Başarılı Yaşlanma Ve Travmatik Yaşantılar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Rabia Çakmak

Başarılı Yaşlanma Ve Travmatik Yaşantılar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Çalışmanın amacı başarılı yaşlanma ve travmatik yaşantılar arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Korelasyon yöntemi kullanılarak kartopu örnekleme yöntemi ile 97 yaşlı (65 yaş ve üstü) bireye Google Forms aracılığıyla ulaşılmıştır. Verilerin toplanmasında Başarılı Yaşlanma Ölçeği, Geriatrik Depresyon Ölçeği Kısa Formu, Yaşam Olayları Kontrol Listesi Listesi-5 ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin SPSS ile analizinde tek yönlü varyans analizi, t-testi, Mann Whitney U, Kruskal Wallis Analizi, demografik değişkenler için betimsel istatistik kullanılmıştır. 65-91 yaş aralığındaki örneklemin ortalama yaşı 71.4±5.9 iken %55.7’si kadın, %44.3’ü erkektir. Yaş, medeni durum, gelir seviyesi, algılanan sağlık durumu, fiziksel/kronik ve ruhsal rahatsızlığın varlığı başarılı yaşlanma ile ilişkili bulunmuştur (p<0.05). Analiz sonuçlarına göre başarılı yaşlanma düzeyi ile geriatrik depresyon düzeyi arasında istatiksel açıdan negatif yönlü anlamlı bir ilişki görülmektedir (r = -.636, p < 0.01). Doğal afet deneyimi, yangın deneyimi, yaşamı tehdit eden hastalık ya da yaralanma deneyimi başarılı yaşlanma ile pozitif yönde anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Ciddi bir kaza, zehirli maddeye maruz kalma, fiziksel/silahlı saldırıya uğrama, savaş bölgesinde çatışmaya girme/ateş altında kalma, ciddi ızdırap çekme travmatik yaşantıları ile başarılı yaşlanma arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aki, Ö. E. (2012). Yaşlanan kadın ve psikiyatrik sorunlar. Turkish Journal of Geriatrics, 15(2): 229-236. Erişim Adresi https://app.trdizin.gov.tr/makale/TVRNME16VTFOUT09/yaslanan-kadin-ve-psikiyatrik-sorunlar
Amerikan Psikiyatri Birliği. (2013). The diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM–5). London, England: Amerikan Psikiyatri Birliği Yayınları
Arun, Ö. (2018). Yaşlanma çalışmalarında geleceğe bakmak. Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi, 2: 1-2. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/611204
Aslan, M. ve Hocaoğlu, Ç. (2017). Yaşlanma ve yaşlanma dönemiyle ilişkili psikiyatrik sorunlar. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(1): 53-62. Erişim Adresi https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/343561
Bodner, E., Hoffman, Y., Palgi, Y. ve Shrira, A. (2017). A light in a sea of darkness: The moderating role of emotional complexity in the PTSD symptoms-successful aging association. Aging & Mental Health, 22(6), 826–833. https://doi.org/10.1080/13607863.2017.1317332
Bosnes, I., Almkvist, O., Bosnes, O., Stordal, E., Romild, U. ve Nordahl, H.M. (2016). Prevalence And correlates of successful aging in a population-based sample of older adults: The HUNT Study. International Psychogeriatrics, 29(3): 431–440. DOI: 10.1017/S1041610216001861
Boysan, M., Güzel Özdemir, P., Özdemir, O., Selvi, Y., Yılmaz, E. ve Kaya, N. (2017). Psychometric properties of the Turkish Version of the PTSD Checklist For Diagnostic And Statistical Manual Of Mental Disorders, Fifth Edition (PCL-5). Psychiatry and Clinical Psychopharmacology, 27(3), 300-310. https://doi.org/10.1080/24750573.2017.1342769
Carr, K., Weir P.L., Azar D. ve Azar N.R. (2013). Universal design: A step toward successful aging. Journal of Aging Research,2013:1–8. https://doi.org/10.1155/2013/324624

