Gebelerin Egzersiz Yapmaya İlişkin Bilgi Düzeyleri, Egzersiz Yapma Durumları ve Mental Sağlık Etkileri

Yıl 2026, Cilt: 21 Sayı: 1, 174 - 186, 29.01.2026

Özlem Şahan , Sibel Çaynak

https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1735284

Öz

Gebelikte egzersiz yapmak ruh sağlığı için önemlidir. Çalışma, gebelerin egzersiz yapma durumları, gebelikte egzersiz yapmaya ilişkin bilgi düzeyleri ve mental sağlık etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma nitel araştırma tipinde fenomenolojik desende tasarlanmıştır. Çalışmaya katılmaya gönüllü olan 20-40 yaş aralığında 11 gebe ile çalışma yürütülmüştür. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığı ile görüşme yapılarak toplanmıştır. Araştırmanın etik onayı ve katılımcıların bireysel onamı alınmıştır. Veriler NVIVO programı ile tematik analiz yapılarak analiz edilmiştir. Çalışmaya katılan gebelerin yaş ortalaması 33,27’dir. Çalışma sonucunda egzersiz yapmaya ilişkin düşünceler, egzersiz yapma şekli, bebek sağlığı üzerine etkisi, anne sağlığı üzerine etkisi olmak üzere 4 ana tema ve temaların altında 24 alt tema belirlenmiştir. Hafif düzeyde yapılan egzersizlerin doğuma yardımcı olduğu, gebelikte kilo kontrolü sağladığı, stres yönetimi, motivasyon ve iyilik halinde artış sağladığı ve daha iyi dolaşım ile bebeklerin sağlıklı olabileceği, ağır egzersizlerin erken doğum riski, travma riski ve ağrıya neden olabileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, gebelerin çoğu hafif düzeyde egzersiz ve yürüyüş yaptıkları, açık havayı tercih ettikleri, egzersizin bebek ve anne sağlığına hem fiziksel hem de ruhsal anlamda katkı sağladığını ifade etmişlerdir. Sağlık profesyonellerinin gebelikte egzersiz ile ilgili bilinen hatalı bilgilerin düzeltilmesi konusunda danışmanlık yapmaları, gebelikte egzersiz süresi, şekli ve sıklığı konularında eğitim vermeleri önerilmektedir. Egzersizin gebelerin fiziksel ve ruhsal sağlığını koruma, yükseltme ve dolayısıyla toplumun sağlığını yükseltmede önemli bir girişim olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Egzersiz , Gebelik , Kalitatif çalışma , Mental sağlık

Pregnant Women's Knowledge Levels About Exercise During, Exercise Status and Mental Health Effects

Öz

Exercise during pregnancy is important for mental health. The study was conducted to determine pregnant women's exercise status, knowledge levels about exercise during pregnancy and mental health effects. The study was designed in a phenomenological design in the qualitative research type. The study was conducted with 11 pregnant women between the ages of 20-40 who volunteered to participate in the study. Data were collected by interviewing with a semi-structured interview form. Ethical approval of the study and individual consent of the participants were obtained. The data were analyzed by thematic analysis with the NVIVO program. The average age of the pregnant women participating in the study was 33.27. As a result of the study, 4 main themes were determined as thoughts on exercise, exercise method, effect on baby health, effect on mother health and 24 sub-themes under the themes. It has been stated that light exercises help with birth, provide weight control during pregnancy, increase stress management, motivation and well-being, and that babies can be healthy with better circulation, while heavy exercises can cause the risk of premature birth, trauma and pain. Consequently, Most pregnant women stated that they do light exercises and walks, prefer the open air and that exercise contributes to the health of the baby and mother both physically and mentally. It is recommended that health professionals provide consultancy to correct known incorrect information about exercise during pregnancy and provide training on the duration, form and frequency of exercise during pregnancy. It is thought that exercise will be an important initiative in protecting and improving the physical and mental health of pregnant women and thus improving the health of the society.

