Spor Merkezlerine Üye Bireylerin Beslenmeye İlişkin Tutum, Bedeni Beğenme ve Sosyal Medya Etkileşimi: Demografik Faktörlerin Rolü

Öz

Spor merkezlerine üye bireylerin fizyolojik ve psikolojik iyilik halleri, yalnızca düzenli egzersiz yapmakla değil, aynı zamanda beslenme alışkanlıkları ve sosyal medya etkileşimleriyle de şekillenebilmektedir. Katılımcıların demografik özelliklerine bağlı olarak bedensel beğeni, beslenme tutumu ve sosyal medya etkileşiminin nasıl farklılaştığı, bu üç faktör arasındaki ilişkilerin daha iyi anlaşılmasına ve sağlıklı yaşam tarzlarının teşvik edilmesine yönelik önemli çıkarımlar sunması amaçlanan bu çalışma, katılımcıların cinsiyet, yaş, medeni durum ve düzenli spor yapma durumları dikkate alınarak incelenmiştir. Genel tarama yöntemi kullanılarak yapılan çalışmada “Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği”,  “Bedeni Beğenme Ölçeği” ve “Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmaya Muş, Bingöl, Bitlis, Elazığ ve Erzurum illerinde bulunan özel spor merkezlerindeki 303 erkek ve 170 kadın olmak üzere toplam 473 katılımcı gönüllü olarak katılım sağlamıştır. Bağımlı değişkenlerin bağımsız değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini tespit etmek amacıyla iki gruplu değişkenlerde bağımsız gruplar t-testi, üç ve daha fazla gruplu değişkenlerde ise tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Katılımcıların medeni durum değişkenine göre yalnızca beslenmeye yönelik duygu alt boyutunda anlamlı farklılık bulunurken, cinsiyet, yaş ve düzenli spor yapma durumu değişkenlerine göre bazı alt boyutlarda anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Araştırma bulguları, düzenli spor yapan bireylerin olumlu beslenme alışkanlığı, bedeni beğenme ve sosyal medya etkileşimi puanlarının daha yüksek; düzenli spor yapmayan bireylerin ise kötü beslenme alışkanlığı puanlarının daha yüksek olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, spor merkezlerinde yaş, cinsiyet ve düzenli spor yapma durumuna bağlı farklılıkları dikkate alan; beslenme alışkanlıkları, beden algısı ve sosyal medya etkileşimini birlikte ele alan eğitim ve farkındalık çalışmalarının planlanması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Bedeni beğenme
• Cinsiyet
• Sağlıklı beslenme
• Spor merkezi
• Sosyal medya

Attitudes towards Nutrition, Body Liking and Social Media Interaction of Individuals who are Members of Sports Centres: The Role of Demographic Factors

Öz

The physiological and psychological well-being of individuals who are members of sports centres can be shaped not only by regular exercise but also by nutritional habits and social media interactions. This study aimed to examine how body liking, attitudes toward nutrition and social media interaction differ according to participants’ demographic characteristics, and to provide important insights into the relationships among these three factors in the promotion of healthy lifestyles. The study was conducted using the general survey model and employed the “Attitude Scale for Healthy Nutrition”, the “Body Liking Scale” and the “Social Media Addiction Scale”. A total of 473 voluntary participants, including 303 males and 170 females, who were members of private sports centres in Muş, Bingöl, Bitlis, Elazığ and Erzurum provinces, participated in the study. To determine whether the dependent variables differed according to the independent variables, independent samples t-test was used for two-group variables, while one-way analysis of variance was used for variables with three or more groups. While a significant difference according to marital status was found only in the emotional attitude toward nutrition subdimension, significant differences were identified in some subdimensions according to gender, age and regular exercise status. The findings showed that individuals who exercised regularly had higher scores for positive nutritional habits, body liking and social media interaction, whereas individuals who did not exercise regularly had higher scores for negative nutritional habits. In line with these findings, it may be recommended that educational and awareness-raising programmes be planned in sports centres by considering differences related to age, gender and regular exercise status, and by addressing nutritional habits, body image and social media interaction together.

Anahtar Kelimeler

• Body liking
• Gender
• Healthy eating
• Sports centre
• Social media.

