Türkiye Selçuklularının Çöküşünde Sebep Sonuç İlişkisi Yassıçemen’den Kösedağ’a
Öz
Tarihçiler Kösedağı Savaşı’nın sebepleri arasında genel olarak sadece Gıyaseddin Keyhusrev’in kötü idaresi ve Babiler isyanı üzerinde dururlar. Oysa ki 1230 Yassı Çemen savaşı ve sonrasında yaşananlar, Kösedağı hezimetinde ve dolayısıyla Anadolu ve Suriye üzerindeki Moğol istilasının gerçekleşmesinde domina taşı etkisi yapmıştır.
Alaaddin
Keykubad daha ilk yıllarından itibaren Moğol tehlikesinin büyüklüğünün farkında
olarak bir dizi dahili ve harici tedbirler almaya başlamıştır. Öncelikle ülke
dahilinde başta Konya, Kayseri, Sivas gibi şehirlerin surlarını güçlendirerek
savunmaya hazır hale getirmiştir. Dış politikada ise daha akılcı bir siyaset
takip ederek komşuları ile düşmanlıklara son vermiş, Harzemşahlar ve Eyyubiler ile de askeri bir
ittifak kurarak Moğollara karşı güçlü bir savunma bloku oluşturmuştur.
Ancak
Selçuklu sultanının bu çabaları, müttefikleri nezdinde aynı karşılığı
göremeyecektir. Celaleddin Harezmşah’ın
sorumsuzca davranışları üzerine 1230 yılında Yassı Çemen savaşında Harzemşahlar
devletini nihayete ermiştir. Moğollara karşı binbir güçlükle oluşturulan set
yıkılmış ve Anadolu Irak ve Suriye’deki İslam toprakları Moğol saldırılarına
açık bir hale gelmiştir.
Bu çalışmada
Kösedağı Savaşına giden süreçte devleti yıkıma götüren olaylar zincirinden
sadece Yassı Çemen savaşının öncesi ve sonrasındaki olaylara ışık tutulmayamaya
çalışılacaktır. Alaaddin Keykubad’ın Moğollara karşı bölgedeki Harzemşahlar ve
Eyyubiler gibi siyasi teşekküller ile bir savunma bloku kurmaya çalışması ve büyük
ölçüde sağlanan bu ittifakın yine kişisel hırslarına yenik düşen aynı
hükümdarlar tarafından Yassı Çemen Savaşı ve sonrasında ortadan kaldırılması
dönemin kaynaklarına dayalı olarak ele alınacaktır. Bu bağlamda Yassı Çemen
savaşının, Kösedağ hezimetini hazırlayan sebepler arasında Babailer isyanından
daha önemli olarak ilk sırada yer aldığı ortaya konulmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Türkiye Selçuklularının Çöküşünde Sebep Sonuç İlişkisiYassıçemen’den Kösedağ’a ÖZET:Tarihçiler Kösedağı Savaşı’nın sebepleri arasında genel olarak sadece Gıyaseddin Keyhusrev’in kötü idaresi ve Babiler isyanı üzerinde dururlar. Oysa ki 1230 Yassı Çemen savaşı ve sonrasında yaşananlar, Kösedağı hezimetinde ve dolayısıyla Anadolu ve Suriye üzerindeki Moğol istilasının gerçekleşmesinde domina taşı etkisi yapmıştır.
- Alaaddin Keykubad daha ilk yıllarından itibaren Moğol tehlikesinin büyüklüğünün farkında olarak bir dizi dahili ve harici tedbirler almaya başlamıştır. Öncelikle ülke dahilinde başta Konya, Kayseri, Sivas gibi şehirlerin surlarını güçlendirerek savunmaya hazır hale getirmiştir. Dış politikada ise daha akılcı bir siyaset takip ederek komşuları ile düşmanlıklara son vermiş, Harzemşahlar ve Eyyubiler ile de askeri bir ittifak kurarak Moğollara karşı güçlü bir savunma bloku oluşturmuştur.
- Ancak Selçuklu sultanının bu çabaları, müttefikleri nezdinde aynı karşılığı göremeyecektir. Celaleddin Harezmşah’ın sorumsuzca davranışları üzerine 1230 yılında Yassı Çemen savaşında Harzemşahlar devletini nihayete ermiştir. Moğollara karşı binbir güçlükle oluşturulan set yıkılmış ve Anadolu Irak ve Suriye’deki İslam toprakları Moğol saldırılarına açık bir hale gelmiştir.
- Bu çalışmada Kösedağı Savaşına giden süreçte devleti yıkıma götüren olaylar zincirinden sadece Yassı Çemen savaşının öncesi ve sonrasındaki olaylara ışık tutulmayamaya çalışılacaktır. Alaaddin Keykubad’ın Moğollara karşı bölgedeki Harzemşahlar ve Eyyubiler gibi siyasi teşekküller ile bir savunma bloku kurmaya çalışması ve büyük ölçüde sağlanan bu ittifakın yine kişisel hırslarına yenik düşen aynı hükümdarlar tarafından Yassı Çemen Savaşı ve sonrasında ortadan kaldırılması dönemin kaynaklarına dayalı olarak ele alınacaktır. Bu bağlamda Yassı Çemen savaşının, Kösedağ hezimetini hazırlayan sebepler arasında Babailer isyanından daha önemli olarak ilk sırada yer aldığı ortaya konulmaya çalışılacaktırAnahtar Kelimeler: Türkiye Selçukluları, Eyyubiler, Moğollar, Harzemşahlar, Yassı Çemen, Babailer, Kösedağı.
- Abstract :
- Cause And Effect ın The Declıne of an Era From Yassıçemen to Kösedağ
- Historians generally focus only on the poor administration of Gıyaseddin Keyhusrev and the Babais revolt among the reasons of the Kösedağ war. However, what happened during and after the 1230 Yassıçemen war, has made a domino effect on defeat of Kösdağ and consequently realization of Mongol invasion in the Anatolia and Syria. Alaaddin Keykubad has begun to take a series of internal and external measures, aware of the magnitude of the Mongolian danger since its first years. First of all, within the country, mainly in Konya, Kayseri,Sivas by strengthening the walls of cities made ready to defend. In foreign politics, following a more rational policy, ended hostilities with its neighbors and by establishing a military alliance with Harzemşahs and Ayyubis formed a powerfull defence bloc against Mongols.
- However, these efforts of the Sultan of the Seljuks will not find the same in the presence of their allies. Result of this irresponsible behavior, in 1230 Yassıçemen war the state of Harzemşah came to an end. . The barricade which was formed with a lot of difficulties against the Mongols was demolished and the Islamic lands in Anatolia Iraq and Syria became open to the Mongolian attacks.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Olgu Sunumu
Yazarlar
Süleyman Özbek
*
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
2 Temmuz 2018
Gönderilme Tarihi
18 Haziran 2018
Kabul Tarihi
19 Haziran 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 5 Sayı: 1