Araştırma Makalesi

OSMANLIDA İLK PROTESTAN MİSYONERLER: QUAKERLAR

Cilt: 9 Sayı: 1 27 Temmuz 2023
PDF İndir
TR EN

OSMANLIDA İLK PROTESTAN MİSYONERLER: QUAKERLAR

Öz

İlk Protestan misyonerlerinin Osmanlı İmparatorluğu’na gelişi on dokuzuncu yüzyıla tarihlense de ilk misyonerlerin geliş tarihi en geç on yedinci yüzyıldır. On yedinci yüzyıl İngiltere’sinin kaotik siyasi ve dini atmosferinde ortaya çıkan ve George Fox tarafından kurulan binyılcı muhalif Hıristiyan hareketlerinden, Dostların Dini Derneği veya Quakerler, İngiliz Protestanlığının ilk geniş çaplı misyonerlik hareketiydi. Dinleri, dilleri ırkları, milliyetleri ne olursa olsun Tanrı’nın her insanda var olduğuna dair “İç Işık” öğretisiyle yola çıkan misyonerler herkesi içindeki ışığa döndürmeyi amaçlıyorlardı. Aynı maksatla Osmanlı topraklarına da gelen misyonerler, Quaker mesajını sadece Müslüman ve Gayrimüslimlere değil aynı zamanda Osmanlı sultanına da ulaştırmaya çalıştılar. Misyonerlik çabalarında herhangi bir başarı kaydedememelerine rağmen Quakerlar genellikle ülkeden görevlerini yerine getirmiş olmanın verdiği huzurla ayrıldılar. Bu makale, Sultan VI. Mehmet’le bizzat görüşüp mesajını iletmeyi başaran Mary Fisher’dan aynı amaçla yola çıkan ancak amaçlarına ulaşamayan Quakerlara, imparatorluğa daha mütevazı amaçlarla gelen misyonerlere kadar birinci nesil Quakerların Osmanlı İmparatorluğu’na yönelik faaliyetlerinin bir dökümünü yapmakta; Quaker misyonerlerinin hem yerli halk ve yetkililer ile ilişkilerini, hem de ülkede faaliyet gösteren İngiliz tüccar, konsolos ve elçilerle yaşadıkları gerilimli, çatışmalı ilişkiyi ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arpee Leon , The Armenian Awakening: A History of the Armenian Church, Chicago 1909. Barclay, John, Letters of Early Friends, Londra, 1841, son erişim tarihi: 28. 09. 2021, h t t p s : / / w w w . fr i e n d s l i b r a r y . c o m / j o h n - b a r c l a y / l e t t e r s - o f- e a r l y - fr i e n d s /
  2. Barclay, Robert, An Apology fort he True Christian Divinity: Being an Explanation and Vindication of the Principles and Doctrines of the People called Quakers, Birmingham 1765.
  3. Baker, Daniel, A Clear Voice of Truth Sounded Forth, and as an Ensign Lifted Up and Displayed in Answer to the Proceedings of the Christians by Name in Asia, by Way of Controversie and Expostulation, Londra 1662, son erişim tarihi: 30.09.2022, (https://quod.lib.umich.edu/e/eebo2/A29602.0001.001?rgn=main;view=fulltext)
  4. Bauman, Richard, Let Yout Words be Few: Symbolism of Speaking and Silence Among Seventeenth- Century Qıakers, Cambridge 1983.
  5. Bentley, Jerry, H., Old World Encounters: Cross-Cultural Contacts and Exchanges in Pre-Modern Times, Oxford 1993.
  6. Besse, Joseph, A Collection of the Sufferings of the People Called Quakers, C 2, Londra 1753. Bickley, A.C.George Fox and the Early Quakers, Londra 1884.
  7. Birch, Thomas, (ed.) A Collection of State Papers of John Thurloe, C 7, Londra 1742. Bishop, George, New England Judged by the Spirit of the Lord, Londra 1703.
  8. Brailsford, Mabel Rihmond, Quaker Women: 1650-1690, Londra 1915.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yeniçağ Osmanlı Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Temmuz 2023

Gönderilme Tarihi

18 Ekim 2022

Kabul Tarihi

28 Nisan 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yumul, A. (2023). OSMANLIDA İLK PROTESTAN MİSYONERLER: QUAKERLAR. Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, 9(1), 1-24. https://doi.org/10.30517/cihannuma.1333518
AMA
1.Yumul A. OSMANLIDA İLK PROTESTAN MİSYONERLER: QUAKERLAR. Cihannüma. 2023;9(1):1-24. doi:10.30517/cihannuma.1333518
Chicago
Yumul, Arus. 2023. “OSMANLIDA İLK PROTESTAN MİSYONERLER: QUAKERLAR”. Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi 9 (1): 1-24. https://doi.org/10.30517/cihannuma.1333518.
EndNote
Yumul A (01 Temmuz 2023) OSMANLIDA İLK PROTESTAN MİSYONERLER: QUAKERLAR. Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi 9 1 1–24.
IEEE
[1]A. Yumul, “OSMANLIDA İLK PROTESTAN MİSYONERLER: QUAKERLAR”, Cihannüma, c. 9, sy 1, ss. 1–24, Tem. 2023, doi: 10.30517/cihannuma.1333518.
ISNAD
Yumul, Arus. “OSMANLIDA İLK PROTESTAN MİSYONERLER: QUAKERLAR”. Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi 9/1 (01 Temmuz 2023): 1-24. https://doi.org/10.30517/cihannuma.1333518.
JAMA
1.Yumul A. OSMANLIDA İLK PROTESTAN MİSYONERLER: QUAKERLAR. Cihannüma. 2023;9:1–24.
MLA
Yumul, Arus. “OSMANLIDA İLK PROTESTAN MİSYONERLER: QUAKERLAR”. Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, c. 9, sy 1, Temmuz 2023, ss. 1-24, doi:10.30517/cihannuma.1333518.
Vancouver
1.Arus Yumul. OSMANLIDA İLK PROTESTAN MİSYONERLER: QUAKERLAR. Cihannüma. 01 Temmuz 2023;9(1):1-24. doi:10.30517/cihannuma.1333518

Cited By