Serbest Zamanlarda Sıkılma Algısı, Fiziksel Aktivite Katılım Motivasyonu ve Prezenteizm İlişkisi

Öz

Bu araştırmanın amacı; üniversite öğrencilerinin serbest zamanlarda sıkılma algılarının, fiziksel aktivite katılım motivasyonlarını ve prezenteizm algılarını yordama gücünü test etmek ve etkilerini analiz etmektir. Buna ek olarak, serbest zamanlarda sıkılma algısı, fiziksel aktivite motivasyonu ve prezenteizmin bazı değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini ortaya koymaktır. Bu amaçlar doğrultusunda, Türkiye’nin farklı üniversitelerinde öğrenim gören ve gönüllü olarak araştırmaya katılan 517 öğrenciye Boş Zamanlarda Sıkılma Algısı Ölçeği (BZSAÖ; Kara, Gürbüz ve Öncü, 2014), Fiziksel Aktiviteye Katılım Motivasyonu Ölçeği (FAKMÖ; Tekkurşun-Demir ve Cicioğlu, 2018) ve Yetişkinler İçin Prezenteizm Ölçeği (YPÖ; Sarıçam ve ark., 2013) uygulanmıştır. Elde edilen verilere korelasyon, regresyon, MANOVA ve ANOVA uygulanmıştır. Regresyon analizlerine göre, BZSAÖ “sıkılma” alt boyutunun YPÖ “iş tamamlama” ve “eğlenceden kaçma” alt boyutlarını; FAKMÖ “bireysel nedenler” ve “nedensizlik” alt boyutlarını anlamlı derecede yordadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, BZSAÖ “doyumsuzluk” alt boyutunun YPÖ “iş tamamlama”; FAKMÖ “bireysel nedenler”, “çevresel nedenler” ve “nedensizlik” altboyutlarını anlamlı derecede yordadığı görülmüştür. Araştırma bulgularında, cinsiyet, üyelik durumu ve fiziksel aktiviteye katılım değişkenlerine göre anlamlı farklıklar tespit edilmiştir. Sonuç olarak, üniversite öğrencilerinde fiziksel aktivite motivasyonunun ve prezenteizmin serbest zamanlarda algılanan sıkılma ile ilişkili olduğu tespit edilmekle birlikte, serbest zaman algısının hayatın önemli alanlarına (sağlık ve eğitim gibi) olumlu etki ettiği anlaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sıkılma algısı
• Fiziksel aktivite
• Motivasyon
• Prezenteizm

The Relationship Between Perception of Leisure Boredom, Motivation for Participation in Physical Activity and Presenteeism

Öz

The aim of this study was to test the leisure boredom perceptions and predictive power for motivations for participation in physical activity and presenteeism perceptions and analyze the effects among university students. Additionally, a secondary aim was to reveal whether leisure boredom perceptions, physical activity motivation and presenteeism differed according to some variables or not. In line with these aims, a total of 517 students attending different universities in Türkiye and volunteering to participate in the research completed the Leisure Boredom Scale (LBS), Motivation Scale for Participation in Physical Activity (MSPPA) and Presenteeism Scale for Adults (PSA). The data underwent correlation, regression, MANOVA and ANOVA. According to regression analysis, the LBS boredom subscale predicted the PSA work completion and avoiding distraction subscales; while it significantly predicted the MSPPA subscales of “individual reasons” and “lack of reasons”. Additionally, the LBS “dissatisfaction” subscale appeared to significantly predict the PSA “work completion” and MSPPA “individual reasons”, “environmental reasons” and “lack of reasons” subscales. The research findings identified significant differences according to gender, membership status and physical activity participation variables. In conclusion, the physical activity motivation and presenteeism of university students were identified to be associated with perceived boredom during leisure, and it is understood leisure perceptions positively affect important areas of life (like health and education).

