Pandemi Sürecinde Yaşanan Farklı Kayıp Türlerinin Yas, Bitmemiş İşler ve Yalnızlık Üzerindeki Etkisi

Öz

Bu araştırmanın amacı Covid-19 sürecinde farklı türde kayıp yaşamış bireylerde yas, bitmemiş işler, yası anlamlandırma ve yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmanın örneklemi pandemi döneminde en az bir kayıp türü yaşamış 18-65 yaş aralığındaki 270 bireyden oluşmaktadır. Veriler çevrim içi ortamda toplanmış ve kolayda örnekleme modeli kullanılmıştır. Çalışmada Yas Ölçeği, Kayıp Yaşantılarında Bitmemiş İşler Ölçeği, Yas Sürecinde Anlam Oluşturma Ölçeği, UCLA Yalnızlık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS programı kullanılmış; betimsel istatistikler, korelasyon analizleri ve aracılık ilişkilerini incelemek amacıyla yapısal eşitlik modeli analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda bitmemiş işler ile yası anlamlandırma arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca romantik ilişki kaybının yalnızlığı anlamlı şekilde yordadığı ancak diğer kayıp türlerinin yalnızlık üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Yapılan analizlerde yalnızlığın bilişsel, davranışsal, duygusal ve fiziksel yas boyutlarının tamamı ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğu görülmüş; özellikle davranışsal yas boyutunda açıklayıcılık düzeyinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Bulgular Covid-19 döneminde kayıp türlerinin psikolojik etkilerinin kaybın kendisinden ziyade bilişsel ve duygusal süreçlerin işleniş biçimi üzerinden değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• COVID-19
• yas
• bitmemiş işler
• yası anlamlandırma
• yalnızlık

The Effects of Different types of Loss During the Pandemic on Grief, Unfinished Business and Loneliness

Öz

The purpose of this study is to examine the relationships between grief, unfinished business, sense-making in grief, and loneliness levels in individuals who experienced different types of loss during the Covid-19 process. The sample of the study consists of 270 individuals aged 18-65 who experienced at least one type of loss during the pandemic period. Data were collected online using a convenience sampling model. The Grief Scale, the Unfinished Business in Loss Experiences Scale, the Meaning Reconstruction in Grief Scale, and the UCLA Loneliness Scale were utilized in the study. Data were analyzed using SPSS and structural equation modeling analyses. Descriptive statistics, correlation analyses, and structural equation modeling were conducted to examine direct and indirect relationships among the variables. The results of the study revealed a significant positive relationship between unfinished business and sense-making in grief. In addition, romantic relationship loss significantly predicted loneliness, whereas other types of loss did not show statistically significant effects on loneliness. Analyses demonstrated that loneliness was significantly associated with all grief subdimensions, including cognitive, behavioral, emotional, and physical grief reactions, with the strongest explanatory effect observed in the behavioral grief dimension. The findings indicate that the psychological impacts of loss types during the Covid-19 period should be evaluated through the processing of cognitive and emotional states rather than the loss itself.

Anahtar Kelimeler

• COVID-19
• grief
• unfinished Business
• meaning making
• loneliness

Kaynakça

1. Arıbaş, Ö. (2023). Kayıp yaşamış bireylerde bitmemiş işler ve yasa bağlı ruminasyonun yas düzeyine etkisi [Yüksek lisans tezi, Yakın Doğu Üniversitesi].
