Öz

In this study, theses prepared using qualitative methods between 2011 and 2020 were examined in order to determine the trends in postgraduate theses in the field of teaching Turkish as a foreign language. 578 theses prepared in the field of teaching Turkish to foreigners were reached through the National Thesis Center of the Council of Higher Education. Among theses, 366 theses, which were open to access and prepared with qualitative research methods, were included in the study. The theses within the scope of the study were coded into the thesis classification form, which was prepared considering the conceptual framework. The coded studies were evaluated according to content analysis. In the data obtained, it was seen that the most postgraduate thesis was prepared in 2019 using qualitative methods in the field of teaching Turkish as a foreign language. In the theses prepared with qualitative research methods in the field, it has been determined that the textbook reviews are the subject of the most, the scanning method is preferred the most, the purposeful sampling method is preferred in the selection of the sample, the content analysis in the data analysis and the document analysis as the data collection tool are more preferred.

Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Alanında Nitel Araştırma Yöntemleri Kullanılarak Yapılan Lisansüstü Tezlerdeki Eğilimler

Öz

Bu çalışmada yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında yapılan lisansüstü tezlerdeki eğilimleri belirlemek amacıyla 2011- 2020 yılları arasında nitel yöntemler kullanılarak hazırlanan tezler incelenmiştir. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi aracılığıyla yabancılara Türkçe öğretimi alanında hazırlanan 578 teze ulaşılmıştır. Bu tezlerden erişime açık olan ve nitel araştırma yöntemleriyle hazırlanan 366 tez çalışmaya dâhil edilmiştir. Meta analiz yapılarak hazırlanan çalışma kapsamındaki tezler kavramsal çerçeve dikkate alınarak hazırlanan ve “tez adı, yayın yılı, tez konusu, araştırma deseni, örneklem seçim yöntemi, veri toplama araçları, veri analiz yöntemi, çalışma grubu” başlıklarına göre oluşturulan tez tasnif formuna kodlanmıştır. Kodlanan çalışmalar içerik analizine göre değerlendirilmiştir. Elde edilen verilerde yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında nitel yöntemler kullanılarak en fazla 2019 yılında lisansüstü tez hazırlandığı görülmüştür. Alanda nitel araştırma yöntemleriyle hazırlanan tezlerde en fazla ders kitabı inceleme konusunun çalışıldığı, en çok tarama yönteminin tercih edildiği, örneklem seçiminde amaçlı örnekleme yöntemine rağbet edildiği, veri analizinde içerik analizinin ve veri toplama aracı olarak ise doküman incelemenin daha çok tercih edildiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi
• Nitel Araştırma Yöntemleri
• Lisansüstü Tezler.

Kaynakça

1. Baki, Y. (2019). Yabancılara Türkçe öğretimi alanındaki araştırma eğilimleri. International Journal of Language Academy, Volume 7(3), 22-41.
2. Başbayrak, M., Çiftçi, B. ve Şahin, A. (2020). Teknoloji destekli Türkçe eğitimi tezlerinin eğilimleri. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 6(2).
3. Biçer, N. (2017). Yabancılara Türkçe öğretimi alanında yayınlanan makaleler üzerine bir analiz çalışması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27, 236-247.
4. Boyacı, S. & Demirkol, S. (2018). Türkçe eğitimi alanında yapılan doktora tezlerinin incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(2), 512-531.
5. Büyükikiz, K. (2014). Yabancılara Türkçe öğretimi alanında hazırlanan lisansüstü tezler üzerine bir inceleme. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(25), 203-213.
6. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Özcan, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (21. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
7. Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. (Çev. Ed. S.B. Demir). Ankara: Eğiten Kitap.
8. Creswell, J. W. (2020). Nitel araştırma yöntemleri beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. (Çev. S.B. Demir, M. Bütün). Ankara: Siyasal Yayın. (Orijinal yayın tarihi, 2013).

9. Çelebi, C., Ergül, E., Usta, B., ve Mutlu. M. (2019). Türkiye’de yabancılara Türkçe öğretimi alanında hazırlanmış lisansüstü tezler üzerine bir meta-analiz çalışması. Temel Eğitim Dergisi, 1(3), 39-52.
10. Demir, T. T. (2021). Türkçe eğitimi alanında nicel araştırma yöntemleri kullanılarak yapılan doktora tezlerindeki eğilimler. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(2), 543-560.
11. Eyüp, B. (2020). Türkçe öğretmenleri ile ilgili yapılan lisansüstü tezlerin eğilimleri: Bir içerik analizi (2000-2019). RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 21, 536-558.
12. Göktaş, Y., Şahin, A. ve Varışoğlu, B. (2013). Türkçe eğitimi araştırmalarında eğilimler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(3), 1767-1781.
13. Kana, F., Varışoğlu, B. ve Yağmur Şahin, B. (2013). Türkçe eğitimi bölümlerinde yapılan lisansüstü tezlerin araştırma eğilimleri. International Journal of Human Sciences, 10(2), 356-378.
14. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar ilkeler teknikler (35. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
15. Maden, S. & Önal, A. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ile ilgili lisansüstü tezlerin araştırma eğilimleri. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7(1), 42- 56.
16. Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, CA: Sage.
17. Özçakmak, H. (2017). Türkçe eğitimi lisansüstü araştırmalarında yeni yönelimler 2011- 2015. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi Sayı: 6(3), 1607-1618.
18. Türkben, T. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında yapılan lisansüstü çalışmaların değerlendirilmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(4), 2464-2479.
19. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
20. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.