Coroplastic Finds from the 2008 Tralleis Excavation

Öz

In this study, a group of figurines recovered in the Tralleis excavations are discussed. The ruins of Tralleis located in antiquity on the borders of the region of Caria are in Efeler township, in the Province of Aydın. In recent excavations, detailed in­for­mation was obtained concerning the Western Necropolis and Bath-Gymnasium complex of the city. In this study three funeral figurines and six other figurines are evaluated. The clay of the figurines produ­ced by the molding technique and as semi-moulding was homogenous, containing mica and sand. The produc­tion characteristics and technical details of these figurines show they were produced in the Roman Im­perial Period. It was determined the figurines numbe­red TK. 1-3 were of the type termed funeral figurines. Funeral figurines were produced in Western Anatolia from the Hellenistic Period onwards which is why the role of these figurines in the region’s coroplastic produc­tion and the development of the type were investigated. The figurines numbered TK. 1-3 carry the style characteristics of the 1st A.D. in their technical detail and forms. The other group discussed in this study consituted: grotesque, Herakles, portrait-bust and ani­mal figurines, numbered TK. 4-9. The classification of these was carried out after defining the evaluated works. The examples defined in detail were subsequ­ently examined to determine their ico­nography. Da­ting was carried out through compa­ring the typologies of these examples with finds from contemporary cities and contexts. Stylistic and typo­logical examination show these Tralleis finds carry the style of the Roman Imperial Period. These types are found more frequ­ently in examples from the Carian region within the coroplastic practice of the Roman Imperial Period.

Anahtar Kelimeler

• Caria • Tralleis • Coroplastic • Terracotta Figurines • Roman Imperial Period

2008 Yılı Tralleis Kazısı Koroplastik Buluntuları

Öz

Bu çalışmada, Tralleis antik kentinden bulunan bir grup figürin ele alınmaktadır. Antikçağda Karia Böl­gesi sınırları içinde kalan Tralleis antik kentinin kalıntıları Aydın İli, Efeler İlçesi’ndedir. Yapılan kazı­larda kentin Batı Nekropolis’i ve Hamam-Gymnasion kompleksi ko­nusunda ayrıntılı bilgilere ulaşılmıştır. Çalışma kap­samında mezarlarla ilgili üç figürin ve diğer figürinler değerlendirilmiştir. Kalıp tekniğiyle ve yarı döküm şeklinde üretilen figürinlerin kili homojen yapı­lı, mika ve kum katkılıdır. Üretim özellikleri ve teknik detayları figürinlerin Roma İmparatorluk Dönemi’nde üretildik­lerini göstermektedir. Çalışmada yer alan TK. 1-3 nolu figürinlerin, mezarlarla ilgili tiplerden olduk­la­rı saptan­mıştır. Mezarlarla ilgili olan bu figürinler, Batı Ana­dolu’da Hellenistik Dönem’den itibaren kar­şımıza çık­maktadır. Bu nedenle bu tipteki figürinlerin, bölge ko­ro­plas­tiğindeki yeri ve tipin gelişimi üzerinde durul­muştur. TK. 1-3 nolu figürinler, teknik detayları ve yapılarıyla M.S. I. yüzyılın stil özelliklerini yansıt­makta­dır. Çalışmada ele alınan diğer grup ise TK. 4-9 nolu grotesk, Herakles, portre-büst ve hayvan figürin­lerin­den oluşmaktadır. Değerlendirilen eserlerin tanımı ya­pıl­dıktan sonra eserlerin sınıflandırılması yapılmıştır. De­tay­lı olarak tanımlanan örnekler daha sonra ikono­grafik yönden incelenmiştir. Bu örneklerin tipolojileri, diğer çağdaş merkezler ve kontekstlerdeki buluntularla karşı­laştırı­la­rak tarihlendirme yapılmıştır. Yapılan sti­listik ve tipolo­jik incelemeler, Tralleis buluntularının Roma İm­pa­ratorluk Dönemi stilini yansıttığını göster­miştir. Özellikle Karia Bölgesi örneklerinde daha yoğun görü­len tipler bölgenin Roma İmparatorluk Dönemi koro­plastiği içerisinde değer­len­dirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Karia • Tralleis • Koroplastik • Terrakotta Figürinler • Roma İmparatorluk Dönemi