2. Aytekin, M. (2022). Psikolojik danışmanların kayıp yaşantılarında bitmemiş işleri ve psikolojik dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Ufuk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
3. Balcı Çelik, S. (2006). Yas ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(25), 105–120.
4. Bayraktar Özgeldi, E. (2018). Belirsiz kayıp: aile bireyleri üzerindeki etkileri ve belirsiz kayıpla başa çıkmada etkili değişkenler [Yüksek lisans tezi, İstanbul Arel Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
5. Baysal, B. (2022). Pandemi sürecinde öğretmenlerin yalnızlık, psikolojik sağlamlık ve duygusal öz yeterlik düzeylerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Çağ Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
6. Benítez-Manzanas, L., Feixas, G., Gabarrell-Pascuet, A., Domènech-Abella, J., Mortier, P., Vilagut, G., Haro, J. M., ve Alonso, J. (2022). The association of grief with mental health and the role of loneliness during the COVID-19 pandemic. Acción Psicológica, 19(1), 21–42. https://doi.org/10.5944/ap.19.1.36886
7. Bevvino, D. L., ve Sharkin, B. S. (2003). Divorce adjustment as a function of finding meaning and gender differences. Journal of Divorce and Remarriage, 39(3–4), 81–97. https://doi.org/10.1300/J087v39n03_04
8. Bildik, T. (2013). Ölüm, kayıp, yas ve patolojik yas. Ege Tıp Dergisi, 52(4), 223–229.

9. Bonanno, G. A., Boerner, K., ve Wortman, C. B. (2007). Trajectories of grieving. M. S. Stroebe, R. O. Hansson, H. Schut ve W. Stroebe (Ed.), Handbook of bereavement research and practice: Advances in theory and intervention içinde (s. 287–307). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/14498-014
10. Bowlby, J. (1960). Grief and mourning in infancy and early childhood. The Psychoanalytic Study of the Child, 15, 9-52.
11. Breen, L. J. (2020). Grief loss and the COVID-19 pandemic. Australian Journal of General Practice, 49. https://doi.org/10.31128/AJGP-COVID-20
12. Bucuka, Y. (2021). Covid-19 kaynaklı ölümlerde yerine getirilemeyen ritüeller ve ölümün toplumsal bağlamından uzaklaşması. Toplum ve Sosyal Hizmet, Covid-19 Özel Sayı Cilt 1, 103-123. https://doi.org/10.33417/tsh.1004546
13. Cacioppo, J. T., ve Cacioppo, S. (2014). Social relationships and health: The toxic effects of perceived social isolation. Social and Personality Psychology Compass, 8(2), 58–72. https://doi.org/10.1111/spc3.12087
14. Çağış, Z. G., Öztekin, G. G., Aziz, I. A., Chirico, F., Rizzo, A., ve Yıldırım, M. (2023). Meaning in life and loneliness as mediators between COVID-19 anxiety and life satisfaction in the post-pandemic among the general population in Turkey: A serial mediation model. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, 13(10), 2214–2225. https://doi.org/10.3390/ejihpe13100156
15. Candır, Z., ve Çeli̇k, Y. (2019). Gestalt bakış açısıyla edebiyat eleştirisi: Bir uygulama: Servi, Sabahattin Ali. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 6(2), 426-447.
16. Castle, J., ve Phillips, W. L. (2003). Grief rituals: Aspects that facilitate adjustment to bereavement. Journal of Loss and Trauma, 8(1), 41–71. https://doi.org/10.1080/15325020305876
17. Çelik, F., ve Gündüz, N. (2020). Grief in COVID 19 pandemic. Klinik Psikiyatri Dergisi 23(Ek 1), 99–102. https://doi.org/10.5505/kpd.2020.15807
18. Çelik, S., ve Sayıl, I. (2003). Patolojik yas kavramına yeni bir yaklaşım: Travmatik yas. Kriz Dergisi, 11(2), 29–34.
