Araştırma Makalesi

1990-2021 yıllarında ülke gelir düzeylerine göre diyabet yükünün yaygınlığı ve eğilimleri: tanımlayıcı kesitsel bir çalışma

Cilt: 11 Sayı: 4 29 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

1990-2021 yıllarında ülke gelir düzeylerine göre diyabet yükünün yaygınlığı ve eğilimleri: tanımlayıcı kesitsel bir çalışma

Öz

Diyabet, dünya çapında önde gelen ölüm ve sakatlık nedenlerinden biridir ve ülke, yaş grubu veya cinsiyetten bağımsız olarak insanları etkilemektedir. Diyabetin kronik yapısı ve ilgili komplikasyonları onu maliyetli bir hastalık haline getirmektedir. Bu çalışmanın amacı, uluslararası gelir gruplarında yer alan ülkelerdeki diyabet prevalansı ve hastalık yükü farklılıklarının 1990 yılından 2021 yılına kadar olan süreçteki trendini tanımlayıcı olarak incelemektir. Ayrıca gelir grubu sınıflandırmasına göre, ülkelerin diyabet artış eğilimlerinin nasıl olduğunu ortaya koymaktır. 1990 ve 2021 yıllarına yönelik diyabete ilişkin prevalans ve mortalite ile diyabet hastalığına bağlı erken ölüm nedeniyle kaybedilen yaşam yılları ve engellilikle geçirilen yıllara ait veriler Küresel Hastalık Yükü platformu veritabanından çekilmiştir. Ülkeler Dünya Bankası tarafından belirlenen ekonomik gelir gruplarına göre sınıflandırılmış olup, her bir gelir grubunda 2021 yılında en çok diyabet prevalansına sahip Türkiye’nin de arasında bulunduğu ilk 6 ülke mevcut çalışma kapsamına alınmıştır. Toplamda 24 ülke için tanımlayıcı analizler, frekans, yüzde, oran değerleri ile her biri için %95 güven aralığı hesaplanmıştır. 2021 yılında, 100000 nüfus başına diyabet prevalans oranı yüksek gelirli ülkeler arasında en yüksek Güney Kore (10346,1; GA: 9782,9–10807,5) iken, orta-yüksek gelirli ülkeler arasında Meksika’dan sonra en yüksek Türkiye’dir (6626,9; GA: 6104,8–7227,0). 1990-2021 yılları arasında, diyabet nedeniyle 100000 nüfus başına ölüm oranı yüksek gelirli ülkeler arasında ciddi bir azalış gösterirken, orta ve düşük gelirli ülkelerde belirgin artış göstermiştir. Diyabet prevalansı dünya geneli bir artış gösterdiğinden, bütün ülkeler için önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir. Yöneticiler tarafından diyabetin önlenmesi ve tedavisinde acilen politikaların oluşturulması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yoktur.

Etik Beyan

Mevcut çalışmada kullanılan veri seti herkes tarafından kolaylıkla erişilebilir kamuya açık verilerin kullanılması ve verilerin tamamen anonim olması nedeniyle Helsinki Tıbbi Araştırmalar İçin Etik İlkeler Deklarasyonu kapsamında herhangi bir etik kurul onayına ihtiyaç duyulmamıştır.