Kaynakça

1. Akan, L. S., Asıl, E., Çakıroğlu, F. P., Haklı, G., Özçelik, A., Özdoğan, Y., Sürücüoğlu, M., Uçar, A., & Yılmaz, M. (2016). Nutritional knowledge and behaviour of adults: Their relations with sociodemographic factors. Pakistan Journal of Nutrition, 15(6), 532-9. https://doi.org/10.3923/pjn.2016.532.539
2. Alemdağ, S. (2013). Öğretmen adaylarında fiziksel aktiviteye katılım, sosyal görünüş kaygısı ve sosyal öz-yeterlik ilişkisinin incelenmesi [Doktora tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü].
3. Anlı, G., Akın, A., Eker, H., & Özçelik, B. (2015). Bedeni beğenme ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Academic Social Science Studies, 36, 505–511. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS2906
4. Atasoy, T. (2020). Elit seviyede spor yapan ve yapmayan bedensel engelli bireylerin benlik saygısı ile sosyal görünüş kaygılarının yaşam doyum düzeylerine etkisinin karşılaştırılması [Doktora tezi, Dumlupınar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
5. Balıbey, K., & Ektirici, A. (2024). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin sosyal medyayı kullanım amaçlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 5(3), 235-246.
6. Bıyıklı, T. (2007). Vücut imgesinin ve özel spor salonlarının egzersize başlama ve devam etme motivasyonu üzerine etkisi [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü].
7. Bodet, G. (2006). Investigating customer satisfaction in a health club context by an application of the tetraclasse model. European Sport Management Quarterly, 6, 149-65. https://doi.org/10.1080/16184740600954148
8. Boepple, L., & Thompson, J. K. (2014). A content analysis of healthy living blogs: Evidence of content thematically consistent with dysfunctional eating attitudes and behaviors. International Journal of Eating Disorders, 47(4), 362-367. https://doi.org/10.1002/eat.22244