Kaynakça

1. Strab. (= Strabon, Geographika) Kullanılan Metin ve Çeviriler: The Geography of Strabo. Trans. H. L. Jones, vols. I-VIII. London - New York 1917-1932 (The Loeb Classical Library). Strabon, Coğrafya. Çev.: A. Pekman. İstanbul 2000.
2. Akkermans – Schwartz 2004 P. M. G. Akkermans – G. M. Schwartz, The Archaeology of Syria: From Complex Hunter-Gatherers to Early Urban Societies (c.16,000-300 BC). Cambridge 2004.
3. Ammerman 2002 R. M. Ammerman, The Sanctuary of Santa Venera at Paestum, The Votive Terracottas. Michigan 2002.
4. Aruz – Wallenfels 2003 J. Aruz – R. Wallenfels, Art of the First Cities, The Third Millennium B.C. from the Mediterranean to the Indus. New York 2003.
5. Atik 1996 N. Atik, “Tralleis”. Arkeoloji ve Sanat Dergisi 75 (1996) 3-14.
6. Aydın-Tavukçu 2006 Z. Aydın-Tavukçu, Parion Nekropolü 2005 Yılı Buluntuları. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi. Erzurum 2006.
7. Baldıran 1990 A. Baldıran, Stratonikeia Nekropol Buluntuları. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi. Konya 1990.
8. Blinkenberg 1931 C. Blinkenberg, Lindos, Fouilles et Recherches 1902 -1914, I, Les Petit Objets. Berlin 1931.