Kaynakça

  1. 1. Chan, J.C.N., Lim, L.L., Wareham, N.J., Shaw, J.E., Orchard, T.J., Zhang, P, The Lancet Commission on diabetes: using data to transform diabetes care and patient lives, Lancet, 2020, 396(10267):2019–82.
  2. 2. Vos, T., Lim, S.S., Abbafati, C., Abbas, K.M., Abbasi, M., Abbasifard, M., Global burden of 369 diseases and injuries in 204 countries and territories, 1990–2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019, Lancet, 2020, 396(10258):1204–22.
  3. 3. Sun, H., Saeedi, P., Karuranga, S., Pinkepank, M., Ogurtsova, K., Duncan, B.B., IDF Diabetes Atlas: Global, regional and country-level diabetes prevalence estimates for 2021 and projections for 2045, Diabetes Res Clin Pract, 2022 Jan;183:109119.
  4. 4. Richards, S.E., Wijeweera, C., Wijeweera, A., Lifestyle and socioeconomic determinants of diabetes: Evidence from country-level data, PLoS One, 2022 Jul 28;17(7):e0270476.
  5. 5. Saeedi, P., Petersohn, I., Salpea, P., Malanda, B., Karuranga, S., Unwin, N., Global and regional diabetes prevalence estimates for 2019 and projections for 2030 and 2045: Results from the International Diabetes Federation Diabetes Atlas, Diabetes Res Clin Pract, 2019 Nov;157:107843.
  6. 6. Liu, J., Bai, R., Chai, Z., Cooper, M.E., Zimmet, P.Z., Zhang, L., Low- and middle-income countries demonstrate rapid growth of type 2 diabetes: an analysis based on Global Burden of Disease 1990–2019 data, Diabetologia, 2022, 19;65(8):1339–52.
  7. 7. Squires, E., Duber, H., Campbell, M., Cao, J., Chapin, A., Horst, C., Health Care Spending on Diabetes in the U.S., 1996–2013, Diabetes Care, 2018, 1;41(7):1423–31.
  8. 8. United Nations (UN), Sustainable Development Report 2023, https://dashboards.sdgindex.org (Erişim Tarihi: 13.012024).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

27 Şubat 2024

Kabul Tarihi

10 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 11 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Durmuş, V. (2024). 1990-2021 yıllarında ülke gelir düzeylerine göre diyabet yükünün yaygınlığı ve eğilimleri: tanımlayıcı kesitsel bir çalışma. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(4), 558-568. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1443523
AMA
1.Durmuş V. 1990-2021 yıllarında ülke gelir düzeylerine göre diyabet yükünün yaygınlığı ve eğilimleri: tanımlayıcı kesitsel bir çalışma. CBU-SBED. 2024;11(4):558-568. doi:10.34087/cbusbed.1443523
Chicago
Durmuş, Veli. 2024. “1990-2021 yıllarında ülke gelir düzeylerine göre diyabet yükünün yaygınlığı ve eğilimleri: tanımlayıcı kesitsel bir çalışma”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 11 (4): 558-68. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1443523.
EndNote
Durmuş V (01 Aralık 2024) 1990-2021 yıllarında ülke gelir düzeylerine göre diyabet yükünün yaygınlığı ve eğilimleri: tanımlayıcı kesitsel bir çalışma. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 11 4 558–568.
IEEE
[1]V. Durmuş, “1990-2021 yıllarında ülke gelir düzeylerine göre diyabet yükünün yaygınlığı ve eğilimleri: tanımlayıcı kesitsel bir çalışma”, CBU-SBED, c. 11, sy 4, ss. 558–568, Ara. 2024, doi: 10.34087/cbusbed.1443523.
ISNAD
Durmuş, Veli. “1990-2021 yıllarında ülke gelir düzeylerine göre diyabet yükünün yaygınlığı ve eğilimleri: tanımlayıcı kesitsel bir çalışma”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 11/4 (01 Aralık 2024): 558-568. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1443523.
JAMA
1.Durmuş V. 1990-2021 yıllarında ülke gelir düzeylerine göre diyabet yükünün yaygınlığı ve eğilimleri: tanımlayıcı kesitsel bir çalışma. CBU-SBED. 2024;11:558–568.
MLA
Durmuş, Veli. “1990-2021 yıllarında ülke gelir düzeylerine göre diyabet yükünün yaygınlığı ve eğilimleri: tanımlayıcı kesitsel bir çalışma”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 11, sy 4, Aralık 2024, ss. 558-6, doi:10.34087/cbusbed.1443523.
Vancouver
1.Veli Durmuş. 1990-2021 yıllarında ülke gelir düzeylerine göre diyabet yükünün yaygınlığı ve eğilimleri: tanımlayıcı kesitsel bir çalışma. CBU-SBED. 01 Aralık 2024;11(4):558-6. doi:10.34087/cbusbed.1443523