19. Cesur Soysal, G. (2020). Kayıp yaşantılarında bitmemiş işler ölçeği-kısa form: Türkçeye uyarlama, geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 21. https://doi:10.5455/apd.58897
20. Cesur, G. (2017). Kayıp yaşantılarının sonrası: Tartışmalı bir kavram “karmaşık yas”. Nesne Psikoloji Dergisi, 5(10), 289–310. https://doi.org/10.7816/nesne-05-10-05
21. Cesur, G., ve Başbuğ, S. (2017). Emerging adulthood and loss experiences: Examination of attachment-based mental representations and psychological symptoms. Klinik Psikoloji Dergisi, 1(1), 24–33. https://doi.org/10.7816/kpd-01-01-03
22. Chung, M. C., Farmer, S., Grant, K., Newton, R., Payne, S., Perry, M., Saunders, J., Smith, C., ve Stone, N. (2003). Coping with post-traumatic stress symptoms following relationship dissolution. In Stress and Health, 19(1), 27–36. https://doi.org/10.1002/smi.956
23. Çolak, G. V., ve Hocaoğlu, Ç. (2021). Bereavement and grief: A review. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry and Psychology, 3(1), 56–62. https://doi.org/10.35365/ctjpp.21.1.07
24. Crayne, M. P. (2020). The traumatic impact of job loss and job search in the aftermath of COVID-19. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 12(S1), S180–S182. https://doi.org/10.1037/tra0000852
25. Çubuk, B. (2020). COVID-19 ile gelen kayıp nesne, yas ve depresyon. Yalova Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10(21), 90-99.
26. Davis, C. G., Wortman, C. B., Lehman, D. R., ve Silver, R. C. (2000). Searching for meaning in loss: are clinical assumptions correct. Death studies, 24(6), 497–540. https://doi.org/10.1080/07481180050121471
27. Den Elzen, K., Breen, L. J., ve Neimeyer, R. A. (2023). Rewriting grief following bereavement and non-death loss: A pilot writing-for-wellbeing study. British Journal of Guidance and Counselling, 51(3), 425–443. https://doi.org/10.1080/03069885.2022.2160967
28. Eisma, M. C., ve Büyükcan-Tetik, A. (2025). Prolonged grief symptoms predict social and emotional loneliness and depression symptoms. Behavior Therapy. 56(1), 121-132. http://doi.org/10.1016/j.beth.2024.04.014
29. Ettema, E. J., Derksen, L. D., ve van Leeuwen, E. (2010). Existential loneliness and end-of-life care: A systematic review. Theoretical Medicine and Bioethics, 31(2), 141–169. https://doi.org/10.1007/s11017-010-9141-1
30. Fang, C., Baz, S., Sheard, L., ve Carpentieri, J. D. (2023). An exploration of loss and identity among people living with Long COVID. University College London.
31. Field, N. P. (2006). Unresolved grief and continuing bonds: An attachment perspective. Death Studies, 30(8), 739–756. https://doi.org/10.1080/07481180600850518
32. Field, N. P., Bonanno, G. A., Williams, P., ve Horowitz, M. J. (2000). Appraisals of blame in adjustment in conjugal bereavement. Cognitive Therapy and Research, 24(5), 497-521. https://doi.org/10.1023/A:1005527116131
33. Field, N. P., Gal-Oz, E., ve Bonanno, G. A. (2003). Continuing bonds and adjustment at 5 years after the death of a spouse. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 71(1), 110–117. https://doi.org/10.1037/0022-006X.71.1.110
34. Fırat, E., Gencer, T. E., Albayrak, H., Selçuk, O., ve Demiröz, F. (2021). Pandemide değişen yaşamlar: İş ve gelir kayıpları, rol ve sorumluluklar, zorluklar ve baş etme deneyimleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 12(COVID-19 Özel Sayı 1), 225-246.
35. Freud, S. (1917/1957). Mourning and melancholia. (J. Strachey, Çev ve Ed.). The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud içinde (Cilt 14, ss. 152–170). Hogarth Press.
