SADECE TÜRKLERİN KULLANDIĞI ARAPÇA KÖKENLİ KİŞİ ADLARI ÜZERİNE

Salih Köse; Savaş Karagözlü

doi:10.30804/cesmicihan.1182625

SADECE TÜRKLERİN KULLANDIĞI ARAPÇA KÖKENLİ KİŞİ ADLARI ÜZERİNE

Öz

Miladi 7. yüzyılda başlayan Türk-Arap ilişkileri, Osmanlı döneminde daha da gelişerek sosyal, siyasi, askerî ve kültürel alanlarda artarak devam etmiştir. Uzun yüzyıllar boyunca devam eden bu ilişki, iki kültürün dillerini de etkilemiştir. Bu dil ilişkisi sonucunda da bazı sözcükler, ekler, kalıp yapılar ve kalıplaşmış sözler her iki dil tarafından alıntılanmıştır. Alıntılanan bu yapılar arasında kişi adları da bulunmaktadır. Türklerin Araplardan aldığı kişi adları içerisinde Araplar tarafından zaten kişi adı olarak kullanılanlar olduğu gibi Arapların kişi adı olarak kullanmadığı sözcükler de yer almaktadır. Bu çalışmada Arapça kökenli olduğu hâlde Araplar tarafından kişi adı olarak kullanılmayan sözcükler incelenmiştir. Çalışmaya konu olan malzeme, Türkiye’de kullanılan kişi adlarını konu edinen çalışmalardan ve kişi adı sözlüklerinden alınmıştır. Bu çalışmalarda Arapçadan alıntı kişi adı olarak gösterilen adlar, Arap kişi adlarıyla karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmada A Standard Dictionary of Muslim Names, A Dictionary of Muslim Names, Kamusü’l-Esma ve Mu’cemü’l-Esma adlı Arap kişi adı sözlükleri kullanılmıştır. Karşılaştırma sonucunda, bu sözcüklerin büyük kısmının Araplar tarafından kişi adı olarak kullanılmadığı ve bu sözcüklerin kişi adı olarak kullanılmaları üzerinde Türk ad verme geleneğinin etkili olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

A Standard Dictionary of Muslim Names (t.y.). Alminar Books&Gifts.
Alliyeva, Esen Minara. Ahıska Türklerinde Kişi Adları. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 (2009): 167-186
Aydın, Ahmet. Ağrı Civarında Kişi Adları. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 13/1 (2009): 227-236
Çakan, Abdurrahman Varis. Türklerin Ad Koyma Gelenekleri Üzerine Bir İnceleme. Milli Folklor 16 (2004): 124-133.
Duman, Derya. A Linguistic Study of Turkish Personal Names. Micro and Macro Perspective. Yüksek lisans tezi. Hacettepe Üniversitesi, 2000.
Ebû Dâvûd, Süleyman b. Eş’as b. İshak el-Ezdi es-Sicistânî. Sünen. (Haz. Necati Yeniel, Hüseyin Karapınar. Sünen-i Ebû Dâvûd Terceme ve Şerhi). İstanbul: Şamil Yayınevi, 1988. El-Feyruzabadi, Mecduddin Muhammed b. Yakub. El-Kamusu’l-Muhit. ( İşraf: El-İriksusi, Muhammed Naim), 1998.
Elfeyruzâbadi, Mecü’d-din M. b. Yakub. El-Kamûsu’l-Muhît. Beyrut-Lübnan: Müessesetü’l-Risale, 1998.
Elrâzi, Muhammed b. Ebibekr b. Abdulkadir. Muhtâru’-Sahhah. Lübnan: Mektebet Lübnan, 1986.