Anahtar Kelimeler

• Leisure boredom
• Physical Activity
• Motivation
• Presenteeism

Kaynakça

1. Akay, B., Ayhan, B., & Yaşartürk, F. (2022). Boş zaman yoluyla stresle baş etme stratejisi ve mutluluk düzeyi arasındaki ilişki. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 593-607. https://dergipark.org.tr/tr/pub/intjces/issue/74658/1216003
2. Altun-Ekiz, M., Kır, S., & Ulucan, H. (2021). Ortaokul ve lise öğrencilerinin fiziksel aktiviteye katılım motivasyon düzeylerinin karşılaştırılması. Uluslararası Türk Spor ve Egzersiz Psikolojisi Dergisi, 1(2), 1-11. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijtsep/issue/67969/997074
3. Batyra, A. (2017). Türkiye’de cinsiyete dayalı başarı farkı. Aydın Doğan Vakfı ve Eğitim Reformu Girişimi raporu. Retrieved from: http://www. egitimreformugirisimi. org/yayin/turkiyede-cinsiyete-dayali-basari-farki-pisa-arastirmasi-bulgulari.
4. Bench, S. W., & Lench, H. C. (2013). On the function of boredom. Behavioral Sciences, 3(3), 459-472. https://doi.org/10.3390/bs3030459
5. Bergström, G., Bodin, L., Hagberg, J., Lindh, T., Aronsson, G., & Josephson, M. (2009). Does sickness presenteeism have an impact on future general health? International Archives of Occupational and Environmental Health, 82(10), 1179–1190. https://doi.org/10.1007/s00420-009-0433-6
6. Bozkurt, T. M., & Tamer, K. (2020). Fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu düzeyi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 5(3), 286-298. https://doi.org/10.31680/gaunjss.759018
7. Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
8. Chu, T. L., & Zhang, T. (2018). Sport club participation and health-related outcomes in college students: Comparisons by sex and academic classification. Recreational Sports Journal, 42(1), 33-47. https://doi.org/10.1123/rsj.2016-0030

