FREIGHT CONTRACTS ACCORDING TO THE CODE OF MARITIME TRADE LAW

Öz

Although important studies have been made in the field of Ottoman maritime studies, research con­cerning Ottoman maritime law, of most considera­ble importance in the Ottoman judicial system, is limited. Transportation, studied in the context of Mari­time Law, has essential characteristics in respect to a state’s authority on the seas. This study investigates the histori­cal development of Ottoman freight contracts made for maritime transport and according to the Code of Mari­time Law which entered into force in 1863, it analyses these contracts.

Anahtar Kelimeler

• Maritime Trade Law • Freight Contracts • Maritime Transport • Code of Maritime Trade Law

TİCARET-İ BAHRİYE KANUNNAMESİ’NE GÖRE NAVLUN SÖZLEŞMELERİ

Öz

Osmanlı Denizciliği alanında yapılmış önemli çalış­malar mevcut olmasına rağmen, Osmanlı’nın hukuk sis­temi içerisinde azımsanmayacak derecede önem sa­hibi olan Deniz Ticaret Hukuku hakkında yapılan araş­tırma­lar bir hayli sınırlıdır. Deniz Ticaret Hukuku’na göre incelenen taşımacılık, denizlerde yetkinliği olan dev­letler açısından vazgeçilmez bir niteliğe sahiptir. Bu çalışmanın amacı da; Osmanlı Dönemi’nde deniz nakli­yatı esna­sında gerçekleştirilen Navlun sözleşmeleri­nin tarihsel gelişimini ve bu sözleşmelerin 1863’te yürürlüğe giren Ticaret-i Bahriye Kanunnamesi’ndeki yerini ince­lemek­tir.

Anahtar Kelimeler

• Deniz Ticaret Hukuku • Navlun Sözleşmeleri • Deniz Taşımacılığı • Ticaret-i Bahriye Kanunu

Kaynakça

1. BOA Başbakanlık Osmanlı Arşivi - Mütenevvî Maruzat Evrakı (BOA. Y. MTV.) 310/212.
2. BOA Başbakanlık Osmanlı Arşivi - Dahiliye Nezareti Mektubi Kalemi (BOA. DH. MKT.) 72/01.
3. BOA Başbakanlık Osmanlı Arşivi - Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umumiye Müdiriyeti Tahrirat Kalemi (BOA. DH. EUM. THR.) 71/03.
4. 5 Numaralı Mühimme Defteri 5 Numaralı Mühimme Defteri; Özet ve İndeks. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları. Ankara 1994.
5. 7 Numaralı Mühimme Defteri 7 Numaralı Mühimme Defteri; Özet-İndeks Transkripsiyon. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları. Ankara 1996.
6. 12 Numaralı Mühimme Defteri 12 Numaralı Mühimme Deferteri; Özet-Transkripsiyon-İndeks. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları. Ankara 1996.
7. Kanunname Kânunnâme-i Hümâyun-ı Ticâret-i Bahriyye. İstanbul 1280. Düstur Düstur. 1.Tertib - Cilt I. İstanbul 1289.
8. Altunbay 2002 M. Altunbay, “Klasik Dönemde Osmanlı'da Madencilik”. Türkler 10 (2002) 792-801.

