participation in masters swimmers: The Influence of coach and teammates. European Journal of Sport Science, 14(8), 852-860. https://doi.org/10.1080/17461391.2014.915990
45. Scanlan, T. K., Carpenter, P. J., Simons, J. P., Schmidt, G. W., & Keeler, B. (1993). An introduction to the sport commitment model. Journal of sport and exercise psychology, 15(1), 1-15. https://doi.org/10.1123/jsep.15.1.1
46. Schaufeli, W.B., & Bakker, A.B. (2003). Utrecht work engagement scale. Preliminary manual. Utrecht University.
47. Sheridan, D., Coffee, P., & Lavallee, D. (2014). A Systematic review of social support in youth sport. International Review of Sport and Exercise Psychology, 7(1), 198–228. https://doi.org/10.1080/1750984X.2014.931999
48. Short S.E., & Short M.W. (2005). Essay Role of the coach in the coach-athlete relationship. The Lancet, 366, 529-530. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(05)67836-1
49. Smoll, F.L., & Smith, R.E. (1984). Leadership research in youth sports. In J. M. Silva III & R. S. Weinberg (Eds.) in book Psychological foundations of sport (pp. 371-386). Human Kinetics
50. Sousa, C., Torregrosa, M., Viladrich, C., Villamarín, F., & Cruz, J. (2007). The commitment of young soccer players. Psicothema, 19(2), 256-262. Erişim adresi: http://www.redalyc.org/articulo.oa?id=72719212
51. Stirling, A. E., & Kerr, G. A. (2009). Abused athletes' perceptions of the coach-athlete relationship. Sport in Society, 12(2), 227-239. https://doi.org/10.1080/17430430802591019
52. Sunay, H. (1997). Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü'nün uyguladığı antrenör eğitimi programlarının değerlendirilmesi. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2(4), 44-60. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/gbesbd/issue/27954/303622
53. Sunay, H. (2013). Coaching practises of first and second leauge women-men volleyball coaches in Turkey. Life Sciences Journal. 10(7), 556-561. https://doi.org/10.7537/marslsj1007s13.87
54. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson
55. Tolukan, E., & Akyel, Y. (2019). Futbolda antrenör-sporcu ilişkisi ve sürekli sportif kendine güven üzerine bir araştırma. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(1), 103-112. https://doi.org/10.33689/spormetre.529669
56. Torregrosa, M., Sousa, C., Viladrich, C., Villamarin, F., & Cruz, J. (2008). Motivational climate and coaches' communication style predict young soccer players' commitment. Psicothema, 20(2), 254-259. Erişim adresi: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18413087/
57. Toros, T., & Duvan, A. (2011). Eskrimcilerde algılanan antrenörlük davranışı, kolektif yeterlik ve hedef yönelimleri arasındaki ilişki. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 5(1), 33-41. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsd/issue/53556/713368
58. Ulukan, M. (2005). Futbolcuların performans ve kulübe bağlılıklarında antrenörlerin liderlik özelliklerinin rolü. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 7(4), 37-44. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunibesyo/issue/28885/308964
59. Unutmaz, V., & Gençer, R. T. (2014). Spor için liderlik ölçeği-sporcunun antrenör davranışını algılaması versiyonunun psikometrik özelliklerinin incelenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 7(1), 27-34. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/cbubesbd/issue/32234/357811
60. Vanek M. (1971). The Coaches’ Role and Attitutes. Proceedings of International Symposium on the Art and Science of Coaching. Canada.
61. Yapar, A., & İnce, M. L. (2014). Sporcular için antrenör davranışlarını değerlendirme ölçeğinin Türkçe uyarlaması (SADDÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Journal of Sport Sciences, 25(4), 203–212. https://doi.org/10.17644/sbd.171673
62. Weiss, M. R., Kimmel, L. A., and Smith, A. L. (2001). Determinants of sport commitment among junior tennis players: Enjoyment as a mediating variable. Pediatric Exercise Science, 13(2), 131-144. https://doi.org/10.1123/pes.13.2.131
63. Weiss, W. N. (2015). Competitive-level differences on sport commitment among high school and collegiate-level athletes. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 13(3), 286- 303. https://doi.org/10.1080/1612197X.2014.958517
64. Wekesser, M. M., Harris, B. S., Langdon, J., & Wilson Jr, C. H. (2021). Coaches’ impact on youth athletes’ intentions to continue sport participation: The mediational influence of the coach–athlete relationship. International Journal of Sports Science & Coaching, 16(3), 490-499. https://doi.org/10.1177/1747954121991817
65. West, L. (2016). Coach-athlete communication: Coaching style, leadership characteristics, and psychological outcomes, Master thesis, Bowling Green State University.