Koruyucu/Önleyici Sosyal Hizmette Güçlendirme Temelli Bir Yaklaşım: Yeşil Sosyal Hizmet

Öz

Bireyler için bir risk faktörü teşkil eden çevresel problemler, yalnızca bireylerin sosyal çevresini değil fiziksel çevresini de ele almayı gerektiren bütüncül bir perspektifle araştırılmaktadır. Çevresel problemlerin dünyanın sürekliliğini ve insanların refahını tehdit eden krizlere yol açması nedeniyle hak temelli bir meslek olan sosyal hizmet, bu problemleri önlemek adına çevresel hak ve çevresel adalet gibi konuları araştırma alanına dahil etmiştir. Koruyucu/önleyici sosyal hizmet ise hayatın doğal akışını tehdit eden ekolojik koşullar sebebiyle henüz olumsuz etkilenmemiş toplumsal kesimlere yönelik koruyucu, etkilendi ise tedavi edici ve güçlendirici çalışmalar gerçekleştirmeyi kendine hedef seçmiştir. Böylece doğal olarak önümüze yeşil sosyal hizmet kavramı gelmektedir. İklim değişikliği, gıda yetersizliği ve su kıtlığı gibi çevresel problemlerin yoksul ve dezavantajlı grupları daha derinden etkileyeceği, yeni dezavantajlılar oluşturacağı için, sosyal çalışmacıların bu alanda önemli roller üstlenerek farkındalık çalışmaları yapmaları gerektiği söylenebilir. Sosyal hizmet disiplininin, toplumsal sorunlara koruyucu ve önleyici yaklaşımlara dayanarak incelemesine rağmen çevresel sorunlara yeterince eğildiği söylenemez. Bu çalışmanın temel amacı, dünya genelinde ve Türkiye özelinde “yeşil sosyal hizmet” kavramına nasıl bir anlam yüklendiğini ortaya koymak, kavrama ilişkin farklı bakış açıları sunmaya, onu geliştirmeye, pratiğe aktarılmasının aciliyetine dikkat çekmek hedeflenmiştir. Belirlenen amaçlar doğrultusunda literatür taraması yoluyla yeşil sosyal hizmete ilişkin uygulamalar araştırılmış, bu uygulamaların geliştirilebilir yönlerine vurgu yapılmış, bireyi güçlendirebilmek için ekolojik çevreden daha fazla istifade etmenin gerekliliğine odaklanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• çevresel problemler
• yeşil sosyal hizmet
• koruyucu ve önleyici sosyal hizmet
• güçlendirme yaklaşımı

An Empowerment-Based Approach in Protective/Preventive Social Work: Green Social Work

Öz

Environmental problems that pose a risk factor for individuals are being investigated from a holistic perspective that considers not only the social environment of individuals but also their physical surroundings. Given that environmental problems can lead to crises threatening the continuity of the world and the well-being of people, the field of social work—a profession rooted in rights—has incorporated topics such as environmental rights and environmental justice into its area of study. Preventive social work aims to carry out protective, remedial, and empowering interventions for societal groups that have not yet been adversely affected by ecological conditions that threaten the natural course of life. This naturally brings us to the concept of green social work. Since environmental problems such as climate change, food insecurity, and water scarcity are expected to impact the poor and disadvantaged groups more severely, and to create new disadvantaged groups, social workers should assume significant roles in raising awareness in this domain. Although the social work discipline has been primarily concerned with protective and preventive approaches to social issues, it cannot be said that it has adequately addressed environmental issues. The main aim of this study is to elucidate how the concept of "green social work" is perceived both globally and specifically in Turkey, to present different perspectives on this concept, to contribute to its development, and to emphasize the urgency of translating it into practice. In line with the stated objectives, a literature review was conducted to explore practices related to green social work, with an emphasis on areas of these practices that could be further developed, and the necessity of leveraging the ecological environment more effectively to empower individuals was highlighted.

