Araştırma Makalesi

Peygamber ve Din Büyükleri Adıyla Fal Bakma Geleneği ve Bu Konuda Yazılmış Müellifi Bilinmeyen Bir Eser

Cilt: 11 Sayı: 2 30 Aralık 2024
Çeşm-i Cihan: Tarih - Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi Kapak
Çeşm-i Cihan: Tarih - Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi
PDF İndir
TR EN

Peygamber ve Din Büyükleri Adıyla Fal Bakma Geleneği ve Bu Konuda Yazılmış Müellifi Bilinmeyen Bir Eser

Öz

İnsanoğlunun gayba (bilinmeze) olan ilgisi, ona ulaşma arzusu neticesinde ortaya çıkan pek çok fal türü bulunmaktadır. Bilinmeze olan bu arzu/ilgi, genellikle herhangi bir inanışa dayandırılarak dinî argümanlarla desteklenmeye çalışılmıştır. Kur’an-ı Kerim’de Maide suresinin 90. ayetinde “şeytan işi bir pislik” diye tanımlanarak yasaklanmış olsa da bu işle meşgul olanlar ve bu işe meyledenler, kimi hadisleri kendilerine dayanak olacak şekilde yorumlayarak fal bakma işinden vazgeçmemişlerdir. Hatta gaybı ancak Allah’ın bileceğini ifade eden Kur’an-ı Kerim’i (en-Neml 65) bir fal malzemesi olarak kullanmaktan çekinmemişlerdir. Kur’an’ın yanı sıra peygamberlerin, Ehl-i Beyt mensuplarının, sahabelerin, din büyüklerinin isimleri de fal bakma malzemesi olarak kullanılmıştır. Daha çok peygamberler isimlerinden oluşan bir tablodan niyet edilerek bir ismin çekilmesi suretiyle bakılan bu tür falda; genellikle söz konusu ismin hayatı ve bilinen özellikleriyle, fal baktıran kişinin niyeti arasında bir ilişki kurulmuştur. Bu çalışmada, Erzurum İl Halk Kütüphanesi 25 HK 2138 numarada kayıtlı Mecmû’a-i Cifr ve Reml [6b-20b] adlı eser içerisinde yer alan, gelecekten haber verirken din büyüklerinin isimlerinden yararlanan bir fal metni neşredilecek ve bu metin falname literatürü içinde ait olduğu yere konumlandırılacaktır. Böylelikle insanların fala yükledikleri mana/değer bir kez daha gözler önüne serilmiş olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aydın, Mehmet. “Fal”. TDV İslam Ansiklopedisi, 12: 134-138. Ankara TDV Yayınları, 1995.
  2. Azak, Yağmur. Osmanlı Devleti’nde Fal ve Büyü. Yüksek Lisans Tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, 2020.
  3. Büyükokutan, Aslı. “Muğla’daki Kahve Falına Bakma Geleneği Üzerine Bir Değerlendirme”. Folklor / Edebiyat 71 (2012): 97-112.
  4. Ersoylu, Halil. “Fal, Fal-nâme ve Bir Çiçek Falı: "Der-Aksâm-ı Ezhâr". Journal of Turkology 20 (2010): 195-254.
  5. Gülhan, Abdülkerim. “Türk Kültüründe Fal ve İsimlerle İlgili Bir Manzum Falname Örneği”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 15 (2015): 195-222.
  6. Kadiroğulları, Umut. Fal-nâme-i Ca’fer Sâdık (Giriş-İnceleme-Metin-Sözlük). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2016.
  7. Mehmed Salâhî, Kâmûs-ı Osmânî, c. IV, Mahmud Beğ Matbaası, İstanbul, 1904.
  8. Nar, Mehmet Şükrü. “Psiko-Antropolojik Bir Olgu Olarak Fal Üzerine Nitel Bir Araştırma”. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi 54/1 (2014): 507-524.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

26 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

21 Eylül 2024

Kabul Tarihi

10 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 11 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.30804/cesmicihan.1553877

IZ

https://izlik.org/JA87MD43LY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Şenödeyici, Ö., & Tiryaki, M. M. (2024). Peygamber ve Din Büyükleri Adıyla Fal Bakma Geleneği ve Bu Konuda Yazılmış Müellifi Bilinmeyen Bir Eser. Çeşm-i Cihan: Tarih - Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi, 11(2), 2-22. https://doi.org/10.30804/cesmicihan.1553877
AMA
1.Şenödeyici Ö, Tiryaki MM. Peygamber ve Din Büyükleri Adıyla Fal Bakma Geleneği ve Bu Konuda Yazılmış Müellifi Bilinmeyen Bir Eser. Çeşm-i Cihan: Tarih - Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi. 2024;11(2):2-22. doi:10.30804/cesmicihan.1553877
Chicago
Şenödeyici, Özer, ve Muhammed Musab Tiryaki. 2024. “Peygamber ve Din Büyükleri Adıyla Fal Bakma Geleneği ve Bu Konuda Yazılmış Müellifi Bilinmeyen Bir Eser”. Çeşm-i Cihan: Tarih - Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi 11 (2): 2-22. https://doi.org/10.30804/cesmicihan.1553877.
EndNote
Şenödeyici Ö, Tiryaki MM (01 Aralık 2024) Peygamber ve Din Büyükleri Adıyla Fal Bakma Geleneği ve Bu Konuda Yazılmış Müellifi Bilinmeyen Bir Eser. Çeşm-i Cihan: Tarih - Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi 11 2 2–22.
IEEE
[1]Ö. Şenödeyici ve M. M. Tiryaki, “Peygamber ve Din Büyükleri Adıyla Fal Bakma Geleneği ve Bu Konuda Yazılmış Müellifi Bilinmeyen Bir Eser”, Çeşm-i Cihan: Tarih - Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi, c. 11, sy 2, ss. 2–22, Ara. 2024, doi: 10.30804/cesmicihan.1553877.
ISNAD
Şenödeyici, Özer - Tiryaki, Muhammed Musab. “Peygamber ve Din Büyükleri Adıyla Fal Bakma Geleneği ve Bu Konuda Yazılmış Müellifi Bilinmeyen Bir Eser”. Çeşm-i Cihan: Tarih - Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi 11/2 (01 Aralık 2024): 2-22. https://doi.org/10.30804/cesmicihan.1553877.
JAMA
1.Şenödeyici Ö, Tiryaki MM. Peygamber ve Din Büyükleri Adıyla Fal Bakma Geleneği ve Bu Konuda Yazılmış Müellifi Bilinmeyen Bir Eser. Çeşm-i Cihan: Tarih - Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi. 2024;11:2–22.
MLA
Şenödeyici, Özer, ve Muhammed Musab Tiryaki. “Peygamber ve Din Büyükleri Adıyla Fal Bakma Geleneği ve Bu Konuda Yazılmış Müellifi Bilinmeyen Bir Eser”. Çeşm-i Cihan: Tarih - Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi, c. 11, sy 2, Aralık 2024, ss. 2-22, doi:10.30804/cesmicihan.1553877.
Vancouver
1.Özer Şenödeyici, Muhammed Musab Tiryaki. Peygamber ve Din Büyükleri Adıyla Fal Bakma Geleneği ve Bu Konuda Yazılmış Müellifi Bilinmeyen Bir Eser. Çeşm-i Cihan: Tarih - Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi. 01 Aralık 2024;11(2):2-22. doi:10.30804/cesmicihan.1553877

Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi,  Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. 

Dergi İletişim: cesmicihandergi@bartin.edu.tr