9. Boardman 2005 J. Boardman, Klasik Dönem Yunan Heykeli. Çev.: G. Engin. İstanbul 2005.
10. Breitenstein 1941 N. Breitenstein, Danish National Museum, Catalogue of Terracottas Cypriote, Greek, Etrusco-Italian and Roman. Copenhagen 1941.
11. Bromiley 1979 G. W. Bromiley, The International Standard Bible Encyclopedia, Volume 1, A-D. Michigan 1979.
12. Chandler 1825 R. Chandler, Travels in Asia Minor and Greece. Oxford 1825.
13. Chesterman 1974 J. Chesterman, Classical Terracotta Figures. New York 1974.
14. Cohen – Rutter 2007 A. Cohen – J. B. Rutter, Constructions of Childhood in the Ancient Greece and Italy, Hesperia Suppl. 41. Princeton 2007.
15. Coldstream 2003 J. N. Coldstream, Geometric Greece, 900 - 700 BC. New York 2003.
16. Çekilmez 2010 M. Çekilmez, “Aydın Müzesi'nden Bir Grup Terra Cotta Figürin”. Ed. A. Ataç, 4. Uluslararası Eskişehir Pişmiş Toprak Sempozyumu, 14-27 Haziran 2010, Bildiriler Kitabı. Eskişehir (2010) 150-165.
17. Çekilmez 2013 M. Çekilmez, “Aydın Mesutlu Köyü’nden Terrakotta Figürinler”. Cedrus 1 (2013) 201-217.
18. Çekilmez 2014 M. Çekilmez, Tralleis Güney Nekropolü Terrakotta Figürinleri. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi. Aydın 2014.
19. Deak – Ellinger 2002 I. Deak – E. Ellinger, Hindu Divinities. Victoria 2002.
20. Dinç – Dede 2003 R. Dinç – E. Dede, “Tralleis 1999 Kazısı Sonuç Raporu”. Arkeoloji ve Sanat Dergisi 114 (2003) 11-24.
21. Duchene – Mathieux 2007 H. Duchene – N. Mathieux, La Lettre et L’Argile, Autour d’une Semaine de Fouilles a Myrina. Dijon 2007.
22. Edhem Bey 1904 Edhem Bey, “Fouilles de Tralles (1902–1903)”. BCH 28 (1904) 54-92.
23. Elderkin 1930 K. M. Elderkin, “Jointed Dolls in Antiquity”. AJA 34 (1930) 455-479.
24. Erön 2013 A. Erön, Tralleis Gymnasiumu Seramik Buluntuları. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi. Aydın 2013.
25. Fellows 1852 C. Fellows, Travels and Researches in Asia Minor, More Particularly in the Province of Lycia. London 1852.
26. French 1988 D. French, Roman Roads and Milestones of Asia Minor. England 1988.
27. Froehner 1886 W. Froehner, Terres Cuites d’Asia de la Collection Julien Greau. Paris 1886.
28. Frothingham 1888 A. L. Frothingham, “Archaeological News”. AJA 4 (1888) 472-530.
29. Goldman 1937 H. Goldman, “Excavation at Gözlükule, Tarsus 1936”. AJA 41 (1937) 262-286.
30. Goldman 1950 H. Goldman, Excavations at Gözlü Kule, Tarsus, The Hellenistic and Roman Periods, Tarsus 1. New Jersey 1950.
31. Graepler 1997 D. Graepler, Tonfiguren Im Grab, Fundkontexte Hellenistischer Terrakotten aus der Nekropole von Tarentum. München 1997.
32. Grandjouan 1961 C. Grandjouan, Terracottas and Plastic Lamps of the Roman Period, Agora VI. Princeton 1961.
33. Head 1897 B. V. Head, Catalogue of the Greek Coins of Lydia, BMC 22. London 1897.
34. Henninger – Kossatz 1977 F. J. Henninger – U. Kossatz, “Zwei Hellenistische Gräber der Milesischen Nekropole”. IstMitt 29 (1977) 174-186.
35. Higgins 1967 R. A. Higgins, Greek Terracottas. London 1967.
36. Humann – Doerpfeld 1893 C. Humann – W. Doerpfeld, “Ausgrabungen in Tralles”. AM XVIII (1893) 395-413.
37. Işın 2007 G. Işın, Patara Terrakottaları Hellenistik ve Erken Roma Dönemleri, Patara 1. İstanbul 2007.
38. Işın 2008 G. Işın, “Patara’dan Terrakotta Bir Portre-Büst”. Ed. A. Özdibay – İ. Delemen – Ö. Turak – S. Çokay Kepçe, Prof. Dr. Haluk Abbasoğlu’na 65. Yaş Armağanı. Antalya (2008) 587-599.
39. İnan – Rosenbaum 1966 J. İnan – E. Rosenbaum, Roman and Early Byzantine Portrait Sculpture in Asia Minor. London 1966.
40. Kleiner 1992 D. E. E. Kleiner, Roman Sculpture. London 1992.
41. Kourou – Karetsou 1997 N. Kourou – A. Karetsou, “Terracotta Whell Made Bull Figurines From Central Crete, Types, Fabrics, Technique and Tradition, Craftsmen, Craftswomen and Craftsmanship in the Aegean Bronze Age”. Eds. R. Laffineur – P. P. Betancourt, Proceeding of the 6th International Aegean Conferance, Philadelphia Temple University, 18-21 April 1996, Aegaeum 16. Liege (1997) 107-116.