36. Furnes, B., ve Dysvik, E. (2010). Dealing with grief related to loss by death and chronic pain: An integrated therapeutic approach. Patient Preference and Adherence, 4, 135-140. https://doi.org/10.2147/PPA.S10580
37. Gillies, J., ve Neimeyer, R. A. (2006). Loss, grief, and the search for significance: Toward a model of meaning reconstruction in bereavement. Journal of Constructivist Psychology, 19(1), 31–65. https://doi.org/10.1080/10720530500311182
38. Gillies, J., Neimeyer, R. A., ve Milman, E. (2014). The meaning of loss codebook: Construction of a system for analyzing meanings made in bereavement. Death Studies, 38(4), 207–216. https://doi.org/10.1080/07481187.2013.829367
39. Gizir, C. A. (2006). Bir kayıp sonrasında zorluklar yaşayan üniversite öğrencilerine yönelik bir yas danışmanlığı modeli. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 195-213.
40. Greenberg, L. S., ve Foerster, F. S. (1996). Task analysis exemplified: The process of resolving unfinished business. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 64(3), 439-446. https://doi.org/10.1037/0022-006X.64.3.439
41. Güner Küçükkaya, P. (2009). Kayıp ve yas süreci. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi 6(1), 8-13.
42. Harris, D. (2010). Counting our losses: Reflecting on the human cost of loss. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203860731
43. Hawkley, L. C., ve Cacioppo, J. T. (2010). Loneliness matters: A theoretical and empirical review of consequences and mechanisms. Annals of Behavioral Medicine, 40(2), 218–227. https://doi.org/10.1007/s12160-010-9210-8
44. Hibberd, R. (2013). Meaning reconstruction in bereavement: Sense and significance. Death Studies, 37(7), 670–692. https://doi.org/10.1080/07481187.2012.692453
45. Holland, J. M., Currier, J. M., ve Neimeyer, R. A. (2006). Meaning reconstruction in the first two years of bereavement: The role of sense-making and benefit-finding. Omega: Journal of Death and Dying, 53(3), 175–191. https://doi.org/10.2190/FKM2-YJTY-F9VV-9XWY
46. Holland, J. M., Klingspon, K. L., Lichtenthal, W. G., ve Neimeyer, R. A. (2020). The Unfinished Business in Bereavement Scale (UBBS): Development and psychometric evaluation. Death Studies, 44(2), 65–77. https://doi.org/10.1080/07481187.2018.1521101
47. Hou, W. K., Lai, F. T., Ben-Ezra, M., ve Goodwin, R. (2020). Regularizing daily routines for mental health during and after the COVID-19 pandemic. Journal of Global Health, 10(2), Makale 020315. https://doi.org/10.7189/jogh.10.020315
48. Howarth, R. A. (2011). Concepts and controversies in grief and loss. Journal of Mental Health Counseling, 33(1), 4-10.
49. Kara, E. (2016). Yas süreci ve dini danışmanlık. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (43), 251-270.
50. Kaya, Y., ve Akın Işık, R. (2021). COVID-19 ile yaşanan sosyal izolasyonun aile ve evlilik yaşamına yansımaları: Fenomenolojik bir çalışma. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 15(3), 510-520.