9. Arı 2007 B. Arı, “Akdeniz'de Korsanlık ve Osmanlı Deniz Hukuku”. Ed. Ö. Kumrular, Türkler ve Deniz. İstanbul (2007) 265-318.
10. Arı 2011 Kemal Arı, “İzmir'de Deniz Ulaşımı ve Ticaretinin Kent Kimliğinin Oluşumu Üzerindeki Etkileri”. Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dergisi III/1 (2011) 1-18.
11. Bes 1959 J. Bes, Kiralama Ve Deniz Nakliyatı Terimleri. Çev. F. Biren. İstanbul 1959.
12. Bostan 1997 İ. Bostan, “XV ve XVI. Yüzyıllarda Osmanlı Devleti’nin Deniz Politikası”. XV ve XVI. Asırları Türk Asrı Yapan Değerler. İstanbul (1997) 185-204.
13. Braudel 1994 F. Braudel, II. Felipe Döneminde Akdeniz ve Akdeniz Dünyası, Cilt II. Çev. M. A. Kılıçbay. Ankara 1994.
14. Bulunur 2004 K. İ. Bulunur, “16. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda Deniz Taşımacılığı: Navlun ve İskerçe Sözleşmeleri”. Journal of History Studies VI/3 (2004) 89-102.
15. Cumalıoğlu 2008 E. Cumalıoğlu, “Kırkambar Sözleşmesinde Taşıyanın Gemiyi Belirlemesinin Hukuki Niteliği”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi X/2 (2008) 65-98.
16. Çağa 1978 T. Çağa, Deniz Ticaret Hukuku I. İstanbul 1978.
17. Çelik 2013 K. Çelik, “19. Yüzyılın Sonu ile 20. Yüzyılın Başlarında Suriye'de Dış Ticaret”. Tarih Okulu Dergisi XVI (2013) 705-738.
18. Çiftçi 2007 C. Çiftçi, “Osmanlı Döneminde İstanbul'un İaşesinde Bursa'nın Rolü”. OTAM XVI (2004) 153-171.
19. Du Jourdin 1993 M. M. Du Jourdin, Avrupa ve Deniz. Çev. M. Kargın. İstanbul 1993.
20. Durhan 2008 İ. Durhan, “Tanzimat Döneminde Osmanlı Yargı Teşkilatındaki Gelişmeler”. Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi XII/3-4 (2008) 55- 111.
21. Ekinci 2006 İ. Ekinci, “XIX. Yüzyılda Osmanlı Deniz Ticaretinde Değişim ve Tepkiler”. Tarih İncelemeleri Dergisi II (2006) 35-76.
22. Ekinci 2011 İ. Ekinci, “Osmanlı Deniz Ticaretinde Ölçü Birimlerinin Batılılaşmasına Bir Örnek; Kile'den Tonilato'ya, Moorsom Usulü'nün Kullanılması”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi IV/17 (2011) 311-324.
23. Emecen 1989 F. Emecen, “XVI. Asrın İkinci Yarısında İstanbul ve Sarayın İaşesi İçin Batı Anadolu'dan yapılan Sevkiyat”. Ed. Anonymous, Tarih Boyunca İstanbul Semineri 29 Mayıs - 1 Haziran 1988 Bildiriler. İstanbul (1989) 197-230.
24. Gedikli 2006 F. Gedikli, “XV ve XVI. Yüzyıllarda Osmanlı Devleti'nde Deniz Taşımacılığına Dair Bazı Hukuki Terimler Ve Düzenlemeler”. Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları I (2006) 41-64.
25. Güçer 1987 L. Güçer, “XVI - XVIII. Asırlarda Osmanlı İmparatorluğunun Ticaret Politikası”. Türk İktisat Tarihi Yıllığı I (1987) 1-128.
26. Gürboğa 2008 N. Gürboğa, “Osmanlı Taşrasında Belediye İdaresi: Alanya Belediyesi (1914-1915)”. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi VII/16-17 (2008) 165-185.
27. Hirsch 1942 E. E. Hirsch, Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku. İstanbul 1942.
28. İnalcık 1992 H. İnalcık; “Ottoman Galata 1453-1553”. Varia Turcica V/13 (1991) 275- 375.
29. İnalcık 2000 H. İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu'nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi (1300- 1600), Cilt I. Çev. H. Berktay. İstanbul 2000.
30. Kender et al. 2014 R. Kender, E. Çetingil – E. Yazıcıoğlu, Deniz Ticaret Hukuku, Cilt I. İstanbul 2014.
31. Köse 2003 M. Z. Köse, “Osmanlı Balkanı’nda Kara Ticareti ve Rekabet: Rumeli'de Dubrovnik Tüccarları (1600-1630)”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi XVI (2003) 41-58.
32. Kurdakul 1987 N. Kurdakul, Ticaret Anlaşmaları ve Kapitülasyonlar. İstanbul 1987.
33. Kurul 2014 E. Kurul, “Rhodos’luların Denizcilik Yasası: Νόμος Ῥοδιῶν Ναυτικός”. Cedrus II (2014) 527-549.
34. Kurul 2015 E. Kurul, “Iustinianus, Digesta XIV. 2: Gemiden Mal Atımına İlişkin Rhodos Yasası Hakkında”. Cedrus III (2015) 379-389.
35. Küçük 2007 E. Küçük, Roma Hukuku’nda Donatanın Sorumluluğu. Ankara 2007.
36. Özdemir 2009 Ş. Özdemir, “Osmanlı Denizciliğinde Gemi Kazaları ve Dalışlar”. OTAM XIX (2009) 365-380.
37. Pakalın 1951 M. Z. Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü. Cilt 2. İstanbul 1951.
38. Quataert 1987 D. Quataert, Osmanlı Devleti'nde Avrupa İktisadi Yayılımı ve Direniş (1881-1908). Çev. S. Tekay. Ankara 1987.
39. Sami 2014 Ş. Sami, Kâmûs-i Türkî. Eds. R. Gündoğdu, N. Adıgüzel – E. F. Önal. İstanbul 2014.
40. Tabakoğlu 2014 A. Tabakoğlu, “Osmanlı Döneminde İstanbul'un İaşesi”. Eds. F. M. Emecen, A. Akyıldız – E. S. Gürkan, Osmanlı İstanbul'u Fetih ve İstanbul Sempozyumu. İstanbul (2014) 99-168.
41. Tekin 2003 A. Tekin, “Osmanlı Devleti'nde Hukuk Devletinin Gelişim Süreci”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi VI/24 (2003) 380-413.
42. Tinniswood 2011 A. Tinniswood, 17. Yüzyılda Akdeniz’de Korsanlık. Çev. D. Tayanç. İstanbul 2011.
43. Uygun 2015 S. Uygun, “Bir Fransız Buharlı Deniz Nakliyat Kumpanyası Etrafında Osmanlı-Fransız Ermeni İlişkileri”. Akademik Bakış Dergisi VIII/16 (2015) 121-146.
44. Üçok – Mumcu 1982 C. Üçok – A. Mumcu, Türk Hukuk Tarihi. Ankara 1982.
45. Ünal 2006 M. A. Ünal, “XVI. Yüzyılda Sinop Tersanesi için Canik Sancağından Malzeme Temini”. Ed. C. Yılmaz, Geçmişten Geleceğe Samsun. Samsun (2006) 231-252.
46. Yıldırım – Öğreten 2009 H. Yıldırım – A. Öğreten, “1876-1908 Döneminde Ereğli Kömür Havzasında Uygulanan Madencilik Teşvik ve Sonuçları”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi II/7 (2009) 323-344.
47. Yılmaz 2010 F. Yılmaz, Osmanlı Tarih Sözlüğü. İstanbul 2010.