42. Kunze 1998 C. Kunze, Der Farnesische Stier und die Dirkegruppe des Apollonios und Tauriskos. Berlin 1998.
43. Küçükgüney – Altun 2009 Z. Küçükgüney – P. T. Altun, “İDÇ Liman Kurtarma Kazısı (İzmir İli, Aliağa İlçesi, Çakmaklı Köyü, Kendirci Mevkii, 613 ve 68 Parsellere Ait)”. MKKS 17 (2009) 53-74.
44. Lamberton – Rotroff 1985 R. D. Lamberton – S. I. Rotroff, Birds of the Athenian Agora. Princeton 1985.
45. Lang-Auinger 2003 C. Lang-Auinger, “Terrakotten”. Das Hanghaus 1 in Ephesos, Funde und Ausstattung FiE 8/4 (2003) 209-251.
46. Lang-Auinger 2007a C. Lang-Auinger, “Aphrodite and Eros as Furniture in the Late Hellenistic and Early Roman Imperial Period”. Edt. Anadolu Üniv. IV. Uluslararası Katılımlı Seramik, Cam, Emaye, Sır ve Boya Semineri. 26-28 Kasım 2007, Bildiriler Kitabı. İstanbul (2007) 270-275.
47. Lang-Auinger 2007b C. Lang-Auinger, “Terrakotten”. Die Basilika am Staatmarkt in Ephesos, 2. Teil: Klassischer bis Römischer Zeit, FiE IX/2/3 (2007) 124 -169.
48. Laubscher 1966 H. P. Laubscher, “Skulpturen aus Tralles, zu Einem Neuen Zweifigurenrelief”. IstMitt 16 (1966) 115-129.
49. Laumonier 1954 A. Laumonier, Les Figurines de Terre Cuite. Delos XXIII. Paris 1954.
50. Layne 2008 J. M. Layne, The Enculturative Function of Toys and Games in Ancient Greece and Rome. Ann Arbor 2008.
51. Leake 1824 W. M. Leake, Journal of A Tour in Asia Minor, With Comparative Remarks on the Ancient and Modern Geography of That Country. London 1824.
52. Leyenaar-Plaisier 1979 P. G. Leyenaar-Plaisier, Les Terres Cuites Grecques et Romaines, Catalogue de la Collection du Musee National des Antiquites a Leiden. Leiden 1979.
53. Linfert 1976 A. Linfert, Kunstzentern Hellenistischer Zeit, Studien an Weiblichen Gewandfiguren. Wiesbaden 1976.
54. Meriç 2002 R. Meriç, Späthellenistisch-Römische Keramik und Kleinfunde aus Einem Schachtbrunnen am Stattsmarkt in Ephesos, FiE IX/3. Wien 2002.
55. Meriç 2007 A. E. Meriç, Metropolis Ana Tanrıça Kült Mağarası. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi. İzmir 2007.
56. Merker 2000 G. S. Merker, The Sanctuary of Demeter and Kore Terracotta Figurines of the Classical, Hellenistic, and Roman Periods, Corinth XVIII. Princeton - New Jersey 2000.
57. Mollard-Besques 1963 S. Mollard-Besques, Catalogue Raisonne des Figurines et Reliefs en TerreCuite Grecs et Romains II Myrina, Musee du Louvre et Collestions des Universites de France. Paris 1963.
58. Mollard-Besques 1972 S. Mollard-Besques, Catalogue Raisonne des Figurines et Reliefs en TerreCuite Grecs et Romains III, Epoques Hellenistique et Romaine Grece et Asie Mineure. Paris 1972.
59. Moore 1977 A. C. Moore, Iconography of Religions, An Introduction. Philadelphia 1977.
60. Mrogenda 1996 U. Mrogenda, Die Terrakottafiguren von Myrina, Eine Untersuchung ihrer Möglichen Bedeutung und Funktion im Grabzusammenhang. Frankfurt am Mainz 1996.
61. Neer 2010 R. Neer, The Emergence of the Classical Style in Greek Sculpture. London 2010.
62. Oikonomos 1923 G. P. Oikonomos, “Ek tou Ergastēriou tōn Tralleōn”. ArchEph (1923) 59- 101.
63. Opper 1996 T. Opper, “Ein Fundkomplex von Terrakotten aus der Nekropole von Assos”. Ed. R. Stupperich, Ausgrabungen in Assos. Bonn (1996) 131-180.
64. Özgan 1990 R. Özgan, “İ.S. 1. Yüzyıl Tralleis Yontuculuğu”. Ed. E. Akurgal – S. Alp, X.TTK, 22-26 Eylül 1986, Kongreye Sunulan Bildiriler, I. Cilt. Ankara (1990) 247-284.
65. Özgan 1995 R. Özgan, Die Griechischen und Römischen Skulpturen aus Tralleis. Bonn 1995.
66. Özgan 2013a R. Özgan, Roma Portre Sanatı I. İstanbul 2013.
67. Özgan 2013b R. Özgan, Roma Portre Sanatı II. İstanbul 2013.
68. Öztürk 2007 F. Öztürk, Efes Müzesi'nden Bir Grup Terrakotta Figürin. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi. Aydın 2007.
69. Papakonstantinu 2009 A. Papakonstantinu, Becoming Byzantine, Children and Childhood in Byzantium. Washington 2009.
70. Pisani 2006 M. Pisani, “The Collection of Terracotta Figurines in the British Scholl of Athens”. BSA 101 (2006) 269-368.
71. Ramsay 1887 W. M. Ramsay, “Antiquities of Southern Phrygia and the Border Lands I”. AJA 3 (1887) 344-368.
