Tekstil Atölyelerinde Çalışan Annelerin İş-Aile Yaşamı Denge Yönetimlerinin Sosyal Hizmet Perspektifinden İncelenmesi: Bağcılar Örneği

Yıl 2026, Cilt: 17 Sayı: 1, 22 - 37, 30.01.2026

Aleyna Gülçin Deliktaş , Enver Mengü

Öz

Sanayileşmenin çok daha öncesinde, ilkel dönemlerden itibaren annelerin iş yaşamında yer aldığı görülmektedir. Sanayileşme ile birlikte istihdamda daha fazla yer almaya başlayan anneler, iş-aile yaşamlarını bir sentez içerisinde sürdürmeye yönelmişlerdir. Bu araştırma hem iş hem çalışma hayatında var olan annelerin, bu ikili yapıdaki denge yönetiminin sosyal hizmet perspektifinden incelenmesini konu edinmektedir. Bu kapsamda nitel yöntemlerden olan fenomenoloji deseniyle araştırma yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, Bağcılar ilçesinde tekstil atölyesinde en az iki yıldır çalışmakta olan 19 anne oluşturmuştur. Örneklem seçiminde kartopu ve amaca yönelik örnekleme tekniklerinden faydalanılmıştır. Çalışan annelerle yapılan görüşmelerde elde edilen verilerle kodlama yapılmış ve betimsel analiz gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre çalışan annelerin iş-aile yaşam ikileminde bir çok beklenti ve zorlukla karşılaştığı, bu noktada da iş-aile dengesini kurabilmek için çeşitli stratejiler uygulamaya çalıştıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Çalışan Anne , İş-Aile Yaşamı , İş-Aile Denge Yönetimi , Sosyal Hizmet

Examining the Work-Family Life Balance Management of Mothers Working in Textile Workshops from a Social Work Perspective: The Bağcılar Example

Öz

Mothers have been involved in work life since primitive times, long before industrialization. With industrialization, mothers, who became more involved in employment, tended to maintain a synthesis of their work-family lives. This research examines the balance between mothers who are both employed and employed, and how they manage this dual structure from a social work perspective. In this context, the research was conducted using a phenomenological design, a qualitative method. The research sample consisted of 19 mothers who had been working in a textile workshop in the Bağcılar district for at least two years. Snowball and purposive sampling techniques were used in sample selection. Data obtained from interviews with working mothers were coded and descriptive analyzed. The findings indicate that working mothers face numerous expectations and challenges in the work-family dilemma and, at this point, attempt to implement various strategies to achieve work-family balance.

Anahtar Kelimeler

Working Mother , Work-Family Life , Work-Family Balance Management , Social Service

