Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf'atın "Vak'a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı

İlyas Kayaokay

doi:10.30804/cesmicihan.573462

Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf'atın "Vak'a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı

Öz

İslam tarihinin en üzücü olaylarının başında gelen Kerbelâ, kültür ve edebiyatlara da aks etmiş, Arap, Fars ve Türk sahası edebiyatlarında “maktel” adı verilen bir edebî türün teşkil etmesine sebep olmuştur. Edebiyatımızda muhtevası maktel-i Hüseyin olan ekseriyeti manzum ve mensur pek çok eser kaleme alınmıştır.

Maktel-i Hüseyin’lerin edebî cihetinin yanında tarihî vesika özelliği de vardır. Bu makalede, tarihî vesika yönü ağır basan, Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf‘at adında bir öğretmenin yazdığı Hazret-i Hüseyin ve Vak‘a-i Dil-Sûz-ı Kerbelâ adlı 22 sayfalık mensur bir Maktel-i Hüseyin’in tanıtımı ve transkripsiyonlu aktarımı yapılacaktır. Eser, 1326 [1910-1911] senesinde İstanbul’da basılmıştır. Eserin bir sene sonra Şehâdet-i Hüseyn İbn-i ‘Alî adıyla muharrir ismi İbrâhîm Vâsıf şeklinde ikinci baskısı yapılmış ve kaynaklarda iki farklı kitap olarak algılanmıştır. Kanaatimizce bir intihal olayından ziyade yazarın adının sehven yanlış yazılması söz konusudur. Bu çalışmayla mensur bir maktel-i Hüseyin metninin literatürde yerini alması ve pek çok eser vermesine rağmen kaynaklarda adı zikredilmeyen Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf’at’a dikkat çekilmesi hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Hz. Hüseyin,Yezid,İbrâhîm Rıf’at,Kerbelâ,Maktel

Kaynakça

Arslan, Mehmet. - Aksoyak, İsmail Hakkı. “Gelibolu Âlî'nin Kerbela Mersiyelerini Muhtevi Bir Risalesi: Subhatü'l-Abdâl”, Türklük Bilimi Araştırmaları, 2, (1996): 49-67.
Arslan, Mehmet. - Erdoğan, Mehtap. Kerbelâ Mersiyeleri, Ankara: Grafiker Yayınları, 2009.
Aydın, Haluk. “Remzî'nin Kerbelâ Mersiyesi”, Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13, (2017): 239-254.
Azizova, Elnure. Kerbela Vak’ası, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi, 2001.
Çağlayan, Bünyamin. Kerbelâ Mersiyeleri, Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi, 1997.
Erdoğan, Mehtap. “Sivaslı Şair Ali Şadi ve Kerbelâ Mersiyelerini İhtiva Eden Sirişk-i Matem Adlı Eseri”, Adıyaman Üni. Sosyal Bilimler Dergisi, 2, (2009): 54-72.
Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf‘at. Hazret-i Alî (r.a.) Cemel Vak‘ası, İstanbul, 1327 .
Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf‘at. Hazret-i Alî ve Mu‘âviye Sıffın Vak‘ası, İstanbul, 1326;.

Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf‘at. Hazret-i Hüseyin (r.a.) ve Vak‘a-i Dil-Sûz-ı Kerbelâ, İstanbul, 1326.
Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf‘at. Meşâhîr-i Ashâb-ı Güzîn ve Terâcim-i Ahvâl-ı Fukahâ, İstanbul, 1324.
Kaya, Bilge. “Muharrem Ayı ve Kerbelâ Mersiyeleri”, Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 33, (2005): 501-519.
Kazan, Şevkiye. “Üsküdarlı Osman Şems Efendi ve Kerbelâ Mersiyesi”, (II. Üsküdar Sempozyumu, Üsküdar Belediyesi, İstanbul, 2004)
Köksal, Mustafa Asım. Hazreti Hüseyin ve Kerbelâ Faciası, İstanbul: Karaca Yayınevi, 2008.
Külekçi, Cahit, “Hilmî-zâde İbrâhîm Rıfat’ın Sa’d B. Ebî Vakkas İsimli Risâlesi”, Hikmet Yurdu, 10/10, (2017): 253-275.
Öz, Mustafa. “Kerbelâ”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi 25: 271-272. Ankara: TDV Yayınları.
Şimşek, Selami. “Bandırmalı Şeyh Yûsuf Nizâmeddin Efendi (ö. 1165/1752) ve Mersiyye-i Şâh-ı Şehîd-i Kerbelâ’sı”, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 30, (2006): 65-81
Toprak, Seydi Vakkas. “Tarih-i İslâm’dan Parlak Bir Sahife: Alparslan”, (Malazgirt Meydan Muharebesi ve Sultan Alparslan Uluslararası Sempozyumu, Basılmamış Bildiri Metni, 26-28 Nisan, Muş, 2018)
Türkoğlu, Serkan. “Türk Edebiyatında Maktel-i Hüseyinler ve Bekâî’nin Kitâb-ı Kerbelâ Mesnevisi”, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 58, (2017): 107-128.
Yıldız, Alim. (Ed.) Çeşitli Yönleriyle Kerbela 3 Cilt, Sivas, 2010.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İlyas Kayaokay ^*
0000-0001-8544-2307
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

10 Temmuz 2019

Gönderilme Tarihi

2 Haziran 2019

Kabul Tarihi

29 Haziran 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 6 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.30804/cesmicihan.573462

IZ

https://izlik.org/JA38NT47XD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kayaokay, İ. (2019). Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf’atın "Vak’a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi, 6(1), 70-88. https://doi.org/10.30804/cesmicihan.573462

AMA

1.Kayaokay İ. Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf’atın "Vak’a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi. 2019;6(1):70-88. doi:10.30804/cesmicihan.573462

Chicago

Kayaokay, İlyas. 2019. “Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf’atın ‘Vak’a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ’sı”. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi 6 (1): 70-88. https://doi.org/10.30804/cesmicihan.573462.

EndNote

Kayaokay İ (01 Temmuz 2019) Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf’atın "Vak’a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi 6 1 70–88.

IEEE

[1]İ. Kayaokay, “Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf’atın ‘Vak’a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ’sı”, Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi, c. 6, sy 1, ss. 70–88, Tem. 2019, doi: 10.30804/cesmicihan.573462.

ISNAD

Kayaokay, İlyas. “Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf’atın ‘Vak’a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ’sı”. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi 6/1 (01 Temmuz 2019): 70-88. https://doi.org/10.30804/cesmicihan.573462.

JAMA

1.Kayaokay İ. Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf’atın "Vak’a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi. 2019;6:70–88.

MLA

Kayaokay, İlyas. “Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf’atın ‘Vak’a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ’sı”. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi, c. 6, sy 1, Temmuz 2019, ss. 70-88, doi:10.30804/cesmicihan.573462.

Vancouver

1.İlyas Kayaokay. Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf’atın "Vak’a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi. 01 Temmuz 2019;6(1):70-88. doi:10.30804/cesmicihan.573462

Cited By

The Discussions Around Mu‘awiya b. Abi Sufyan in Republican Turkey

e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.18403/emakalat.1108091