9. Cooper, C. L. (1998). The changing nature of work [1]. Community, Work & Family, 1(3), 313-317. https://doi.org/10.1080/13668809808414238
10. Craike, M. J., Hibbins, R., & Cuskelly, G. (2010). The Influence of various aspects of enjoyment on participation in leisure time physical activity. World Leisure Journal, 52(1), 20-33. https://doi.org/10.1080/04419057.2010.9674619
11. Dörnyei, Z. (2007). Research Methods in Applied Linguistics: Quantitative, Qualitative, and Mixed Methodologies. Oxford University Press
12. Doğan, M., Gürkan, E., & Gürbüz, B. (2019). Serbest zaman doyumu, serbest zamanda sıkılma algısı ve iş tatmini ilişkisi: Akademisyenler üzerine bir araştırma. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(1), 154-164. https://doi.org/10.33689/spormetre.521555
13. Ehrlich‐Jones, L., Lee, J., Semanik, P., Cox, C., Dunlop, D., & Chang, R. W. (2011). Relationship between beliefs, motivation, and worries about physical activity and physical activity participation in persons with rheumatoid arthritis. Arthritis Care & Research, 63(12), 1700-1705. https://doi.org/10.1002/acr.20616
14. Etikan, I., Musa, S. A., & Alkassim, R. S. (2016). Comparison of convenience sampling and purposive sampling. American Journal of Theoretical and Applied Statistics, 5(1), 1-4. https://doi.org/10.11648/j.ajtas.20160501.11
15. Ferreira Vorkapic, C., Alves, H., Araujo, L., Joaquim Borba-Pinheiro, C., Coelho, R., Fonseca, E., ... & Dantas, E. H. (2021). Does physical activity improve cognition and academic performance in children? A Systematic review of randomized controlled trials. Neuropsychobiology, 80(6), 454-482.
16. Flintoff, A., & Scraton, S. (2001). Stepping into active leisure? Young women’s perceptions of active lifestyles and their experiences of school physical education. Sport, Education and Society, 6(1), 5–21. https://doi.org/10.1080/713696043
17. Gelbal Öner, B., & Yerlisu-Lapa, T. (2022). Ergenlerde serbest zamanda sıkılma algısı, internet bağımlılığı ve akademik başarı ilişkisi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 5(4), 1064-1077. https://doi.org/10.38021/asbid.1161857
18. Goldberg, Y. K., Eastwood, J. D., LaGuardia, J., & Danckert, J. (2011). Boredom: An Emotional experience distinct from apathy, anhedonia, or depression. Journal of Social and Clinical Psychology, 30(6), 647. https://doi.org/10.1521/jscp.2011.30.6.647
19. Gottfried, M. A., & Kirksey, J. J. (2017). “When” students miss school: The role of timing of absenteeism on students’ test performance. Educational Researcher, 46(3), 119-130. https://doi.org/10.3102/0013189x17703945
20. Grasdalsmoen, M., Eriksen, H. R., Lønning, K. J., & Sivertsen, B. (2020). Physical exercise, mental health problems, and suicide attempts in university students. BMC Psychiatry, 20(1), 1-11. https://doi.org/10.1186/s12888-020-02583-3
21. Güngörmüş, H. A., Yenel, F., & Gürbüz, B. (2014). Bireyleri rekreasyonel egzersize güdüleyen faktörlerin belirlenmesi: Demografik farklılıklar. Journal of Human Sciences, 11(1), 373-386. https://doi.org/10.14687/ijhs.v11i1.2165
22. Gür, S., ve Kılıçkaya, O. (2022). Spor yapan bireylerin COVID-19 kaygısı ve serbest zaman sıkılma düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Holistik Sağlık, Spor ve Rekreasyon Dergisi, 1(1), 73-84. https://doi.org/10.5281/zenodo.7487738
23. Gürbüz, B., Kara, F. M., & Sarol, H. (2017). Türk kadınlarının serbest zamanda sıkılma algısı, benlik saygısı ve yalnızlık düzeylerinin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 19(4), 188-198. https://www.atauni.edu.tr/yuklemeler/77b9f6aa7c27df71649af002dd9aa2c6.pdf
24. Gürkan, R. K., Koçak, F., & Başar A. (2021) Investigation on the relationship between the leisure satisfaction and psychological well-being in disabled athletes. International Journal of Sport, Exercise & Training Sciences, 7(2), 73–83. https://doi.org/10.18826/useeabd.890800
25. Hirschle, A. L. T., & Gondim, S. M. G. (2020). Stress and well-being at work: A Literature review. Ciência & Saúde Coletiva, 25, 2721-2736. Retrieved from: https://www.scielo.br/j/csc/a/7rhP4hgWgcspPms5BxRVjfs/?format=pdf&lang=en
26. Iso-Ahola, S. E., & Weissinger, E. (1990). Perceptions of boredom in leisure: Conceptualization, reliability and validity of the leisure boredom scale. Journal of Leisure Research, 22(1), 1-17. https://doi.org/10.1080/00222216.1990.11969811
27. Jia, H., Shang, P., Gao, S., Cao, P., Yu, J., & Yu, X. (2022). Work stress, health status and presenteeism in relation to task performance among Chinese medical staff during COVID-19 pandemic. Frontiers in Public Health, 10, 836113. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.836113