9. Buluk, B., Eşitti, B., & Boz, M. (2017). Sosyal medyanın kullanım amaçları: Üniversite çalışanları örneği. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 5, 209-223. https://doi.org/10.33692/avrasyad.509864
10. Candemir, M. (2024). Düzenli olarak fitness salonlarını kullanan bireylerin beslenme bilgi düzeylerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü].
11. Cenk, D. K. (2019). Genç yetişkinlerde yeme tutumu ile olumsuz değerlendirilme korkusu arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
12. Çağın, M., Demir, A., Polat, S.Ç., & Yarım, İ. (2024). Pilates egzersizi yapanların beslenme bilgi düzeyleri ile vücut kompozisyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Spor ve Bilim Dergisi, 2(1), 19-26.
13. Çevik, A., Dokuzoğlu, G., & Zorba, E. (2023). Fitness egzersizi yapan bireylerin beslenmeye yönelik tutumlarının belirlenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(3), 1375-1383. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1321804
14. Çoban, İ. (2023). Spor merkezi üye bireylerin egzersiz bağımlılıkları ile ortoreksiya nervoza (sağlıklı beslenme takıntısı) belirtilerinin incelenmesi: Antalya ili örneği [Yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü].
15. Çömlekçi, M., & Başol, O. (2019). Gençlerin sosyal medya kullanım amaçları ile sosyal medya bağımlılığı ilişkisinin incelenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(4), 173-188. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.525652
16. Demir, A. (2024). Fiziksel aktivite ve hiperlipidemi. İçinde F. Hazar (Ed.), Fiziksel aktivite ve sağlık (ss.185-195). Efe Yayınları.
17. Duradoni, M., Gursesli, M. C., Fiorenza, M., & Guazzini, A. (2023). The relationship between orthorexia nervosa and obsessive compulsive disorder. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, 13(5), 861-869. https://doi.org/10.3390/ejihpe13050065
18. Duralı, Ö. (2019). Yetişkin kadın bireylerde beslenme bilgi düzeyinin ve beslenme durumunun saptanması [Yüksek lisans tezi, Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
19. Duran, S., Çiçekoğlu, P., & Kaya, E. (2020). Relationship between orthorexia nervosa, muscle dysmorphic disorder (bigorexia), and self-confidence levels in male students. Perspectives in Psychiatric Care, 56(4), 878-884. https://doi.org/10.1111/ppc.12505
20. Ekelund, U., Tomkinson, G. R., & Armstrong, N. (2011). What proportion of youth are physically active? Measurement issues, levels and recent time trends, British Journal of Sports Medicine, 45, 859-865. https://doi.org/10.1136/bjsports-2011-090190
21. Elmas, A., & Kırandı, Ö. (2024). Kovid-19 pandemi sürecinde sosyal izolasyonda olan ortalamanın beslenme ve uluslararası aktivite alışkanlıkları. Herkes için Spor ve Rekreasyon Dergisi, 6(1), 47-57. https://doi.org/10.56639/jsar.1407800
22. Erişti, B. (2018). Yeni medya ve görsel iletişim tasarımı. Pegem.
23. Field, A. (2009). Discovering statistics using SPSS (3rd ed.). SAGE Publications.
24. Grogan, S. (2021). Body image: Understanding body dissatisfaction in men, women, and children. Routledge.
25. Güldalı, E., & Şentuna, B. (2024). Sağlıklı yaşam ve fitness üzerine sosyolojik bir çözüleme; Zygmunt Bauman örneği. The Journal of Social Sciences, 48, 461-468. https://doi.org/10.29228/SOBIDER.46585
26. Güneş, C. (2019). Marka bağlılığında materyalist eğilimlerin ve beden algısının etkilerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Bahçeşehir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
27. Günüç, S. (2009). İnternet bağımlılık ölçeğinin geliştirilmesi ve bazı demografik değişkenler ile internet bağımlılığı arasındaki ilişkilerin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
28. Hacıoğlu, M. (2017). Üniversite öğrencilerinin beden imgesi hoşnutluğu ve iletişim becerilerinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(2), 1-16.
29. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage.
30. Hutchesson, M. J., Gough, C., Müller, A. M., Short, C. E., Whatnall, M. C., Ahmed, M., Pearson, N., Yin, Z., Ashton, L. M., Maher, C., Staiano, A. E., Mauch, C. E., DeSmet, A., & Vandelanotte, C. (2021). Health interventions targeting nutrition, physical activity, sedentary behavior, or obesity in adults: A scoping review of systematic reviews. Obesity Review, 22(10), 13295. https://doi.org/10.1111/obr.13295
31. Intorre, F., Foddai, M. S., & Venneria, E. (2025). Unhealthy dietary habits and sedentary behaviours among adolescents and young adults in Rome (Italy) participating in the ALIMA study: Growing risks for health. Healthcare, 13(9), 980. https://doi.org/10.3390/healthcare13090980
32. Jiang, K., Zhang, L., Xie, C., Li, Z., Shi, Z., Sharma, M., & Zhao, Y. (2024). Understanding the knowledge, attitudes, and practices of healthy eating among adolescents in Chongqing, China: An empirical study utilizing structural equation modeling. Nutrients, 16(1), 167. https://doi.org/10.3390/nu16010167
33. Jiménez-García, A. M., Arias, N., Hontanaya, E. P., Sanz, A., & García-Velasco, O. (2025). Impact of body-positive social media content on body image perception. Journal of Eating Disorders, 13(1), Article 153. https://doi.org/10.1186/s40337-025-01286-y
34. Kalkan, I. (2019). The impact of nutrition literacy on the food habits among young adults in Turkey. Nutrition Research and Practice, 13(4), 352–357. https://doi.org/10.4162/nrp.2019.13.4.352
35. Karaağaç, G. (2020). Spor salonlarına giden bireylerin sağlıklı beslenme tutumları ve sosyal görünüş kaygı düzeylerinin belirlenmesi [Yüksek lisans tezi, Kafkas Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
36. Karagöz, N., & Karagün, E. (2015). Profesyonel sporcuların beden imajı üzerine betimsel bir çalışma. Spor Bilimleri Dergisi, 10(4), 34-43.
37. Karagün, E., & Tapşın, F.O. (2024). Spor yapan bireylerin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin cinsiyet açısından incelenmesi. Spor ve Rekreasyon Araştırmaları Dergisi, 6(1), 36-45. https://doi.org/10.52272/srad.1478634 Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel.
