İşitme Engelliler İçin Dil İçi Ayrıntılı Altyazı Uygulamaları

Öz

Sağır ve işitme engelliler için ayrıntılı altyazı çevirisi gibi yeni çeviri türleri veya uygulamalarının çeviribilim sınıflarına taşınmasında çeşitli zorluklar ortaya çıkmaktadır. Bunlardan ilki, piyasadaki aktörlerin, çevirmenlerin ve kanalların tek tip bir uygulama benimsememeleridir. Her kanal, izleyicilerinden aldığı dönüt ışığında, kendi doğru bulduğu yöntemleri izleyerek belli uygulamaları benimsemektedir. Bu durum yalnızca Türkiye’de değil, tüm dünyada geçerlidir. Dolayısıyla, evrensel bir ayrıntılı altyazılama kılavuzu veya uygulanması gerekenlerin sıralandığı bir kitapçık yoktur. Bu koşullar altında, uygulayıcılar, en başarılı buldukları uygulamaları benimserler. Çalışmanın giriş bölümünde, öncelikle ayrıntılı altyazı uygulamalarının tarihçesi ve türün gelenekleri üzerinde durulmuştur. Girişin ardından, bu çalışma kapsamında, çeviribilim sınıflarında, ayrıntılı altyazı eğitiminde öğrencilere farklı uygulamaların örnek gösterilmesi yoluyla verilen eğitimin önemi, derste incelenen iki diziden (Engelsiz Kanal D’de yayınlanan Arka Sokaklar ve Netflix’te yayınlanan Elementary dizilerinden) alınan örnekler üzerinden gidilerek verilmiştir. Bu dizilerin ayrıntılı altyazı örneklerinin uygulamalarındaki mantık benzerlikleri ancak uygulama farklılıkları üç temel eksen (konuşmacının belirlenmesi, ses ve efektin belirlenmesi, nida, duygu ve vurgu aktarımı) esas alınarak incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise, farklı uygulamaların örneklendirilmesi yoluyla verilen eğitimin amacının, çeviribilim öğrencilerinin, hem piyasada farklılaşan uygulamalara hakim olması, hem de işveren kılavuzlarının ve bunlara uyulmasının önemi vurgulanmıştır. Çalışma, çeviribilim sınıflarında, özellikle engelsiz erişim gibi, yaygınlaşan, ancak her ülkenin kendi gelenekleriyle beslenen çeviri türlerinde uygulamadan çıkarımla, örneklerden hareketle ilkeleri benimsetmenin doğru bir yaklaşım olabileceğinin altını çizmek için kaleme alınmıştır.    

Anahtar Kelimeler

• Engelsiz erişim,ayrıntılı altyazı çevirisi,altyazı çevirisi eğitimi

Practices of Intralingual Subtitling for the Deaf and Hard of Hearing

Öz

There are a range of different issues and challenges that need to be addressed for successful training in subtitling for the deaf and hard of hearing viewers (SDH) in the translation classroom. One of these challenges is due to the fact that actors in the field (translators and channels) do not work with standardized (SDH) guides. Different channels tailor different models and practices according to feedback they get from end users. Thus, good practices are used as a basis for each channel to develop their own SDH guidelines. The initial part of the study deals with the history and conventions of SDH. This is followed by the introduction of a SDH training strategy in which students are trained through study of differing examples. In the analysis part, SDH of two series (Arka Sokaklar broadcast by engelsiz KanalD and Elementary broadcast by Netflix) are introduced and different strategies practiced in SDL are examined by addressing three variables; the designation of subtitles, voices and effects, and exclamations, emphasis and emotions. In conclusion, the study is an example of how translation students can be trained through concentrating on differing examples from various guidelines set by various actors. The study aims to underline that examples can be an ideal model in translation classes especially in a field that not only grows but constantly changes.

Anahtar Kelimeler

• Accessibility,subtitling for the deaf and hard of hearing (SDH),SDH training

Kaynakça

1. Arka Sokaklar. (2006- ). Yönetmen: Orhan Oğuz. Yapım Şirketi:Erler Film A.Ş. engelsiz.kanald.com.tr/Video/Detail/30053/1
2. Bogucki, L., Deckert, M. (2015). Introduction: Accessing Audiovisual Translation, L. Bogucki, M. Deckert (ed.). Lodz Studies in Language Vol 35, Frankfurt Am Mein: Peter Lang Edition, 9-10.
3. Delabastita D. (1989). Translation and Mass-Communication: Film and TV Translation as Evidence of CulturalDynamics. Babel 35(4), 193–218.
4. Diaz Cintas, J. (2005). Audiovisual Translation Today. A Question of Accessi-bility for All, Translating Today 4, 3-5.
5. Elementary. (2012). Yönetmen: John Polson,John David Coles,Peter Berner. Yapım Şirketi:CBS http://www.netflix.com/watch/80001171?tracked=13752289&tctx
6. Neves, J. (2005). Audiovisual Translation: Subtitling for the Deaf and Hard-of-Hearing, School of Arts, Roehampton-University of Surrey, Yayımlanmamış Tez. Roehampton.openrepository.com/roehampton/handle/10142/12580 Neves, J. (2008). 10 fallacies about Subtitling for the d/Deaf and the hard of hearing, JoSTrans. The Journal of Specialised Translation, Issue 10. 128-143. http://www.jostrans.org/issue10/art_neves.pdf.
7. Neves, J. (2009). Interlingual Subtitling for the Deaf and Hard of Hearing, Audiovisual Translation: Language Transfer on Screen, (Ed.) J. Diaz Cintas & G. Anderman, Basingstoke: Palgrave Macmillan. 151-169.
8. Okyayuz, A.Ş. (2016). Altyazı Çevirisi. Ankara: Siyasal Kitabevi.

9. Okyayuz, A. Ş. & Kaya, M. (2016). Erişim Çağında Azınlığa Gönderim ve bir Çeviri Türü olarak Sesli Betimleme. The Journal of Academic Social Science. Number 51. Autumn III.
10. Okyayuz, A. Ş. & Kaya, M. (2016b). Altyazı Çevirisi için bir Model Önerisi. International Journal of Languages Education and Teaching (IJLET).Year 4, volume 4, Issue 2, August 2016, 276-275.
11. Okyayuz, A. Ş. & Kaya, M. (2017). Görsel-İşitsel Çeviri Eğitimi. Ankara: Siyasal Kitabevi.
12. Szarkowska, A. (2013). Towards interlingual subtitling for the deaf and hard of hearing. Perspectives: Studies in Translatology, 21(1). 68-81. DOI: 10.1080/0907676X.2012.722650.
13. Wurm, S. (2007). Intralingual and Interlingual Subtitling: A Discussion of the Mode and Medium in Film Translation. The Sign Language Translator and Interpreter (SLTI) Volume 1, Number 1. 115-141.