Elrâzi, Muhammed b. Ebibekr b. Abdulkadir. Muhtaru’s-Sahhah. Lübnan: Mektebet Lubnan, 1986.
Erol, Aydil. Adlarımız (Şarkılarla Şiirlerle Türkülerle ve Tarihî Örneklerle) (4. bs.). İstanbul: Çağrı Yayınları, 2010.
Gülensoy, Tucer. XXI. Yüzyılda Türkiye Kişi Adlarına Bir Bakış. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 3/5 (2010): 76-81.
Kamusü’l-Esma’ el-‘Arabiyye ve’l-Mu’arrebiyye. Beirut, Lebanon: Dar Al-Kotob Al-İlmiyah, 2003.
Karademir, Fevzi. Gaziantep’te Çocuklara Ad Verme Geleneği ve 2007 Yılında Verilen Adlara Ad Bilimsel Bir Yaklaşım. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7/2 (2008): 331-354.
Karahan, Leyla. Türkçede Dinî Anlamlı Bazı Kişi Adlarını Ekle Değiştirme Geleneği. The 51st Meeting of Permanent International Altaistic Conference (PIAC 51), Bükreş 2008. Karpuz, Hacı Ömer. Buldan İlçesinde Kişi Adları. Buldan Sempozyumu, Denizli, 2006.
Mehrali C. A. L. P. Kişi Adları Üzerine Dilbilimsel Bir Çalışma (Ağrı İli Örneği). A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 52 (2014): 27-49. Mesûd Cebran. El-Mu‘cemu’r-raid. Beyrut-Lübnan: Darü’l-‘ilm ve’l-Mu‘allimin 1992.
Mesûd, Cabran. El-Mucemu’r-Raid. Beyrut: Daru’l-İlm ve’l-Muallimin, 1992.
Mu’cemü’l-Esma. Erişim adresi: arabicnames.hawramani.com.
Omar Ahmed Muhtar. Mu‘cemu’l-Lugatu’l-‘Arabiyyetu’l-Mu‘asır, El-mucelledu’l-Evvel. Kahire-Mısır: ‘Alemu’l-Kutub, 2008.
Omar, Ahmed Muhtar. Mucemu’l-Luga’l-Arabiyyetu’l-Muasir. Kahire: Âlemu’l-Kutub, 2008.
Rahman S. A. A Dictionary of Muslim Names. Goodword Books, 2003.
Rásonyi, Laszlo. Türklükte Kadın Adları. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı (Belleten) 234, 1963: 63-87.
Shaalan, Khalid - Raza, Hafsa. Person Name Entity Recognition for Arabic. Proceedings of the 5th Workshop on Important Unresolved Matters. Prague, 2007:17-24.
Şahin, İbrahim. Adbilim (Çerçeve, Terim, Yöntem ve Sınıflandırmalarıyla) (2. bs.). Ankara: Pegem Akademi, 2016.
Türk Dil Kurumu. Kişi Adları Sözlüğü. Erişim: 22 Ekim 2021. www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_kisiadlari&arama&uid=5385&guid=TDK
U. C. A., Alaattin. Türk Toplumunda Ad Verme Geleneği. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 23 (2004): 145-150.
www.arabiclexicon.hawramani.com, Erişim: 15 Kasım 2021.
www.turkadlar.com/?, Erişim: 12 Ekim 2021.
Yıldız, Hüseyin. Arapça el-Takısının Türkçedeki Kullanımı Üzerine Notlar. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 7/3 (2017): 587-598. Zengin, Dursun. Türk Toplumunda Adlar ve Soyadları. Ankara: Kurmay Yayınevi 2014.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Salih Köse
0000-0003-1377-2387
Türkiye

Savaş Karagözlü ^*
0000-0002-5986-8758
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

23 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

30 Eylül 2022

Kabul Tarihi

11 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 9 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.30804/cesmicihan.1182625

IZ

https://izlik.org/JA67BS32EH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Köse, S., & Karagözlü, S. (2022). SADECE TÜRKLERİN KULLANDIĞI ARAPÇA KÖKENLİ KİŞİ ADLARI ÜZERİNE. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi, 9(2), 47-66. https://doi.org/10.30804/cesmicihan.1182625

AMA

1.Köse S, Karagözlü S. SADECE TÜRKLERİN KULLANDIĞI ARAPÇA KÖKENLİ KİŞİ ADLARI ÜZERİNE. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi. 2022;9(2):47-66. doi:10.30804/cesmicihan.1182625

Chicago

Köse, Salih, ve Savaş Karagözlü. 2022. “SADECE TÜRKLERİN KULLANDIĞI ARAPÇA KÖKENLİ KİŞİ ADLARI ÜZERİNE”. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi 9 (2): 47-66. https://doi.org/10.30804/cesmicihan.1182625.

EndNote

Köse S, Karagözlü S (01 Aralık 2022) SADECE TÜRKLERİN KULLANDIĞI ARAPÇA KÖKENLİ KİŞİ ADLARI ÜZERİNE. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi 9 2 47–66.

IEEE

[1]S. Köse ve S. Karagözlü, “SADECE TÜRKLERİN KULLANDIĞI ARAPÇA KÖKENLİ KİŞİ ADLARI ÜZERİNE”, Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi, c. 9, sy 2, ss. 47–66, Ara. 2022, doi: 10.30804/cesmicihan.1182625.

ISNAD

Köse, Salih - Karagözlü, Savaş. “SADECE TÜRKLERİN KULLANDIĞI ARAPÇA KÖKENLİ KİŞİ ADLARI ÜZERİNE”. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi 9/2 (01 Aralık 2022): 47-66. https://doi.org/10.30804/cesmicihan.1182625.

JAMA

1.Köse S, Karagözlü S. SADECE TÜRKLERİN KULLANDIĞI ARAPÇA KÖKENLİ KİŞİ ADLARI ÜZERİNE. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi. 2022;9:47–66.

MLA

Köse, Salih, ve Savaş Karagözlü. “SADECE TÜRKLERİN KULLANDIĞI ARAPÇA KÖKENLİ KİŞİ ADLARI ÜZERİNE”. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi, c. 9, sy 2, Aralık 2022, ss. 47-66, doi:10.30804/cesmicihan.1182625.

Vancouver

1.Salih Köse, Savaş Karagözlü. SADECE TÜRKLERİN KULLANDIĞI ARAPÇA KÖKENLİ KİŞİ ADLARI ÜZERİNE. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi. 01 Aralık 2022;9(2):47-66. doi:10.30804/cesmicihan.1182625