Kaynakça

• Adak, N. (2007). Kadınların ikilemi: İş ve aile yaşamı. Sosyoloji Dergisi, 17, 137-152.
• Akkuş, B. & Alevok-İzci, N. (2018). Sistem yaklaşımı, kavramları ve yönetim. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(7), 223-237.
• Arslan, M. (2012). İş-aile ve iş-aile çatışmalarının kadın çalışanların iş doyumları üzerindeki etkisi. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 99-114.
• Attepe-Özden, S., Tekindal, M., Gedik, T. E., Ege, A., Erim, F. & Tekindal, M. A. (2022). Nitel araştırmaların rapor edilmesi: COREQ kontrol listesinin Türkçe uyarlaması. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (35), 522-529.
• Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
• Bayer, A. (2020). Modernleşme sürecinde aile: Değişen annelik ve babalık. İslami İlimler Fakültesi Dergisi, 1(1), 35-60. https://doi.org/10.5281/zenodo.4414805
• Baykal, B. (2014). Çalışma saatleri iş-aile çatışması açısından belirleyici midir? Erkek çalışanlar açısından bir inceleme. Çalışma İlişkileri Dergisi, 5(2), 10-23.
• Beyenal, S. (2019). Çalışan anne olmanın ev, iş ve sosyal yaşam üzerindeki etkileri (Yüksek lisans tezi). Erişim adresi YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Candoğan, B. (2019). Toplumsal cinsiyet rollerinin iş-aile yaşam dengesi tartışmaları ile yeniden üretimi (Yüksek lisans tezi). Erişim adresi YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Çebi, E. & Sarıköse, M. (2021). Toplumsal cinsiyet bağlamında annelerin gözünden kız çocuğu: Mersin ili örneği. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 9(27), 192-213. https://doi.org/10.33692/avrasyad.950766
• Demirel, N., Yumuk, Y. & Hacıoğlu, N. (2021). İş-aile rol çatışması ve kariyer devamlılığı ilişkisi: Kadın turist rehberleri üzerine bir değerlendirme. Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 4(1), 48-63. https://doi.org/10.34090/tured.842129
• Dierdorff, Erich C. & J. Kemp Ellington (2008). It’s the nature of the work: Examining behavior-based sources of work-family conflict across occupations. Journal of Applied Psychology, 93(4),883-892. https://doi.org/10.1037/0021-9010.93.4.883
• Dönmez-Oral, B. (2019). Türkiye ve Avrupa Birliği mevzuatında iş ve aile yaşamı uzlaştırma politikaları: Tekstil sektöründe çalışan kadınlar (Yüksek lisans tezi). Erişim adresi YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Dömbekci, H. A. & Erişen, M. A. (2022). Nitel araştırmalarda görüşme tekniği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 141-160. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227330
• Greenhaus, J. H. & Beutell, N. J. (1985). Sources of conflict between work and family roles. Academy of Management Review, 10(1), 76-88. https://doi.org/10.5465/amr.1985.4277352
• Güler, M. (2020). Çalışma hayatında kadınlara yönelik ücret politikaları. O. Akgül (Ed.), Çalışma Hayatında Dezavantajlı Gruplar (89–105 ss.). İdeal Kültür Yayıncılık.
• Işığıçok, Ö.(2005). XXI. Yüzyılda İstihdam ve İnsana Yakışır İş. Ezgi Kitabevi.
• Işık, O. ve Pınarcıoğlu, M. M. (2008). Türkiye’de kent yoksulluğunun değişen yapısı (TÜBİTAK Proje No. 106K302). Middle East Technical University. Erişim adresi https://open.metu.edu.tr/bitstream/handle/11511/50002/T0RZM01qST0.pdf
• Karslı, M. N. (2022). Türkiye’de gerçekleştirilen çalışmalar kapsamında çalışan kadınların karşılaştığı sorunlara ilişkin bir içerik analizi: 2010-2021. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 2(1), 45-65.
• Kaya, G. (2018). Azgelişmiş bölgenin tekstil sektöründe kadın işçi olmak: Adıyaman örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(68), 1502-1517. https://doi.org/10.17755/esosder.370846
• Kılıç, E. (2020). Çalışma hayatında anneliğin dönüşümü: Bursa ölçeğinde çalışan anneler üzerine bir uygulama araştırması (Doktora tezi). Erişim adresi YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Kırlıoğlu, M., Aydın, A. & Orhan, D. (2024). Çalışan annelerin ev ve iş yaşamında karşılaştığı sorunlar. International Academic Journal, 8(1), 25-44. https://doi.org/10.35342/econder.1357667
• Kocacık, F. & Ayan, S. (2011). Türkiye’de tekstil alanında çalışan kadınlar ve sorunları: İstanbul-Adana-Denizli-Sivas ve Tekirdağ ili örnekleri. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8(1), 464-483.
• Kocacık, F. & B. Gökkaya, V. (2005). Türkiye’de çalışan kadınlar ve sorunları. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 6(1), 195-219.
• Miller, S. (2003). Analysis of phenomenological data generated with children research participants. Nurse Researcher, 10(4), 68-82. https://doi.org/10.7748/nr2003.07.10.4.68.c5908
• Neuman, W. L. (2017). Toplumsal araştırma yöntemleri nicel ve nitel yaklaşımlar (Çev. S. Özge). Siyasal Kitabevi.
• Onat, Ö. & Kalaycı, H. (2024). Niğde'de çalışan annelerin iş-aile yaşamı: Sosyolojik bir değerlendirme. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, 12(2), 121-149. https://doi.org/10.57115/karefad.1436594
• Özmete, E. & Eker, I. (2012). İş-aile yaşamı çatışması ve roller: Kamu sektörü örneğinde bir değerlendirme. Çalışma İlişkileri Dergisi, 3 (2), 1-23.
• Payne, M. (2020). Modern sosyal hizmet kuramı. Nika Yayınevi.
• Saruhan, Ş. C. & Özdemirci, A. (2022). Bilim, Felsefe ve Metodoloji. Beta Yayıncılık.
• Şen, S. & Altunsu Sönmez, Ö. (2024). Eş desteğinin çalışan ve çalışmayan kadınların evlilik doyumuna etkisi. Olgu Sosyoloji Dergisi, 3(1), 9-17. https://doi.org/10.58632/olgusos.1478552
• Şenol, D. & Mazman, İ. (2013). Tarihi bir bakışla çalışma hayatında kadın. G. Çamur Duyan, D. Şenol, S. Yıldız (Ed.), Aile ve Kadın Sempozyumu Bildiri Kitabı içinde (151-163 ss). Kırıkkale Üniversitesi Yayınları .
• Tapan, İ. (2023). Tekstil sektöründe istihdam: Esenler atışalanı (İstanbul) örneği. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 13(1), 52-83. https://doi.org/10.55024/buyasambid.1253182
• TDK (Türk Dil Kurumu) (2011). Türkçe Sözlük (11.baskı). TDK
• Teater, B. (2015). Sosyal hizmet kuram ve yöntemleri: Uygulama için bir giriş. Nika Yayınevi.
• Tekindal, M. & Uğuz Arsu, Ş. (2020). Nitel araştırma yöntemi olarak fenomenolojik yaklaşımın kapsamı ve sürecine yönelik bir derleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20(1), 153-182.
• Turğut, M. (Ed.). (2014). Türkiye aile yapısı araştırması: TAYA 2011 (2. baskı). Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
• TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) (2025). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Kadin-2024-54076 Uslu, F. & Demir, E. (2023). Nitel bir veri toplama tekniği: Derinlemesine görüşme. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 40(1), 289-299. https://doi.org/10.32600/huefd.1184085
• Yalçın, H. (2022). Bir araştırma deseni olarak fenomenoloji. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 213-232. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227345
• Yelmen-Oktar, Ş. (2018). Çalışan annenin yaşam dengesi. Humanist Yayıncılık.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yüksel Oktay, E. & Özmen, İ. (2023). Türkiye’de tekstil sektöründe çalışan kadınların sorunları. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 73-86. https://doi.org/10.17828/yalovasosbil.1161154
• Zastrow, C. (2014). Sosyal hizmete giriş (Çev. D. B. Çiftçi), Nika Yayınevi.