51. Khosravi, M. (2021). Worden’s task-based approach for supporting people bereaved by COVID-19. Current Psychology, 40(11), 5735-5736. https://doi.org/10.1007/s12144-020-01292-0
52. Kızılkaya, S. (2024). Covid-19 korkusunun yalnızlığa etkisi: Anksiyete bozukluğunun düzenleyici rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(89), 359-378. https://doi.org/10.17755/esosder.1355284
53. Klingspon, K. (2017). Development and psychometric evaluation of the Unfinished Business in Bereavement Scale. [Doktora tezi, University of Nevada, Las Vegas]. https://doi.org/10.34917/11156740
54. Klingspon, K. L., Holland, J. M., Neimeyer, R. A., ve Lichtenthal, W. G. (2015). Unfinished business in bereavement. Death Studies, 39(7), 387–398. https://doi.org/10.1080/07481187.2015.1029143
55. Klurfeld, Z. B., Buqo, T., Sanderson, W. C., ve Ward-Ciesielski, E. F. (2020). Comparing the nature of grief and growth in bereaved, divorced, and unemployed individuals. Journal of Affective Disorders, 274, 1126–1133. https://doi.org/10.1016/j.jad.2020.06.008
56. Kuşci, İ., ve Oğuz Duran, N. (2024). Yas Sürecinde Anlam Oluşturma Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 14(2), 414–427. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1262672
57. Lee, S. A., Neimeyer, R. A., Mancini, V. O., ve Breen, L. J. (2022). Unfinished business and self-blaming emotions among those bereaved by a COVID-19 death. Death Studies, 46(6), 1297–1306. https://doi.org/10.1080/07481187.2022.2067640
58. Loades, M. E., Chatburn, E., Higson-Sweeney, N., Reynolds, S., Shafran, R., Brigden, A., Linney, C., McManus, M. N., Borwick, C., ve Crawley, E. (2020). Rapid systematic review: The impact of social isolation and loneliness on the mental health of children and adolescents in the context of COVID-19. Journal of the American Academy of Child ve Adolescent Psychiatry, 59(11), 1218-1239. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2020.05.009
59. Luhmann, M., ve Hawkley, L. C. (2016). Age differences in loneliness from late adolescence to oldest old age. Developmental Psychology, 52(6), 943–959. https://doi.org/10.1037/dev0000117
60. Luhmann, M., Buecker, S., ve Rüsberg, M. (2023). Loneliness across time and space. Nature Reviews Psychology, 2(1), 9-23. https://doi.org/10.1038/s44159-022-00124-1
61. Macià, D., Cattaneo, G., Solana, J., Tormos, J. M., Pascual-Leone, A., ve Bartrés-Faz, D. (2021). Meaning in Life: A major predictive factor for loneliness comparable to health status and social connectedness. Frontiers in Psychology, 12, Makale 627547. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.627547
62. Menzies, R. E., Neimeyer, R. A., ve Menzies, R. G. (2020). Death Anxiety, loss, and grief in the time of COVID-19. Behaviour Change, 37(3), 111-115. https://doi.org/10.1017/bec.2020.10
63. Murray, G., Gottlieb, J., ve Swartz, H. A. (2021). Maintaining daily routines to stabilize mood: Theory, data, and potential intervention for circadian consequences of COVID-19. Canadian Journal of Psychiatry, 66(1), 9-13. https://doi.org/10.1177/0706743720957825
64. Neimeyer, R. A., Burke, L. A., Mackay, M. M., ve van Dyke Stringer, J. G. (2009). Grief therapy and the reconstruction of meaning: From principles to practice. Journal of Contemporary Psychotherapy, 40(2), 73-83. https://doi.org/10.1007/s10879-009-9135-3
65. Neimeyer, R. A., Prigerson, H. G., ve Davies, B. (2002). Mourning and meaning. American Behavioral Scientist, 46(2), 235-251. https://doi.org/10.1177/000276402236676
66. Neimeyer, R. A. (2019). Meaning reconstruction in bereavement: Development of a research program. Death Studies, 43(2), 79–91. https://doi.org/10.1080/07481187.2018.1456620
67. Ogan, S., Öz Soysal, F. S., ve Uz Baş, A. (2022). COVID-19 pandemi sürecinde yaşamın anlamı: Bir karma yöntem araltırması. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(1), 1-26.
68. Öz, F., ve Yalçınkaya, A. (2024). Pandemide yas süreci. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 627- 640. https://izlik.org/JA99BW75PF
69. Özel, Y., ve Özkan, B. (2020). Kayıp ve yasa psikososyal yaklaşım. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 12(3), 352- 367. https://doi.org/10.18863/pgy.652126
70. Paul, K. I., ve Moser, K. (2009). Unemployment impairs mental health: Meta-analyses. Journal of Vocational Behavior, 74(3), 264–282. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2009.01.001
71. Papa, A., ve Maitoza, R. (2013). The role of loss in the experience of grief: The case of job loss. Journal of Loss and Trauma, 18(2), 152–169. https://doi.org/10.1080/15325024.2012.684580
72. Papa, A., Lancaster, N. G., ve Kahler, J. (2014). Commonalities in grief responding across bereavement and non-bereavement losses. Journal of Affective Disorders, 161, 136–143. https://doi.org/10.1016/j.jad.2014.03.018 Perls, L. (1978). Concepts and misconceptions of Gestalt therapy. E. Smith (Ed.), Gestalt voices içinde (ss. 3–8). Gestalt Institute of New York.