38. Kıloğlu, N. T. (2021). Sosyal medya kullanan genç yetişkinlerde beden algısı ve özgüven arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü].
39. Kocaman, M. (2024). Spor merkezi üyelerinin serbest zaman doyumu, benlik saygısı ve fiziksel görünüş mükemmeliyetçiliği düzeylerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü].
40. Lobo, M. D., Tavares, S. M., de Almeida, R. P. P., & Garcia, M. B. (2025). Advancing precision in physical education and sports science: A review of medical imaging methods for assessing body composition. In M. B. Garcia (Ed.), Global innovations in physical education and health (pp. 293–326). IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-3952-7.ch011
41. Lucke, J. F. (2005). The α and the ω of congeneric test theory: An extension of reliability and internal consistency to heterogeneous tests. Applied Psychological Measurement, 29(1), 65-81. https://doi.org/10.1177/0146621604270882
42. O’Leary, M., Mooney, E., & McCloat, A. (2025). The relationship between nutrition knowledge and dietary intake of university students: a scoping review. Dietetics, 4(2), Article 16. https://doi.org/10.3390/dietetics4020016
43. Pakyardım, C., Karademir, T., & Paksoy, S. M. (2024). Egzersiz yapan bireylerin fiziksel görünüm mükemmeliyetçiliği ve psikolojik iyi oluş düzeylerinin egzersize katılım durumlarına göre değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 1787-1799. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1515139
44. Sabbağ, Ç. (2003). İlköğretim okullarında görevli öğretmenlerin beslenme alışkanlıkları ve beslenme bilgi düzeyleri [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü].
45. Schober, P., Boer, C., & Schwarte, L. A. (2018). Correlation coefficients: Appropriate use and interpretation. Anesthesia & Analgesia, 126, 1763–1768. https://doi.org/10.1213/ANE.0000000000002864
46. Sitti, S., & Apaydın, M. B. (2023). Basketbolcuların branşa yönelik tutum ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarının incelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 6(1), 485-494. https://doi.org/10.38021/asbid.1351124
47. Solmaz, B., Tekin, G., Herzem, Z., & Demir, M. (2013). İnternet ve sosyal medya kullanımı üzerine bir uygulama. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 7, 23-32.
48. Şengönül, M., Özay Arancıoğlu, İ., Yıldırım Maviş, Ç., & Ergüden, B. (2019). Obezite ve psikoloji. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(3),1-12.
49. Tabachnick, B. G., & Fidell, L.S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson.
50. Tanik, N. (2024). Online fiziksel aktivite programına katılan üyelerin yeme tutumları ve sağlık anksiyetelerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü].
51. Taştan, Y., & Ergin, E. (2024). Spor merkezlerinde düzenli egzersiz yapan bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri ve yaşam doyumu. ADÜ-Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 11-24.
52. Tekkurşun-Demir, G., & Cicioğlu, H.İ. (2019). Sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(2), 256-274. https://doi.org/10.31680/gaunjss.559462
53. Treasure, J., Duarte, T. A., & Schmidt, U. (2020). Eating disorders. The Lancet, 395(10227), 899–911. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30059-3
54. Tremblay, M. S., Warburton, D. E., Janssen, I., Paterson, D. H., & Latimer, A. E. (2011). New Canadian physical activity guidelines. Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism, 36(1), 36-46. https://doi.org/10.1139/H11-009
55. Turaç, G. (2024). Spor odaklı rekreasyon alanlarının toplumsal sağlık ve sosyal etkileşim üzerindeki rolü. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(3), 621-636. https://doi.org/10.61962/bsd.1588768
56. Tylka, T. L., & Wood-Barcalow, N. L. (2015). The body appreciation scale-2: Item refinement and psychometric evaluation. Body Image, 12(1), 53-67. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2014.09.006
57. Ulusoy, Y., & Özer, M. K. (2021). Fitness merkezi eğitmenlerinin besin destekleri ve steroid kullanımına yönelik yaklaşımlarının incelenmesi. Sağlık ve Spor Bilimleri Dergisi, 4(1), 19-29.
58. Yayla, O,. Aytekin, A., Uslu, F., Ergun, G. S., Keles, H., & Güven, Y. (2023). How does the experience quality of recreational activities organized within the scope of public health affect perceived value, satisfaction and behavioral ıntentions of ındividuals? International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(6), 5142. https://doi.org/10.3390/ijerph20065142
59. Yazan, K. D., Köksal, O., & Yazan, F. Ş. (2024). Lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin spor alışkanlıkları açısından incelenmesi. Journal of History School, 17(LXIX), 1267-1287.
60. Yıldırım, A., & Gören, S. (2024). Fitness yapan bireylerin egzersiz bağımlılığı ile fiziksel benlik algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 9(2), 142-157. https://doi.org/10.31680/gaunjss.1501152
61. Yılmaz, G., Şeker, R., & Şengür, E. (2021). Determination of athlete nutrition knowledge level of university students. Journal of Human Sciences, 18(4), 760- 771. https://doi.org/10.14687/jhs.v18i4.6229
62. Yılmaz, H., & Ünal, G. A. (2024). Ortorektik eğilimlerin sosyal medya bağımlılığı, yeme tutumu ve beden algısı ile ilişkisi. Bağımlılık Dergisi, 25(2), 203-215. https://doi.org/10.51982/bagimli.1369092
63. Yılmazoğlu, S. (2023). Fitness merkezlerinde hizmet kalitesi ve suplement kullanımı. Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi, 1(2), 14-22.
64. Yoncalık, M. T., & Sarıkol, E. (2023). Üniversite öğrencilerinin bazal metabolik hız düzeyleri günlük su tüketimleri ve vitamin desteği alma durumları ile sağlıklı beslenmeye yönelik tutumlarının karşılaştırılması. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 6(1), 223-237. https://doi.org/10.38021/asbid.1224118