BİZANS İMPARATORU III. LEO’NUN KÖKENİ MESELESİ

Öz

Bizans imparatorlarının karakterlerinin şekillenmesinde, Akdeniz coğrafyasının farklı bölgelerinde yetişmeleri etkili olmuştur. Ayrıca imparatorların etnik ve coğrafî kökenleri, ülkeyi yönetirken uyguladıkları politikaları etkilemiştir. Bazı imparatorların kökenleri çok iyi bilinirken bazılarının ise kaynaklarda yer alan bilgilerin karmaşıklığı sebebiyle tam olarak bilinememektedir. Bu bağlamda III. Leo’nun (h. 717-741) İsaurialı veya Suriyeli olduğuna dair köken problemi uzun bir süredir tartışılmaktadır. Bir yandan III. Leo’nun kökeni gizemini korurken, diğer yandan III. Leo’nun kökeninin ikonakırıcı harekete ettiği etki hiç sorgulanmamıştır. Bu makalede; ikonakırıcılık gibi Bizans İmparatorluğu’nu derinden etkileyen hareketin ortaya çıkışını anlamak için III. Leo’nun menşeine dair iddialar tekrar tartışılıp Yunanca ve Arapça kaynaklar üzerinden “İsaurialı” mı” “Suriyeli” mi? sorularına cevaplar aranacaktır.

Anahtar Kelimeler

• III. Leo
• Köken
• İsauria
• Suriye
• Bizans

THE QUESTION OF THE ORIGIN OF THE BYZANTINE EMPEROR LEO III

Öz

The character of Byzantine emperors was shaped by their upbringing in different regions of the Mediterranean geography. In addition, the ethnic and geographical origins of the emperors influenced the policies they implemented while ruling their realm. While we know a great deal about the origins of some emperors, this is only sometimes the case for all of them, as the sources obfuscate our understanding. Accordingly, the origins of Leo III’s (c. 717-741) as an “Isaurian” or “Syrian” have been debated for a long time. In this article, my aim is as follows: First, I would like to revisit Greek and Arabic sources identifying Leo III as Isaurian or Syrian. Secondly, I would like to dig deeper into the impact of Leo III’s origins on the rise of the Iconoclastic movement that profoundly

Anahtar Kelimeler

• Leo III
• Geographical Origin
• Isauria
• Syria
• Byzantium

Kaynakça

1. Anonim, Kitabu’l-Uyun Fragmenta Historicorum Arabicorum, Kitábo’l-Oyun wa’l-hadáik fi akhbári’l-hakáik, Ed. M. J. De Goje ve P. de Jong, C. I, Leiden 1869.
2. Bahar, Hasan, “İsauria Bölgesi’nin Antik Çağdaki Yerleşim Merkezleri”, Prof. Dr. Afif Erzen’e Armağan, İstanbul 1996, s. 51-91.
3. Barnard, L.W., "The Emperor Cult and the Origins ofthe Iconoclastic Controversy", Byzantion, Vol. XLIII, Brussels 1973, s. 13-29.
4. Brown, Peter, "A Dark Age Crisis: Aspects ofthe Iconoclastic Controversy", Society and the Holy in Late Antiquity, London, 1982, s. 251-301.
5. Browning, Robert, Anthony Cutler, "Mesembria", ODB, I-II-III, s. 1347.
6. Damasceni, Saint Joannis, Epistola ad Theophilum Imperatorem, Vita, 1864.
7. Dıaconus, Paulus, History of the Lombards Historia Langobardorum, Trans. William Dudley Foulke, Philadelphia 2003.
8. Diodorus, Sicilius, Bibliotheka Historike, The Library of History, Vol. IX, Translated by R. M. Geer, The Loeb Classical Library, Harvard-Cambridge 1947.