Anahtar Kelimeler

Pregnancy , Exercise , Mental health , Qualitative study

Kaynakça

• KAYNAKLAR ACOG Committee Opinion. (2015). No. 650: Physical activity and exercise during pregnancy and the postpartum period. Obstetrics & Gynecology, 126(6), e135–e142. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000001214
• Aksoy, M. U., & Gürsoy, E. (2021). Gebelikte bir egzersiz türü: Prenatal yoga. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 18(1), 75–82. https://doi.org/10.5152/jern.2021.95815
• Baransel, E. S., & Uçar, T. (2021). Riskli gebelerde fiziksel aktivite, gebelikte iyilik ve gebelikteki yakınmaların yaşam kalitesine etkisi: Karşılaştırmalı bir çalışma. Anatolian Journal of Health Research, 2(3), 101–106. https://doi.org/10.29228/anatoljhr.53902
• Bisson, M., Croteau, J., Guinhouya, B. C., Bujold, E., & Audibert, F. (2017). Physical activity during pregnancy and infant's birth weight: Results from the 3D Birth Cohort. BMJ Open Sport & Exercise Medicine, 3(1), 1-9. https://doi.org/10.1136/bmjsem-2017-000242
• Chasan-Taber, L., Silveira, M., Lynch, K. E., Pekow, P., Braun, B., Manson, J. E., Solomon, C. G., & Markenson, G. (2014). Physical activity before and during pregnancy and risk of abnormal glucose tolerance among Hispanic women. Diabetes & Metabolism, 40(1), 67–75. https://doi.org/10.1016/j.diabet.2013.07.002
• Daşıkan, Z., Güner, Ö., & Bozkurt, T. (2019). İkinci ve üçüncü trimester gebelerin fiziksel aktivite düzeyi ve fiziksel aktivite engelleri. Adıyaman Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(3), 1731–1745. https://doi.org/10.30569/adiyamansaglik.643369
• Davenport, M. H., Meah, V. L., Ruchat, S. M., Davies, G. A., Skow, R. J., Barrowman, N., Adamo, K. B., Poitras, V. J., Gray, C. E., Jaramillo Garcia, A., Sobierajski, F., Riske, L., James, M., Kathol, A. J., Nuspl, M., Marchand, A. A., Nagpal, T. S., Slater, L. G., Weeks, A., ... Mottola, M. F. (2018a). The Impact of prenatal maternal exercise on neonatal and childhood outcomes: A Sstematic review and meta-analysis. British Journal of Sports Medicine, 52(21), 1386–1396. https://doi.org/10.1136/bjsports-2018-099836
• Davenport, M. H., Ruchat, S. M., Poitras, V. J., Jaramillo Garcia, A., Gray, C. E., Barrowman, N., Skow, R. J., Meah, V. L., Riske, L., Sobierajski, F., James, M., Kathol, A. J., Nuspl, M., Marchand, A. A., Nagpal, T. S., Slater, L. G., Weeks, A., Adamo, K. B., Davies, G. A., ... Mottola, M. F. (2018b). Impact of prenatal exercise on both prenatal and postnatal anxiety and depressive symptoms: A Systematic review and meta-analysis. British Journal of Sports Medicine, 52(21), 1376–1385. https://doi.org/10.1136/bjsports-2018-099355
• Dikmen, H. A., & Şanlı, Y. (2019). Progresif kas gevşeme egzersizlerinin gebelerin distres düzeyi ve gebelik algısına etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(3), 186–198.
• Göker, A., Yanıkkerem, E., & Topsakal, Ö. (2021). Gebelerin fiziksel aktivite düzeyleri ve yaşam kalitelerinin incelenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(2), 315–322. https://doi.org/10.34087/cbusbed.827769
• Kingston, D., Heaman, M., Fell, D., Dzakpasu, S., & Chalmers, B. (2012). Factors associated with perceived stress and stressful life events in pregnant women: Findings from the Canadian maternity experiences survey. Maternal and Child Health Journal, 16(1), 158–168. https://doi.org/10.1007/s10995-010-0732-2
• Landis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The Measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159–174. https://doi.org/10.2307/2529310