73. Rammohan, A., Ramachandran, P., ve Rela, M. (2021). Bereavement management during COVID-19 Pandemic: One size may not fit all! Journal of Global Health, 11, 1–3. https://doi.org/10.7189/jogh.11.03009
74. Redondo-Armenteros, A., Pérez-Marfil, M. N., Fernández-Alcántara, M., García-Caro, M. P., Cruz-Quintana, F., ve Cabañero-Martínez, M. J. (2024). Grief responses during the COVID-19 pandemic: A qualitative study in Spain. Heliyon, 10(22). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e40216
75. Reimer, J. E., ve Estrada, A. R. (2021). College students’ grief over a breakup. Journal of Loss and Trauma, 26(2), 179–191. https://doi.org/10.1080/15325024.2020.1757992
76. Richardson, L., ve Millar, B. (2023). Grief and the non-death losses of Covid-19. Phenomenology and the Cognitive Sciences, 22(5), 1087–1103. https://doi.org/10.1007/s11097-022-09878-8
77. Ringlein, G. v., Ettman, C. K., ve Stuart, E. A. (2024). Income or Job Loss and Psychological Distress During the COVID-19 Pandemic. JAMA Network Open, 7(7). https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.24601
78. Robak, R. W., ve Weitzman, S. P. (1998). The nature of grief: Loss of love relationships in young adulthood. Journal of Personal and Interpersonal Loss, 3(2), 205–216. https://doi.org/10.1080/10811449808414442
79. Sabar, S. (2000). Bereavement, grief and mourning: A Gestalt perspective. Gestalt Review, 4(2), 152-168.
80. Sarıçam, H. (2023). COVID-19 sonrası yetişkinlerde yalnızlık: UCLA Yalnızlık Ölçeği Kısa Formunun (UYÖKF-6) psikometrik özellikleri. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32, 1–17. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1066242
81. Savaş, E. (2020). Covid-19 sürecinde yas. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 4(3), 82-89.
82. Sayılan, G., İkizer, G., Dilekler, İ., ve Memişoğlu Sanlı, A. (2024). COVID-19 salgınında Türkiye’de stres, yalnızlık ve önlemlere uyum: COVIDiSTRESS Küresel Çalışması bulguları. Türk Psikoloji Dergisi, 39(93), 21–54. https://doi.org/10.31828/turkpsikoloji.1351067
83. Sbarra, D. A. (2006). Predicting the onset of emotional recovery following nonmarital relationship dissolution: Survival analyses of sadness and anger. Personality and Social Psychology Bulletin, 32(3), 298–312. https://doi.org/10.1177/0146167205280913
84. Şener, Ö., ve Yener-Açar, M. (2023). Kayıp yaşayan bireylerde kaybı kabullenme ve travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide psikolojik dayanıklılığın aracı rolü. Uluslararası Psiko-Sosyal Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(4), 121-138.