Anahtar Kelimeler

• environmental problems
• green social work
• protective and preventive social work
• empowerment approach

Kaynakça

1. Androff, D., Fike C., Rorke J. (2017). Greening Social Work Education: Teaching Environmental Rights and Sustainability in Community Practice. Journal of Social Work Education, 53 (3), 399-413.
2. Artan, T. (2024). Yeşil Adaletin sesi: İklim Değişikliği Karşısında Sosyal Hizmetin Rolü ve Mücadelesi. İstanbul: İUC Yayınevi.
3. Artan, T., Uzun, K. (2017). A Discussion about Green Social Work in the Context of Climate Refugees. Journal of Current Researches on Social Sciences, 7 (4), 171-184.
4. Avrupa Çevre Ajansı (2018). https://www.eea.europa.eu/tr/isaretler/aca-isaretler-2018/makaleler/sualti-yasami-ciddi-tehditlerle-yuz-yuze, (Erişim Tarihi: 20.11.2021).
5. Avrupa Çevre Ajansı (2021). https://www.eea.europa.eu/tr/articles/hava-ve-gurultu-kirliligi-de, (Erişim Tarihi: 20.11.2021).
6. Barut, B., Kara, Y. (2020). Ekolojik sosyal hizmet perspektifinden hortikültürel terapi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(1), 218-240.
7. Boddy, J., Slattery, M., Liang, J., Gallagher, H., Smith, A., Agllias K. (2021). Psychosocial interventions situated within the natural environment with young people who have experienced trauma: a scoping review. The British Journal of Social Work, 51(3), 1018–1040, https://doi.org/10.1093/bjsw/bcaa093.
8. Breen, K., Greig, M., Wu, H. (2023). Learning green social work in global disaster contexts: A case study approach. Social Sciences, 12 (5), 288.