• Lawan, A., Awotidebe, A. W., Oyeyemi, A. L., Rufa, A. A., & Oyeyemi, A. Y. (2018). Relationship between physical activity and health-related quality of life among pregnant women. African Journal of Reproductive Health, 22(2), 80–89. https://10.29063/ajrh2018/v22i3.9
• Leite, C. F., do Nascimento, S. L., Helmo, F. R., dos Reis Monteiro, M. L. G., dos Reis, M. A., & Corrêa, R. R. M. (2017). An Overview of maternal and fetal short and long-term impact of physical activity during pregnancy. Archives of Gynecology and Obstetrics, 295(2), 273–283. https://doi.org/10.1007/s00404-016-4204-9
• Magro‐Malosso, E. R., Saccone, G., Di Tommaso, M., Roman, A., & Berghella, V. (2017). Exercise during pregnancy and risk of gestational hypertensive disorders: A Systematic review and meta‐analysis. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 96(8), 921–931. https://doi.org/10.1111/aogs.13151
• Nascimento, S. L., Surita, F. G., Godoy, A. C., Kasawara, K. T., & Morais, S. S. (2015). Physical activity patterns and factors related to exercise during pregnancy: A Cross-sectional study. PLOS ONE, 10(6),1-14. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0128953
• Okafor, U. B., & Goon, D. T. (2020). Physical activity and exercise during pregnancy in Africa: A Review of the literature. BMC Pregnancy and Childbirth, 20(1), 1–17. https://doi.org/10.1186/s12884-020-03439-0
• Ribeiro, M. M., Andrade, A., & Nunes, I. (2022). Physical exercise in pregnancy: Benefits, risks and prescription. Journal of Perinatal Medicine, 50(1), 4–17. https://doi.org/10.1515/jpm-2021-0315
• Rodriguez-Ayllon, M., Acosta-Manzano, P., Coll-Risco, I., Romero-Gallardo, L., Borges-Cosic, M., Estévez-López, F., & Aparicio, V. A. (2021). Associations of physical activity, sedentary time, and physical fitness with mental health during pregnancy: The GESTAFIT project. Journal of Sport and Health Science, 10(3), 379–386. https://doi.org/10.1016/j.jshs.2019.04.003
• Santos, P. C., Abreu, S., Moreira, C., Santos, R., Ferreira, M., Alves, O., Ferreira, M., & Mota, J. (2016). Physical activity patterns during pregnancy in a sample of Portuguese women: A Longitudinal prospective study. Iranian Red Crescent Medical Journal, 18(3), e22455. https://doi.org/10.5812/ircmj.22455
• Schmidt, T., Heilmann, T., Savelsberg, L., Maass, N., Weisser, B., & Eckmann-Scholz, C. (2017). Physical exercise during pregnancy – How active are pregnant women in Germany and how well informed? Geburtshilfe und Frauenheilkunde, 77(5), 508–515. https://doi.org/10.1055/s-0043-107785
• Tel, H., & Kısaoğlu, Ö. (2021). Gebelikte ruhsal sorunlar. Türkiye Klinikleri Psychiatric Nursing – Special Topics, 7(1), 1–7.
• Tosun, Ö. Ç., & Okyay, R. E. (2018). Gebelik sürecinde fiziksel aktivite değişimlerinin incelenmesi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 5(3), 333–341.
• Ünver, H., & Aylaz, R. (2017). Gebelerde fiziksel egzersizin yaşam kalitesi üzerine etkisi. Türkiye Klinikleri Jinekoloji Obstetrik, 27(2), 71–78. https://doi.org/10.5336/gynobstet.2016-53373
• World Health Organization. (2020). WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour: At a glance. Geneva: World Health Organization. https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/igo
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. baskı, genişletilmiş). Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz, R. (2024). Gebelikte anne ve ruh sağlığının çocuk ruh sağlığına etkisi. İçinde Y. K. Haspolat & R. Gündüz (Eds.), Gebelik ve çocuk ruh sağlığı (pp. 341–400). Orient Yayınları.