PHAGS-PA YAZISIYLA TÜRKÇE YAZILMIŞ BİR MÜHÜR HAKKINDA

Öz

Phags-Pa yazısı Yuan Hanedanlığı sırasında Kubilay Han için Tibetli Keşiş Drogun tarafından hanedanlık içerisindeki yazışmaların yapılabilmesi için tasarlanmış bir alfabedir. Alfabenin kullanım aralığı Yuan Hanedanlığı ile sınırlı kalmış, Ming Hanedanlığının başa geçmesini müteakip kullanımdan kalmıştır. Phags-Pa yazısının bir dilin özelliklerini göstermek açısından kâmil bir yazı sistemi olması olmasından dolayı dil çalışmalarında önemli bir yere sahiptir. Bu çalışma tarihi tam olarak bilinemeyen ancak 13-14. Yüzyıla ilişkilendirilen bir mektup üzerindeki Phags-Pa yazılı damga üzerindeji Türkçe kelimeler üzerinde durmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türk Dili
• Moğolca
• Dil İlişkileri

On a Seal Inscribed in Turkish with the Phags-pa Script

Öz

Phags-Pa script was designed by the Tibetan monk Drogön for Kublai Khan during the Yuan Dynasty (ad. 1280-1368), to be used for official communications within the dynasty. Its usage was confined to the Yuan Dynasty and fell out of use after the rise of the Ming Dynasty. Despite its limited use, the Phags-Pa script is considered a complete writing system, showcasing the characteristics of a language, making it important in linguistic studies.

Anahtar Kelimeler

• Turkish
• Mongolian
• Language Contacts

Kaynakça

1. 1. Базылхан Б, Эртний түрэг бичээстэй мутрын тэмдэг, Шинжлэх Ухааны Академийн Мэдээ, №1, Улаанбаатар,1964. [Bazilhan B. Ertnii Türeg Biçeestei Murtin Temdeg, Şinjleh Uhaani Akademiin Medee, No:1, Ulaanbaatar, 1964.]
2. 2. Болд л, Орхон бичгийн дурсгал, Улаанбаатар, 2000. [Bold L. Orhon Biçgiin Dursgal, Ulaanbaatar, 2000.]
3. 3. Григорьев А,П, Монгольская дипломатика XIII-XIY вв, Ленинград, 1969 [Grigoyev A. P, Mongolskaya Diplomatika XIII-XIY bb, Leningrad, 1969.]
4. 4. Дамдинсүрэн А, Монгол дөрвөлжин бичиг, Улаанбаатар, 1985. [Damdinsüren A, Mongol Dörvöljin Biçig, Ulaanbaatar, 1985.]
5. 5. Дамдинсүрэн Ц, Ардчилсан Герман Улсын Шинжлэх Ухааны Академиар орсон тухай тэмдэглэл, Шинжлэх Ухааны Академийн Мэдээ, №3, Улаанбаатар, 1954. [Demdinsüren Ts, Ardjilsan German Ulsin Şinjleh Uhaani Akademiar Orson Tuhai Temdeglel, Şinjleh Uhaani Akademiin Medee, No:3, Ulaanbaatar, 1954.]
6. 6. Дашцэдэн Т, Монголын нууц товчоо/галиг/, Улаанбаатар, 1985. [Daştseden T, Mongolin Nuuts Tovçoo/galig/, Ulaanbaatar, 1985.]
7. 7. Дреенетюркский слоеарь, Ленинград, 1969. [Dreenetyurksii Slovari, Leningrad, 1969.] Жанчив Ё, Дөрвөлжин үсгийн монгол дурсгал, Улаанбаатар, 2002. [Janciv Yo, Dörvöljin Üsgiin Mongol Dursgal, Ulaanbaatar, 2002.]
8. 8. Franke Н, Zur Datierung Mongolischen schreiben aus Turfan，O「iens, 1962, ss. 390-410 /resp.s.407/

9. 9. Cerensodnom D, Taube M, D/e Mongolica der Berliner Turfan Sammlung. Berlin, 1993.
10. 10. Čolmon, mongjol tamay-a seyilümel, Köke qota, 1996.
11. 11. Clauson S.G, An Etymological Dictionary of Pre-Therteenth-Century Turkish, Oxford, 1972.
12. 12. Information and documentation-Transliteration of Arabic characters into Latin characters, /ISO 233-2/ 1993-08-156.
13. 13. Heanisch E, Mongolia der Berliner Turfan-Samlung.2. Berlin,1959.
14. 14. Heissig W, Mongolische Handschriften, Weisbaden, 1961.
15. 15. Ligeti L, Monuments Preclassiques. /.13e ef 14e siecles. MLMC. 2. Budapest, 1972.
16. 16. Ramstedt G.J, Mongolische Briefe aus Idiqut-Schähri bei Turfan. SPAW, Berlin, 1909, ss.843-845. / gesp.845/
17. 17. Цэрэнсодном Д, Турфаны дурсгалын 2-p дэвтрийг судалсан байдал, БНМАУ-ын ШУАМ, Улаанбаатар,1964, №2, т-104-107 [Tsrensodnom D, Turfani Dursgalin 2-r Devtriig Sudalsan Baidal, BNMAU-in ŞUAM, Ulaanbaatar, 1964, No:2, t. 104-107.]
18. 18. Шагдарсүрэн Ц, Монгол үсэг зүй, Улаанбаатар, 1981. [Şagdarsüren Ts, Mongol Üseg Zui, Ulaanbaatar, 1981.]
19. 19. Шагдарсүрэн Ц, Шинэ олдсон араб бичээстэй хөшөө, /ШУАМ, №2/ Улаанбаатар, 1978. [Şagdarsüren Ts, Şine Oldson Arab Biçeestei Höşöö, ŞUAM, No:2, Ulaanbaatar, 1978.].,
20. 20. Поппе Н.Н, Монгольский словарь Мухаддимат ал-адаб /-//. Москва, Ленинград,1938. [Poppe N.N, Mongolskii Slovari Muhaddimatu’l-Adab, Moskva-Leningrad, 1938.]
21. 21. Эх бичиг судлалын 3-р ангийн дадлагын тайлан, Улаанбаатар, 2001. [Eh Biçig Sudlalin 3-r Angiin Dadlagin Tailan, Ulaanbaatar, 2001.]