9. Daddow, A. (2024). Social work students respond to greening social work curriculum:“It is important to see a change in the narrative”. Australian Social Work, 77 (3), 384-396.
10. Doğan, İ. (2021). Ekolojik Sosyal Hizmet Bakış Açısından Kent Ortamında Doğa Deneyiminin Engellilik Bağlamında İncelenmesi. Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı.
11. Dominelli, L. (2012). Green Social Work: From Environmental Crises to Environmental Justice. Cambridge. Polity.
12. Dominelli, L. (2014). Promoting environmental justice through green social work practice: A key challenge for practitioners and educators. International Social Work, 57 (4), 338-345.
13. Dominelli, L., Ku, H. (2017). Green social work and its implications for social development in China. China Journal of Social Work, 10 (1), 3–22. DOI:10.1080/17525098.2017.1300338.
14. Er, F., Canatan Ç., Barut B. (2020). Sosyal hizmet uygulamalarında ekopsikolojiyi düşünmek. Sosyal Bilimler Dergisi. 5(1),73-82.
15. Erbay, E. (2019). Güç ve güçlendirme kavramları bağlamında sosyal hizmet uygulaması. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 19(42), 41-64. DOI: https://doi.org/10.21560/spcd.vi.546674.
16. Fox, MJ., Wu, H. (2023). Terminology and language used in indigenous-specific gender and sexuality diversity studies: A systematic review. Social Sciences, 12 (3), 145.
17. Güzel, B., Buz, S. (2019). “Yeşil” Yoksulluk, Çevresel Adalet ve Sosyal Hizmet. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30 (3), 1052-1069.
18. Harris, N., Brazeau, J., Clarkson, A., Brownlee, K., Rawana, EP. (2012). Adolescents’ perspectives on strengths-based group work and group cohesion in residential treatment for substance abuse. Journal of Social Work Practice in the Addictions, 12(4), 333–347.
19. Helpzone (2021). https://www.helpzone.org/gorme-engellilerin-sehirdeki-hareketliligi-doga-yuruyusunde-bulusuyoruz/. (Erişim Tarihi:19.12.2024).
20. Hussain, S. A., Razi, F., Hewage, K., Sadiq, R. (2023). The perspective of energy poverty and 1st energy crisis of green transition. Energy, 275, 127487.
21. Ilık Bilben, S. (2018). Migration discussions in the context of anthropogenic climate change. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 75, 237–268. DOI: http://dx.doi.org/10.26650/jspc.2018.75.0015.
22. Jones, P. (2012). Green social work: From environmental crises to environmental justice. Lena Dominelli, Cambridge, Polity Press.
23. Kara, Y. (2020). “Ekolojik Sosyal Hizmet Bağlamında Türcülük”, Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (20), 82-94.
24. Kaya Örk, E., Çömez Polat, F. (2022). Çevresel adaletsizlik mağduru grupların ihtiyaçlarını karşılamada yeni bir model önerisi: ‘‘Yeşil sosyal hizmet birimleri kurulması’’. Toplum ve Sosyal Hizmet, 33(3), 975-990.
25. Kızmaz Z. (2021). İklim değişikliğinin kırsal alandaki etkisi ve alternatif arayışlar: sosyolojik bir yaklaşım. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31(1), 431-453.
26. Lee, JA., Hudson, RE. (2017). Empowerment approach to social work treatment. Social work treatment: Interlocking theoretical approaches, 142.
27. Mahees, MT. (2021). Green socıal works: the role socıal worker ın ecologıcal justıce and collectıve envıronmental actıons. E-Journal of Social Work, 4 (1), 15-23.
28. Muzingili, T. (2017). Moving together in environmental discourse: Call for social work intervention towards environmental justice in Africa. International Journal of Politics and Good Governance, 13(4), 1-16.
29. Närhi, K., Matthies, AL. (2016). Conceptual and historical analysis of ecological social work. Ecological social work: Towards sustainability, 21-38. London: Red Globe Press.
30. Närhi, K., & Matthies, AL. (2018). The ecosocial approach in social work as a framework for structural social work. International Social Work, 61(4), 490-502.
31. Nyahunda, L. (2021). Social Work Empowerment Model for Mainstreaming the Participation of Rural Women in the Climate Change Discourse. Journal of Human Rights and Social Work DOI: https://doi.org/10.1007/s41134-020-00148-8.
32. Ötgen, Y. (2021). Çevre Sorunlarının Çözümünde Yeşil Vergiler ve Türkiye Değerlendirmesi. Dönem Projesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
33. Papadimitriou, E. (2020). Defining green social work. Social Cohesion and Development 2020 15 (1), 139-152.
34. Pfeifer, GM. (2016). Pesticides, migrant farm workers, and corporate agriculture: How social work can promote environmental justice. Journal of Progressive Human Services 27: 175–90.
35. Philip, D., Reisch, M. (2015). Rethinking social work’s ınterpretation of ‘environmental justice’: from local to global. Social Work Education, 34 (5), 471–483. DOI:10.1080/02615479.2015.1063602.
36. Sim T., He M., Dominelli L. (2021). Social work core competencies in disaster management practice: an ıntegrative review, Research on Social Work Practice, 32 (3), 310-321.
37. Sim, T., He, M. (2023). Core competencies in disaster management for social workers in China: A modified e-Delphi study. Journal of Social Work, 23 (4), 656-676.
38. Stamm, I. (2023). Human rights–based social work and the natural environment: Time for new perspectives. Journal of Human Rights and Social Work, 8(1), 42-50.
39. Suppa, A., Steiner, I., Streckeisen, P. (2019). Energy transition and environmental justice: effects on vulnerable groups and ımplications for social work. Czech & Slovak Social Work/Sociální Práce/Sociálna Práca, 19 (4).
40. Teater, B. (2014). “Güçlendirme ve Dilin Kullanımı”. (Çev. Yakut Çakar, B.). Sosyal Hizmet Kuram ve Yöntemleri Uygulama İçin Bir Giriş. (Karatay, A. çev. Editörü). Ankara. Nika Yayınevi. 68.
41. Temiz Hava Hakkı Platformu. (2021). https://www.temizhavahakki.com/kararapor2021/?gclid=Cj0KCQiAieWOBhCYARIsANcOw0x83hC62uIQWhepTAkCM9uOX4n0LSOCQgNdXTpWcKHGZLwqV5OgEkaApeEALw_wcB, (Erişim Tarihi: 20.11.2021).
42. Teixeira, S., Krings, A. (2015). Sustainable Social Work: An Environmental Justice Framework for Social Work Education. Social Work Education, 34 (5), 513-527.
43. Tok, MG., Orbay, İ. (2020). Ekolojik sosyal hizmet perspektifinde su güvensizliği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(4), 1786-1808.
44. Tuncay, T. (2009). Genç kanser hastalarının hastalık anlatılarının güçlendirme yaklaşımı temelinde analizi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 20(2), 69-88.
45. Wu, H., Greig, M., Bryan, C. (2022). Promoting environmental justice and sustainability in social work practice in rural community: A systematic review. Social Sciences, 11 (8), 336.
46. Yanardağ, U. (2019). Türkiye’de çevre odaklı sosyal çalışma uygulamalarını düşünmek. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30 (1), 309-329.
47. Yücer, HM. (2020). “Önleyici/Koruyucu Sosyal Hizmet” İçinde Malkoç, ES., Yücer, HM (Ed.), Sosyal Hizmetin Temel Konuları. Ankara. Grafiker Yayınları.