28. Johns, G. (2010). Presenteeism in the workplace: A Review and research agenda. Journal of Organizational Behavior, 31(4), 519-542. https://doi.org/10.1002/job.630
29. Kara, F. M., Gürbüz, B., & Öncü, E. (2014). Leisure boredom scale: The factor structure and the demographic differences. The Turkish Journal of Sport and Exercise. 16(2), 28-35. https://doi.org/10.15314/tjse.201428102
30. Kara, F. M., & Gücal, A. Ç. (2016). Akademik personellerde işkolikliğin belirlenmesinde serbest zamanda sıkılma algısının rolü. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi-BÜSBİD, 1(1), 47-62. Retrieved from: https://web.archive.org/web/20180420210201id_/http://busbid.baskent.edu.tr/index.php/busbid/article/viewFile/24/19
31. Kara, F. M., & Özdedeoğlu B. (2017). Serbest zamanda sıkılma algısı ve algılanan engeller arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sport Sciences, 12(3), 24-36. https://dergipark.org.tr/tr/pub/nwsaspor/issue/30289/255605
32. Kara, F. M. (2019). Internet addiction: Relationship with perceived freedom in leisure, perception of boredom and sensation seeking. Higher Education Studies, 9(2), 131-140. https://doi.org/10.5539/hes.v9n2p131
33. Kara, F.M., & Gürbüz, B. (2022). Serbest zamanlarda sıkılma algısı: İnternet bağımlılığı ve algılanan sosyal yetkinlik ilişkisi. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(2), 200-216. https://doi.org/10.33468/sbsebd.282
34. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavram, ilkeler ve teknikler. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
35. Kargün, M., Kızar, O., Ağaoğlu, Y. S., & Cenikli, A. (2018). Serbest zaman ve spor endüstrisinin yeri. Journal of International Social Research, 11(56), 1096-1100. https://doi.org/10.17719/jisr.20185639075
36. Knani, M. (2022). What motivates tourism and hospitality employees to practice presenteeism?. Journal of Hospitality and Tourism Management, 52, 198-207. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2022.06.017
37. Komp, R., Kauffeld, S., & Ianiro-Dahm, P. (2022a). Student presenteeism in digital times - A mixed methods approach. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(24), Article 16982. https://doi.org/10.3390/ijerph192416982
38. Komp, R., Kauffeld, S., & Ianiro-Dahm, P. (2022b). The concept of health-promoting collaboration - a starting point to reduce presenteeism?. Frontiers in Psychology, 12, Article 782597. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.782597
39. Lohaus, D., & Habermann, W. (2019). Presenteeism: A Review and research directions. Human Resource Management Review, 29(1), 43-58. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2018.02.010
40. Matsushita, M., Adachi, H., Arakida, M., Namura, I., Takahashi, Y., Miyata, M., Kumano-go, T., Yamamura, S., Shigedo, Y., Suganuma, N., Mikami, A., Moriyama, T., & Sugita, Y. (2011). Presenteeism in college students: Reliability and validity of the presenteeism scale for students. Quality of Life Research, 20, 439-446. https://doi.org/10.1007/s11136-010-9763-9
41. Matsushita, M., Yamamura, S., & Ikeda, M. (2015). Investigation of prefrontal cortex activity in university students with presenteeism: A near-infrared spectroscopy (NIRS) study. Journal of Behavioral and Brain Science, 5(9), 339-347. https://doi.org/10.4236/jbbs.2015.59034
42. Merdan, E., Erdem, A. T., & Gümüşsoy, Y. (2022). Boreout sendromunun üretkenlik karşıtı iş davranışı üzerine etkisinde sanal kaytarmanın aracılık rolü. Business & Management Studies: An International Journal, 10(1), 176-191. https://doi.org/10.15295/bmij.v10i1.1983
43. Merelas-Iglesias, T., & Sánchez-Bello, A. (2019). Benefits of leisure in overcoming gender violence experiences: A Case study. Leisure Studies, 38(1), 15-27. https://doi.org/10.1080/02614367.2018.1511744
44. Molanorouzi, K., Khoo, S., & Morris, T. (2015). Motives for adult participation in physical activity: Type of activity, age, and gender. BMC Public Health, 15(1), 1-12. https://doi.org/10.1186/s12889-015-1429-7
45. Moore, S., Armstrong, C., & Pearson, J. (2008). Lecture absenteeism among students in higher education: A valuable route to understanding student motivation. Journal of Higher Education Policy and Management, 30(1), 15-24. https://doi.org/10.1080/13600800701457848
46. Ovink, S. M. (2017). “In today’s society, it’sa necessity” Latino/a postsecondary plans in the college-for-all era. Social Currents, 4(2), 128-145. https://doi.org/10.1177/2329496516663220
47. Quazi, H. (2013). Presenteeism: The invisible cost to organizations. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9781137275677_3