9. Duygu, Zafer, “Zuqnin Kroniği veya Pseudo-Dionysios Tel Mahre Kroniği”, Süryani, Arap ve Kürt Klasikleri Uluslararası Klasikler Çalıştayı Bildirileri, (15-16 Mayıs 2017) Mardin, s. 3-26.
10. Eker, Fevziye,"Kahramanmaraş’ın Tarihi Coğrafyasına Bir Bakış", Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C.10, S. 2, s. 25-38.
11. Elton, Hugh, “The Nature of The Sixth-Century İsaurians”, Ethnicity and Culture in Late Antiquity, Edited by Stephen Mitchell and Geoffrey Greatrex, Duckworth 2000, s. 293-308.
12. Mesûdî, Ebu’l-Hasan Ali b. Hüseyin, Murûcu’z-Zeheb Maçoudi, Les Prairies d’or, Ed. Barbier de Meynard ve Pavette Courteille, Paris 1863.
13. Gero, Stephen, Byzantine Iconoclasm During the Reign of Leo III, Louvain 1973.
14. Güneş, Cüneyt, Bizans Anadolusu’nda Askerî ve İdarî Bir Sistem: Thema Sistemi, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2021.
15. _______, “Orta Bizans Dönemi’nde Germanikopolis (Ermenek) ve Çevresi”, Ermenek Tarihi ve Kültürü Üzerine İncelemeler 1, Ed. Erol Yüksel, Palet Yayınları, Konya 2022, s. 133-142.
16. Harris, Jonathan, The Lost World of Byzantium, London 2015.
17. Head, Constance, “Who Was The Real “Leo The İsaurian”?”, Byzantion, Vol. 41, 1971, s. 105-108.
18. Herrin, J., The Formation of Christendom, Princeton 1989.
19. Jenkins, Romilly, Byzantium: The Imperial Centuries (610-1071), New York 1966.
20. Kaldellis, Anthony, Bizans Roma Diyarında Etnisite ve İmparatorluk, Çev. Deniz Türker, İstanbul 2020.
21. Kent, J. P. C., “The Mystery of Leontius II”, The Numismatic Chronicle and Journal of the Royal Numismatic Society, Londra 1954, s. 217-218.
22. King, G. R. D., "lslam, Iconoclasm, and Declaration of Doctrine", BSOAS, 48/2, 1985, s. 267-277.
23. Kulakovsky, J. A., İstoriya, Kiev 1915.
24. Kurt, Mehmet, “Milattan Sonra 4. Yüzyılda İsauria Eyaleti’nin Siyasal ve İdari Yapısı”, Belleten, C. LXXXII, S. 295, (2018), s. 803-829.
25. Laffranchi, Lodovico, La Numismatica Di Leonzio II Studio su un periodo della monetazione Italo Bizantina, Perugia 1940.
26. Mansi, G. D. (ed.), Sacrorum Conciliorum: nova et amplissima collectio, Vol. XIII, Florence-Venice 1759-1798/ reprint H. Welter, Paris-Leipzig 1901-1927.
27. Monachus, Georgius, Chronicon, ed. Carolus de Boor, Corpus Scriptores Historiae Byzantinae, Leipzig 1904.
28. Nikephoros, Konstantinopolis Patriği, Short History, (Trans. Cyril Mango), Washington 1990. Ostrogorsky, Georg, Bizans Devleti Tarihi, (Çev. Fikret Işıltan), Ankara 1986.
29. Parastaseis, Constantinople in The Early Eighth Century: The Parastaseis Syntomoi Chronikai, (Trans. Averil Cameron-Judith Herrin), Leiden 1984.
30. Pseudo-Dionysius, Tel-Mahreli, The Syriac Chronicle of Pseudo-Dionysius of Tel-Mahre, Ed. W. Witakowski, Uppsala 1987.
31. Ramsay, William M., Anadolu'nun Tarihî Coğrafyası, (Çev. Mihri Pektaş), İstanbul 1960.
32. Schenk, Karl, Kaiser Leon III, Halle 1880.
33. Schenk, Karl, “Kaiser Leons III Walten im Inneren”, Byzantinische Zeitschrift, Vol. V, 1896, s. 257-301. Scriptores Originum Constantinopolitanarum, Ed. Theodor Priger, C. II, Leipzig 1907.
34. Strabon, Antik Anadolu Coğrafyası (Geographika XII, XIII, XIV), (Çev. Adnan Pekman), İstanbul 2000.
35. Stephani, Junioris, Vita, Patrologia Graeca, Ed. J. P. Migne, 1863. The Lives of the Eighth Century Popes Liber Pontificalis, (Trans. Raymond Davis), Vol. XIII, Liverpool 2007.
36. Treadgold, Warren, A History of the Byzantine State and Society, California, 1997.
37. Theophanes, Chronographia, Ed. Ioannis Classeni, Bonnae 1839.
38. Theophanes, The Chronicle of Theophanes Confessor: Byzantine and Near Eastern History, Trans. C. Mango-R. Scott, Oxford 1997.
39. Theophanes, Chronographia, Ed. Carolus de Boor, Corpus Scriptores Historiae Byzantinae, Leipzig 1885.
40. Vasiliev, Alexander A., Bizans İmparatorluğu Tarihi, (Çev. Tevabil Alkaç), İstanbul 2015.
41. Vasiliev, Alexander A., “The Iconoclastic Edict of the Caliph Yazid II, A. D. 721”, Dumbarton Oaks Papers, Vol. 9-10 (1956), s. 23-47.