72. Rayet – Thomas 1997 O. Rayet, – A. Thomas, A. Bir Karia Kenti Tralleis, Çev. O. Saçıkara. Aydın 1997.
73. Richter 1963 G. M. A. Richter, Handbook of Greek Collection. New York 1963.
74. Ridgway 2008 B. S. Ridgway, Hellenistic Sculpture II, The Styles of ca. 200-100 B.C. Wisconsin 2008.
75. Robert – Robert 1983 J. Robert – L. Robert, Fouilles d’Amyzon en Carie. Paris 1983. Robinson 1952 D. M. Robinson, Terracottas, Lamps and Coins Found in 1934-1938, Excavation at Olynthus XIV. London 1952.
76. Rohde 1968 E. Rohde, Griechische Terrakotten. Tübingen 1968.
77. Romano 1995 I. B. Romano, The Terracotta Figurines and Related Vessels, Gordion Special Studies II, University Museum Monograph 86. Philadelphia 1995.
78. Rubensohn 1962 O. Rubensohn, Das Delion von Paros. Wiesbaden 1962.
79. Ruge 1937 W. Ruge, “Tralleis”. RE VI (1937) 2094-2128.
80. Rumscheid 2006 F. Rumscheid, Die Figürlichen Terrakotten von Priene, Fundkontexte, Ikonographie und Funktion in Wohnhausern und Heiligtümern im Licht antiker Paralelbefunde, Priene 1. Wiesbaden 2006.
81. Saraçoğlu – Çekilmez 2010 A. Saraçoğlu – M. Çekilmez, “A Gladiator Stele From Tralleis”. EA 43 (2010) 57-58.
82. Saraçoğlu 2010 A. Saraçoğlu, “2006-2007 Tralleis Kazılarında Ele Geçen Bir Grup Terrakotta Figürin”. Ed. A. Ataç, 4. Uluslararası Eskişehir Pişmiş Toprak Sempozyumu, 14-27 Haziran 2010, Bildiriler Kitabı. Eskişehir (2010) 481- 495.
83. Schmidt 1994 E. Schmidt, Katalog der Antiken Terrakotten I, Martin von Vagner Museum der Universität Würzburg. Mainz 1994.
84. Sichtermann 1965 H. Sichtermann, “Der Knabe von Tralles”. AntPl 4 (1965) 71-85.
85. Sieveking 1916 J. Sieveking, Die Terrakotten der Sammlung Loeb. München 1916.
86. Steuben 1972 H. Steuben, “Der Knabe von Tralles-Hellenistisches und Klassizistisches”. IstMitt 22 (1972) 133-140.
87. Strerrett 1885 J. R. S. Strerrett, Inscriptions of Tralleis. Papers of the American School of Classical Studies at Athens 1/2. Boston 1885.
88. Şahan 2006 M. Şahan, Yeni Tralleis Kazılarından Bulunan Hamam Rölyefleri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi. Aydın 2006.
89. Tavukçu 1999 A. Y. Tavukçu, Troas Bölgesi Terrakotta Figürinleri, İ.Ö. 1375 – İ.S. 395. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi. Erzurum 1999.
90. Texier 1862 C. Texier, Asie Mineure Description Geographique, Historique et Archeologique, Des Provinces et des Villes de la Chersonnese D’Asie. Paris 1862.
91. Thompson – Thompson 1987 D. B. Thompson – H. Thompson, Hellenistic Pottery and Terracottas. Princeton-New Jersey 1987.
92. Thompson 1963 D. B. Thompson, Troy, The Terracotta Figurines in the Hellenistic Period. Princeton 1963.
93. Thonemann 2011 P. Thonemann, The Meander Valley, A Historical Geography from Antiquity to Byzantium. New York 2011.
94. Tolun 2002 V. Tolun, Assos Batı Nekropolü 1988-1994 Kazılarında Bulunan Pişmiş Toprak Heykelcikler. Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi. İstanbul 2002.
95. Tolun 2009 V. Tolun, “Assos Batı Nekropolü’nde Bulunan Terrakotta Heykelcikler”. Arkeoloji ve Sanat Dergisi 130 (2009) 43-56.
96. Töpperwein 1976 E. Töpperwein, Terrakotten von Pergamon. PF 3. Berlin 1976.
97. Tül – Aydaş 2011 Ş. Tül – M. Aydaş, “Mesogis Üstündeki Larisa–Derira – Siderus”. Ege Defterleri 2 (2011) 3-19.
98. Üreten 2005 H. Üreten, “Roma Dönemine Kadar Tralleis Tarihi ve Attaloslar ile İlişkileri”. Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi XXIV (2005) 195 - 212.
99. Vafopoulou-Richardson 1991 C. E. Vafopoulou-Richardson, Ancient Greek Terracottas. Oxford 1991.
100. Winter 1903 F. Winter, Die Typen der Figürlichen Terrakotten I – II, Berlin-Stuttgart 1903.
101. Yaylalı – Çekilmez 2012 A. Yaylalı – M. Çekilmez, “Eine-Weibliche Gewandstatue aus Tralles”. Ed. O. Bingöl, Ord. Prof. Dr. Ekrem Akurgal 100 Yaşında, Anadolu/Anatolia Anı-Armağan Serisi III. Ankara (2012) 223-234.
102. Yaylalı 2010 A. Yaylalı, “2008 Yılı Tralleis Antik Kenti Kazı ve Restorasyon Çalışmaları”. KST 31 (2010) 375-385.