Mine Söğüt’ün “Annemin O Harikulade Saçları” Öyküsüne Psikanalitik Bir Bakış

Öz

Bu makalede Mine Söğüt’ün “Annemin O Harikulade Saçları” öyküsü psikanalitik bakımdan incelenmiştir. Bu çalışmada okuma, yorumlama ve nitel araştırma yöntemlerini kullanılmıştır. Anlatının merkezinde, intihar eden bir annenin ardında bıraktığı kız çocuğu ve onun geçmişle kurduğu ilişki yer alır. Anneannenin sürekli ölmüş annenin “harikulade” saçlarından bahsetmesi, kör makas, fal ve ayna gibi simgesel unsurlar anlatıda bilinçdışının izlerini taşır. Öyküde tekrar eden imgeler, özellikle annenin bebeğini öpmesi ve saçların güzelliğine yapılan vurgular, Freud’un “tekrar zorlaması” (repetition compulsion) kavramıyla ilişkilidir. Bu bağlamda, karakterlerin bilinçdışında işleyemedikleri travmayı simgesel dünyada nasıl yeniden ürettikleri dikkat çekicidir. Aynı zamanda, adamın kardeşinin karısına duyduğu yasak aşk, Freud’un psikanalitik bakış açısıyla, Oidipus kompleksi ve bastırılmış arzu kavramlarıyla ifade edildi. Bu makalede, Mine Söğüt’ün “Annemin O Harikulade Saçları” öyküsü, psikanalitik bir perspektiften ele alınarak bilinçdışı, tekrarlar, tekinsizlik, yas ve narsistik yansımalar çerçevesinde incelendi. Sonuçta, öyküdeki fal, ayna ve saç motifleri, karakterlerin bastırılmış duygularını açığa çıkarır. Yas sürecinin tamamlaması ile bireyin bilinçaltı ile bilinç düzeyi daha da belirginleşir. Anahtar Sözcükler: Mine Söğüt, Psikanaliz, Sigmund Freud, Tekrar Zorlaması, Tekinsizlik.

Anahtar Kelimeler

• Mine Söğüt
• Psikanaliz
• Sigmund Freud
• Tekrar Zorlaması
• Tekinsizlik

Etik Beyan

Bu makalenin hazırlanmasında etki kurul raporuna gerek yoktur

Teşekkür

Teşekkür ederim

A Psychoanalytic Perspective on Mine Söğüt's Story "My Mother's Wonderful Hair”

Öz

This article examines Mine Söğüt's short story "My Mother's Wonderful Hair" from a psychoanalytic perspective. This study utilized reading, interpretation, and qualitative research methods. At the center of the narrative is a girl left behind by her mother, who committed suicide, and her relationship with the past. The grandmother's constant references to the deceased mother's “wonderful” hair and symbolic elements, such as a blind pair of scissors, fortune-telling, and a mirror, carry traces of the unconscious in the narrative. The repetitive images in the story, particularly the mother kissing her baby and the emphasis on the beauty of the mother’s hair, are related to Freud's concept of “repetition compulsion.” In this context, it is noteworthy how characters symbolically reproduce the trauma they cannot process in their unconscious. At the same time, the man's forbidden love for his brother's wife is expressed through Freud's psychoanalytic perspective, the Oedipus complex, and the concept of suppressed desire. This article analyzes Mine Söğüt's story “My Mother's Wonderful Hair” from a psychoanalytic perspective, examining the unconscious, repetitions, uncanniness, mourning, and narcissistic reflections. Consequently, the motifs of fortune-telling, mirrors, and hair in the story reveal the characters' suppressed feelings. Upon completion of the mourning process, the individual's subconscious and conscious levels become more distinct. Keywords: Mine Söğüt, Psychoanalysis, Sigmund Freud, Repetition Compulsion, Uncanniness.

Anahtar Kelimeler

• Mine Söğüt
• Psychoanalysis
• Sigmund Freud
• Repetition Compulsion
• Uncanniness

Etik Beyan

An impact assessment report is not required for the preparation of this article.

Teşekkür

Thank you

Kaynakça

1. Ayan, E. (2020). Mine Söğüt’ün romanlarında terk edilmiş kahramanlar üzerine bir inceleme. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 5(2), 354-367. https://doi.org/10.32321/cutad.800767
2. Cebeci, O. (2009). Psikanalitik edebiyat kuramı. İthaki Yayınları.
3. Doğramacıoğlu, H. (2010). Türk hikâyeciliğinin prototipi sayılabilecek Heft-Hân’da mekân. bilig, (52), 33-46.
4. Durkheim, E. (1992). İntihar (Ö. Ozankaya, Çev.). İmge Yayınları.
5. Freud, S. (2002). Metapsikoloji. (E. Kapkın, A. Tekşen Kapkın, Çev.). Payel Yayınları.
6. Fromm, E. (2011). İnsandaki yıkıcılığın kökenleri I (Ş. Alpagut, Çev.). Payel Yayınları.
7. Geçtan, E. (1996). Psikanaliz ve sonrası. Remzi Kitabevi.
8. Green, A. (2022). Hadım edilme kompleksi (L. Kayaalp, Çev.). Metis Yayınları.

9. Karabulut, M. (2013), Edip Cansever şiiri-psikanalitik bir inceleme. Öncü Kitap Yayınları.
10. Kohon, G. (1999). The dead mother-the work of André Green. Routledge.
11. Jentsch, E. & Freud, S. (2019). Tekinsizliğin psikolojisi üzerine & tekinsizlik üzerine (H. Şahin, Çev.). Laputa Kitap.
12. Sağlam, N. (2022). Mine Söğüt’ün beş sevim apartmanı romanının tiyatro uyarlamalarına çeviribilim perspektifinden bakış. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, 35, 197-223. https://doi.org/10.26650/jtcd.1204025
13. Söğüt, M. (2018). Deli kadın hikâyeleri. Yapı Kredi Yayınları.
14. Şen, C. (2009). Jung’un “bireyleşme” kavramı ve Maslow’un “kendini gerçekleştirme” kavramı arasında bir bağdaştırma denemesi. Edebiyat Bahçesi. Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos (3).
15. Şen, C. (2020). Edebiyat incelemelerinde psikanaliz kullanımı. Divan Kitap Yayınları.
16. Yaşar, H. (2018). Sezai Karakoç’un imge dünyası. İksad Yayınları.
17. Yılmaz Çebin, B. (2025). Ötekinin varoluşunu görünür kılma biçimi olarak Mine Söğüt’ün deli kadın hikâyeleri adlı eserinde intihar. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Aralık (Özel Sayı), 1747-1770.
18. Zileli, I. (2021). Mine Söğüt: ben yazabiliyorum, bu benim şans eseri edindiğim bir yetenek ve harika bir şey… Mine Söğüt ile söyleşi. https://sanatkritik.com/yazilar/yazi/mine-sogutun-yazi-masasi/ (Erişim tarihi: 12.02.2026).