85. Slotter, E. B., Gardner, W. L., ve Finkel, E. J. (2010). Who am i without you? the influence of romantic breakup on the self-concept. Personality and Social Psychology Bulletin, 36(2), 147–160. https://doi.org/10.1177/0146167209352250
86. Smid, G. E. (2020). A framework of meaning attribution following loss. European Journal of Psychotraumatology, 11(1). https://doi.org/10.1080/20008198.2020.1776563
87. Stein, C. H., Abraham, K. M., Bonar, E. E., McAuliffe, C. E., Fogo, W. R., Faigin, D. A., Raiya, H. A., ve Potokar, D. N. (2009). Making meaning from personal loss: Religious, benefit finding, and goal-oriented attributions. Journal of Loss and Trauma, 14(2), 83–100. https://doi.org/10.1080/15325020802173819
88. Steinhauser, K. E., Christakis, N. A., Clipp, E. C., Mcneilly, M., Mcintyre, L., ve Tulsky, J. A. (2000). Factors considered important at the end of life by patients, family, physicians, and other care providers. JAMA, 284(19), 2476–2482. https://doi.org/10.1001/jama.284.19.2476
89. Stroebe, M., ve Schut, H. (1999). The dual process model of coping with bereavement: Rationale and description. Death Studies, 23(3), 197-224. https://doi.org/10.1080/074811899201046
90. Stroebe, W., Abakoumkin, G., ve Stroebe, M. (2010). Beyond depression: Yearning for the loss of a loved one. Omega: Journal of Death and Dying, 61(2), 85–101. https://doi.org/10.2190/OM.61.2.a
91. Stroebe, M., ve Schut, H. (2021). Bereavement in times of COVID-19: A review and theoretical framework. Omega: Journal of Death and Dying, 82(3), 500–522. https://doi.org/10.1177/0030222820966928
92. Taşgüzen Pülat, Z. (2021). Pandemi sürecinde ev: Gündelik pratikler ve yeni kamusallığın deneyimi. İdealKent: Kent Araştırmaları Dergisi, 12(COVID-19 Özel Sayısı), 586-608. https://doi.org/10.31198/idealkent.871640
93. Tatar, A. (2021). COVID-19 virüsünün neden olduğu salgının bireylerin günlük alışkanlık ve rutinleri üzerindeki etkisi. Journal of International Social Research, 14(77), 682-696. https://doi.10.17719/jsr.11604
94. Tedeschi, R. G., ve Calhoun, L. G. (1996). The Posttraumatic Growth Inventory: Measuring the positive legacy of trauma. Journal Traumatic Stress, 9(3), 455-471. https://doi.10.1007/BF02103658
95. van Eersel, J. H. W., Taris, T. W., ve Boelen, P. A. (2021). Grief reactions, depression, and anxiety following job loss: Patterns and correlates. European Journal of Psychotraumatology, 12(1). https://doi.org/10.1080/20008198.2021.1905348
96. van Tilburg, T. G., Steinmetz, S., Stolte, E., van der Roest, H., ve de Vries, D. H. (2021). Loneliness and mental health during the COVID-19 pandemic: A study among Dutch older adults. The Journals of Gerontology: Series B, 76(7), e249–e255. https://doi.org/10.1093/geronb/gbaa111
97. Vedder, A., Boerner, K., Stokes, J. E., Schut, H. A. W., Boelen, P. A., ve Stroebe, M. S. (2022). A systematic review of loneliness in bereavement: Current research and future directions. Current Opinion in Psychology, 43, 48-64. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2021.06.003
98. Vedder, A., O’Connor, M., ve Boelen, P. A. (2025). Emotional vs. social loneliness and prolonged grief: A random-intercept cross-lagged panel model. European Journal of Psychotraumatology, 16(1). https://doi.org/10.1080/20008066.2025.2488101
99. Walsh, F. (2020). Loss and resilience in the time of COVID-19: Meaning making, hope, and transcendence. Family Process, 59(3), 898–911. https://doi.org/10.1111/famp.12588
100. Yehene, E., Manevich, A., ve Rubin, S. S. (2021). Caregivers’ grief in acquired non-death interpersonal loss (NoDIL): A process based model with implications for theory, research, and intervention. Frontiers in Psychology, 12. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.676536
101. Yıldız, N. G., ve Erdem, F. (2020). COVID-19 salgın sürecinde ilişkilerinde sorun yaşayan çiftlere yönelik duygu odaklı aile danışmanlığı. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(39), 1360-1383. https://doi. 10.46928/iticusbe.756426