48. Sarıçam, H., Akın, A., Demirci, İ., & Akın, Ü. (2013, September 8-11). Öğrenciler için Presenteeizm Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik güvenirlik çalışması [Conference presentation]. Istanbul 2013 World Congress of Psychological Counselling and Guidance, Istanbul, Turkey. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.17696.28160
49. Sarıçam, H., & Çetintaş, K. (2017a, May 14-17). Relationships between computer/tablet/smart phone game addiction, presenteeism, and school engagement in secondary school students [Conference presentation]. IV. International Eurasian Educational Research, Denizli, Turkey. https://doi.org/10.13189/ujer.2017.051221
50. Sarıçam, H. & Çetintaş, K. (2017b, May 14-17). Öğretmen adaylarında dürtüsellik, azim ve presenteeism arasındaki ilişki [Conference presentation]. IV. International Eurasian Educational Research Congress. Denizli, Turkey. https://doi.org/10.13140/rg.2.2.22267.00809
51. Sarol, H., & Çimen, Z. (2017). Why people participate leisure time physical activity: A Turkish perspective. Pamukkale Journal of Sport Sciences, 8(1), 63-72. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/en/pub/psbd/issue/34046/615255
52. Sarol, H., Gürkan, R. K., & Gürbüz, B. (2022). The road to championship: An Example of an individual with autism spectrum disorder. Baltic Journal of Health and Physical Activity, 14(3), 1-17. https://doi.org/10.29359/bjhpa.14.3.02
53. Schultz, A. B., & Edington, D. W. (2007). Employee health and presenteeism: A Systematic review. Journal of occupational rehabilitation, 17(3), 547-579. https://doi.org/10.1007/s10926-007-9096-x
54. Smithy, D. J. (1970). Absenteeism and "presenteeism" in industry. Archives of Environmental Health: An International Journal, 21(5), 670-677. https://doi.org/10.1080/00039896.1970.10667313
55. Sürücü, L., & Yıkılmaz, İ. (2022). Boreout (iş yerinde sıkılma) ölçeğinin Türkçe formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 72, 64-77. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1018823
56. Spiteri, K., Broom, D., Bekhet, A. H., de Caro, J. X., Laventure, B., & Grafton, K. (2019). Barriers and motivators of physical activity participation in middle-aged and older adults - a systematic review. Journal of Aging and Physical Activity, 27(6), 929-944. https://doi.org/10.1123/japa.2018-0343
57. Tekkurşun Demir, G., & Cicioğlu, H. İ. (2018). Fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu ölçeği (FAKMÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması, Journal of Human Sciences, 15(4), 2479-2492. https://doi.org/10.14687/jhs.v15i4.5585
58. Türkeli, A., & Namlı, S. (2019, September 5-8). Beden eğitimi ve spor bölümü öğrencilerinin fiziksel aktivite motivasyonlarının incelenmesi [Conference presentation]. Iksad 4. International Congress of Social Sciences, Erzurum, Turkey. Retrieved from: https://iksadmakale.wixsite.com/website-124
59. Veal, A. J. (2020). Is there enough leisure time? Leisure studies, work-life balance, the realm of necessity and the realm of freedom. World Leisure Journal, 62(2), 89-113. https://doi.org/10.1080/16078055.2019.1667423
60. Vogel-Walcutt, J. J., Fiorella, L., Carper, T., & Schatz, S. (2012). The definition, assessment, and mitigation of state boredom within educational settings: A comprehensive review. Educational Psychology Review, 24(1), 89–111. https://doi.org/10.1007/s10648-011-9182-7
61. WHO [Internet] Basel: global recommendations on physical activity for health. [cited: 2023 June 30]. Retrieved from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
62. Xie, J. (2021). The effects of boredom on EFL learners' engagement. Frontiers in Psychology, 12, Article 743313. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.743313
63. Yaşartürk, F., Akyüz, H., & Karataş, İ. (2017). Rekreatif etkinliklere katılan üniversite öğrencilerinin serbest zamanda sıkılma algısı ile yaşam doyum düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), 3(Special Issue 2), 239-252. https://dergipark.org.tr/en/pub/intjcss/issue/33182/369780
64. Yaşartürk, F., Akay, B., & Kul, M. (2022). Üniversite öğrencilerinin serbest zaman faaliyetlerine yönelik engel ile baş etme ve saldırganlık davranışlarının incelenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(2), 216-229. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1128967
65. Zhang, Y., Zhang, H., Ma, X., & Di, Q. (2020). Mental health problems during the COVID-19 pandemics and the mitigation effects of exercise: A longitudinal study of college students in China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(10), Article 3722. https://doi.org/10.3390/ijerph17103722