Chaves, M.L., Camozzato, A.L., Eizirik, C.L. ve Kaye, J. (2009). Predictors of normal and successful aging among urban-dwelling elderly Brazilians. The journals of gerontology. Series B, Psychological sciences and social sciences, 64(5): 597–602. https://doi.org/10.1093/geronb/gbp059
Chiao, C. Y., ve Hsiao, C. Y. (2017). Comparison of personality traits and successful aging in older Taiwanese. Geriatrics and Gerontology International, 17(11): 2239–2246. https://doi.org/10.1111/ggi.13019
Chong, A.M.L., Ng, S.H., Woo, J. ve Kwan, A.Y.H., (2006). Positive ageing: The views of middle-aged and older adults in Hong Kong. Ageing and Society, 26(2): 243–265. https://doi.org/10.1017/S0144686X05004228
Chukwuorji, J. C., Nwoke, M. B. ve Ebere, M. O. (2015). Stressful life events, family support and successful ageing in the Biafran War generation. Aging & Mental Health, 21(1), 95–103. https://doi.org/10.1080/13607863.2015.1083946
Cooper, C., Selwood, A. ve Lıvıngston, G. (2008). The Prevalence of elder abuse and neglect: A systematic review. Age and Ageing, 37(2), 151–160. https://doi.org/10.1093/ageing/afm194
Cosco, T. D., Prina, A., Perales, J., Stephan, B. ve Brayne, C. (2014). Operational definitions of successful aging: A systematic review. International Psychogeriatrics, 26(3), 373–381. https://doi.org/10.1017/S1041610213002287
Çifcili, S. (2012). Aktif yaşlanma: Fiziksel boyut. The Journal of Turkish Family Physician, 3(1): 6-12. Erişim Adresi http://turkishfamilyphysician.com/wp-content/uploads/2016/08/C3-S1-aktif-yaslanma-fiziksel-boyut.pdf
DeLamater, J. (2012). Sexual expression in later life: A review and synthesis. Journal Of Sex Research, 49(2–3), 125–141. https://doi.org/10.1080/00224499.2011.603168
Demir-Çelebi, Ç. (2020). Başarılı yaşlanma ve Türkiye için bir program denemesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Depp, C. A. ve Jeste, D. V. (2006). Definitions and predictors of successful aging: A comprehensive review of larger quantitative studies. Am J Geriatr Psychiatry 14(1): 6-20. http://dx.doi.org/10.1097/01.JGP.0000192501.03069.bc
Dong, X. Q., Simon, M.A. Beck, T.T. Farran, C. McCann, J.J., Mendes de Leon, C.F. … Evans, D.A. (2011). Elder abuse and mortality: The role of psychological and social wellbeing. Gerontology, 57(6), 549–558. https://doi.org/10.1159/000321881
Ertan, T. (1996). Geriatrik depresyon ölçeği ile kendini değerlendirme depresyon ölçeğinin 60 yaş ve üzeri Türk popülasyonunda geçerlik ve güvenirlik incelemesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, İstanbul.
Estebsari, F., Dastoorpoor, M., RahimiKhalifehkandi, Z., Nouri, A., Mostafaei, D., Hosseini, M., … Aghababaeian, H. (2020). The concept of successful aging: A review article. Current Aging Science, 13(1), 4-10. DOI: 10.2174/1874609812666191023130117
Golja, K., Daugherty, A. M., ve Kavcic, V. (2020). Cognitive reserve and depression predict subjective reports of successful aging, Archives of Gerontology and Geriatrics, 90, 104137. DOI: 10.1016/j.archger.2020.104137
Greenblatt Kimron, L., Marai, I., Lorber, A. ve Cohen, M. (2019). The long-term effects of early-life trauma on psychological, physical and physiological health among the elderly: The Study of Holocaust Survivors. Aging & Mental Health, 23(10), 1340–1349. https://doi.org/10.1080/13607863.2018.1523880
Hörder, H., Frändin, K., ve Larsson, M. H. (2013). Self-respect through ability to keep fear of frailty at a distance: Successful ageing from the perspective of community-dwelling older people. International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-Being, 8(1): 1-10. https://doi.org/10.3402/qhw.v8i0.20194
Hsu, H. (2007). Exploring elderly people’s perspectives on successful aging in Taiwan. Ageing and Society, 27(1): 87–102. https://doi.org/10.1017/S0144686X06005137
Işık, A., Tekin, N. ve Çağaltay Kayaoğlu, S. (2021). Yetişkin bireylerin başarılı yaşlanma durumlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Sinop ili örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(4): 1403-1419. DOI: 10.33417/tsh.911047
Jakel, R. J. (2020). Posttraumatic stress disorder in the elderly. Clinics in Geriatric Medicine, 36(2), 353–363. https://doi.org/10.1016/j.cger.2019.11.013
Juárez, M. R., González, V. M., ve Favela, J. (2016). Effect of technology on aging perception. Health Informatics Journal, 24(2): 171–181. https://doi.org/10.1177/1460458216661863
Kara, F. ve Tekin, Ç.M. (2018). Dünyada ve Türkiye’de yaşlılık. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 1(3): 219-229. Erişim Adresi https://dergipark.org.tr/tr/pub/ibadjournal/issue/31095/370584
Kars Fertelli, T. ve Deliktas, T. A. (2020). Study on the relationship between perceptions of successful aging and life satisfaction of Turkish elderly people. Perspect Psychiatr Care, 56(2): 386-392. https://doi.org/10.1111/ppc.12446
Kılıç, S.P., Karadağ, G., Koçak, H.S. ve Korhan, E.A. (2014). Investigation of The Old Age Perceptions with The Loneliness and Depression Levels of The Elderly Living At Home. Turkish Journal of Geriatrics,17(1): 70-76.
Kıssal, A. ve Beşer, A. (2009). Yaşlı istismar ve ihmalinin değerlendirilmesi. TAF Preventive Medicine Bulletin, 8(4), 357-364. Erişim Adresi https://www.researchgate.net/publication/283724999_Yasli_Istismar_ve_Ihmalinin_Degerlendirilmesi
Kızıl, E.T.Ö., Yarpuz, A.Y., Ekinci, S., Sorgun, M. ve Turan, E.D. (2007). Bir geropsikiyatri polikliniğine başvuran depresyonlu yaşlılarda intihar davranışının incelenmesi. Turkish Journal of Geriatrics, 10(2): 57-60. Erişim Adresi https://www.geriatri.dergisi.org/uploads/pdf/pdf_TJG_350.pdf
Kim, S. ve Park, S. (2016). A meta-analysis of the correlates of successful aging in older adults. Research on Aging, 39(5): 657–677. https://doi.org/10.1177/0164027516656040
Lindau, S. T., Schumm, L. P., Laumann, E. O., Levinson, W., O’Muircheartaigh, C. A. ve Waite, L. J. (2007). A study of sexuality and health among older adults in The United States. The New England Journal of Medicine, 357(8), 762-774. https://doi.org/10.1056/nejmoa067423
Manierre M. (2019). Successful present, successful future? Assessment of a nonbinary model of successful aging. Gerontologist, 59(4): 727-737. DOI: 10.1093/geront/gnx198
Melchiorre, M. G., Chiatti, C., Lamura, G., Torres-Gonzales, F., Stankunas, M., Lindert, J., … Soares, J. F. J. (2013). Social support, socio-economic status, health and abuse among older people in seven European countries. Plos One 8(1), 1-10. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0054856
Öz, F. (2002). Yaşamın son evresi: Yaşlılık psikososyal açıdan gözden geçirme. Kriz Dergisi, 10(2): 17-28. https://doi.org/10.1501/Kriz_0000000185
Özkul, M. ve Kalaycı, I. (2015). Türkiye’de yaşlılık çalışmaları. Sosyoloji Konferansları, 52(2): 259-290. DOI: 10.18368/IU/sk.98114
Özmete, E. ve Altun, Ö. Ş. (2017). Aktif yaşlanma ve yaşlılığa sağlıklı geçişin dinamikleri. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, 0(9): 26-43. Erişim Adresi https://app.trdizin.gov.tr/makale/TWpNNE9EUXlNZz09/aktif-yaslanma-ve-yasliliga-saglikli-gecisin-dinamikleri
Palgi, Y., Shrira, A., Avidor, S., Hoffman, Y., Bodner, E. ve Ben-Ezra, M. (2019). Understanding the long-term connections between posttraumatic stress, subjective age, and successful aging among midlife and older adults. European Journal of Psychotraumatology, 10(1), 1583523. https://dx.doi.org/10.1080%2F20008198.2019.1583523
Püllüm, E. ve Akyıl, R. Ç. (2017). Loneliness And Social Isolation Among Eldely People. Meandros Medical and Dental Journal, 18: 158-163. http://cms.galenos.com.tr/Uploads/Article_16302/MEANDROS-18-3.pdf
Rar-tur, L. ve Levy-shiff, R. (2000). Coping with losses and past trauma ın old age: The separation-ındividuation perspective. Journal of Personal and Interpersonal Loss, 5(2-3), 263–281. https://doi.org/10.1080/10811440008409756
Rowe, J. W. ve Kahn, R. L. (1997). Successful aging. The Gerontologist 37(4): 433-440. https://academic.oup.com/gerontologist/article/37/4/433/611033
Seo, H. ve Lee, O. (2020). Mediating role of post-traumatic stress disorder in post-traumatic growth in adults who experienced the 2017 Pohang earthquake. Journal of Affective Disorders, 15(263): 246-251. DOI: 10.1016/j.jad.2019.11.162
Srivastava, K. ve Das, R. C. (2013). Personality pathways of successful ageing. Industrial Psychiatry Journal, 22(1): 1–3. doi: 10.4103/0972-6748.123584
T.C. Devlet Planlama Teşkilatı Sosyal Sektörler ve Koordinasyonlar Genel Müdürlüğü. (2007). Türkiye’de yaşlıların durumu ve yaşlanma ulusal eylem planı, https://ailevecalisma.gov.tr/media/33628/turkiyede-yaslilarin-durumu-ve-yaslanma-ulusal-eylem-plani.pdf. Erişim tarihi: 12.12.2020.
Teater, B., ve Chonody, J. M. (2019). How do older adults define successful aging? A scoping review. The International Journal of Aging and Human Development, 91(4), 599-625. https://doi.org/10.1177/0091415019871207
Troutman, M., Nies, M. A., ve Bentley, M. (2010). Measuring successful aging in Southern Black Older Adults. Educational Gerontology, 37(1): 38–50. https://doi.org/10.1080/03601277.2010.500587
Türkiye İstatistik Kurumu. (2020). İstatistiklerle Yaşlılar, 2019, Türkiye İstatistik Kurumu Haber Bülteni, 33712, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2019-33712#. Erişim Tarihi: 14.11.2020.
Ünalan, P. C. (2012). Aktif yaşlanma: Bilişsel ve sosyal boyut. The Journal of Turkish Family Physician, 3(1):13-17. Erişim Adresi http://turkishfamilyphysician.com/wp-content/uploads/2016/08/C3-S1-aktif-yaslanma-bilissel-ve-sosyal-boyut.pdf
Vannoy, S. D., Duberstein, P., Cukrowicz, K., Lin, E., Fan, M.-Y. ve Unützer, J. (2007). The relationship between suicide ideation and late-life depression. The American Journal of Geriatric Psychiatry, 15(12), 1024–1033. https://doi.org/10.1097/jgp.0b013e3180cc2bf1
Van Zelst, W. H., De Beurs, E., Beekman, A.T., Deeg, D.J. ve Van Dyck, R. (2003). Prevalence and Risk Factors of Posttraumatic Stress Disorder in Older Adults. Psychotherapy and Psychosomatics, 72(6): 333–342. DOI: 10.1159/000073030
Yüksel, M., Akgün, N. ve Öztürk, E. (2021). İleri yetişkinliğe geçiş döneminde bulunan bireylerde başarılı yaşlanma, hayatın anlamı ve spritüel iyi oluş ilişkisi. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi (YSAD), 14(2): 84-95. doi:10.46414/yasad.949912
Weng, Y. ve Li, D. (2020). Are There benefits to having more children for the oldest-old elderly? A longitudinal analysis on successful aging in China. Asian Population Studies, 16(1): 82-99. https://doi.org/10.1177/0164027516656040
Wolitzky-Taylor, K. B., Castriotta, N., Lenze, E. J., Stanley, M. A. ve Craske, M. G. (2010). Anxiety disorders in older adults: A comprehensive review. Depression and Anxiety, 27(2), 190–211. https://doi.org/10.1002/da.20653
World Health Organization. (2020). Ageing and health, https://www.who.int/health-topics/ageing#tab=tab_3. Erişim Tarihi: 14.11.2020.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Rabia Çakmak ^*
0000-0001-7286-6899
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

23 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

4 Haziran 2021

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 10 Sayı: 20

IZ

https://izlik.org/JA97UC27YU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çakmak, R. (2022). Başarılı Yaşlanma Ve Travmatik Yaşantılar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Çekmece Sosyal Bilimler Dergisi, 10(20), 1-26. https://izlik.org/JA97UC27YU

AMA

1.Çakmak R. Başarılı Yaşlanma Ve Travmatik Yaşantılar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İZÜ Çekmece. 2022;10(20):1-26. https://izlik.org/JA97UC27YU

Chicago

Çakmak, Rabia. 2022. “Başarılı Yaşlanma Ve Travmatik Yaşantılar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Çekmece Sosyal Bilimler Dergisi 10 (20): 1-26. https://izlik.org/JA97UC27YU.

EndNote

Çakmak R (01 Haziran 2022) Başarılı Yaşlanma Ve Travmatik Yaşantılar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Çekmece Sosyal Bilimler Dergisi 10 20 1–26.

IEEE

[1]R. Çakmak, “Başarılı Yaşlanma Ve Travmatik Yaşantılar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, İZÜ Çekmece, c. 10, sy 20, ss. 1–26, Haz. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97UC27YU

ISNAD

Çakmak, Rabia. “Başarılı Yaşlanma Ve Travmatik Yaşantılar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Çekmece Sosyal Bilimler Dergisi 10/20 (01 Haziran 2022): 1-26. https://izlik.org/JA97UC27YU.

JAMA

1.Çakmak R. Başarılı Yaşlanma Ve Travmatik Yaşantılar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İZÜ Çekmece. 2022;10:1–26.

MLA

Çakmak, Rabia. “Başarılı Yaşlanma Ve Travmatik Yaşantılar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Çekmece Sosyal Bilimler Dergisi, c. 10, sy 20, Haziran 2022, ss. 1-26, https://izlik.org/JA97UC27YU.

Vancouver

1.Rabia Çakmak. Başarılı Yaşlanma Ve Travmatik Yaşantılar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İZÜ Çekmece [Internet]. 01 Haziran 2022;10(20):1-26. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97UC27YU