HALİL INALCİK’S PERCEPTİON OF EAST AND WEST

Öz

Our research, which attempts to examine the East-West struggle one of the most ancient struggles in the history of civilization—through the lens of internationally recognized historian Halil Inalcik, focusing on its perceptual dimension, has been prepared to contribute to the field specifically in terms of Inalcik’s thoughts on history and civilization. It examines Halil Inalcik’s perception of civilization shaped by East-West relations and how this perception is reflected in historiography. In this context, Inalcik’s perception of East-West and his use of concepts are analyzed, and his approach to the East and West in the context of economic, socio-cultural, political, and legal issues is evaluated within the framework of objectivity, and Inalcık’s perspective on their relations is examined. Inalcik's methodological approach, which is claimed to have a nationalist historical identity, and the way it reflects on the relationship between the East and the West have also been examined in the context of national discourses. In summary, this study attempts to identify Inalcik’s historical interpretation in the context of East-West civilization. During the research, Inalcik’s written works and oral presentations were examined, and the content was evaluated using document analysis methods. While evaluating the information, techniques such as theme extraction, interpretation, cause-and-effect relationships, and theory formation were used. While Inalcik’s perception of East-West is quite important for understanding historiography and historical writing, the absence of a study addressing the issue from the perspective of the history and philosophy of civilization increases the importance of this research.

Anahtar Kelimeler

• Halil Inalcik
• East
• West
• Civilisation
• Historiography.

HALİL İNALCIK’IN DOĞU-BATI ALGISI

Öz

Medeniyet tarihinin en kadim mücadelelerinden biri olan Doğu-Batı çatışmasını uluslararası kabul görmüş bir tarihçi olan İnalcık’ın penceresinden algısal boyutuyla ele almaya çalışan araştırmamız, İnalcık’a dair tarih ve medeniyet düşüncesi özelinde alana katkı sunmak üzere hazırlanmıştır. Halil İnalcık’ın Doğu ve Batı ilişkileri bağlamında şekillenen medeniyet algısı ve bu algının tarih yazımına nasıl yansıdığı konu edilmiştir. Bu bağlamda İnalcık’ın Doğu-Batı algısı ve kavramları kullanımı analiz edilmiş, iktisadî, sosyo-kültürel, siyasî ve hukukî meseleler bağlamında Doğu’ya ve Batı’ya olan yaklaşımı objektiflik çerçevesinde değerlendirilmiş, ilişkilerine yönelik İnalcık bakışı incelenmiştir. Milliyetçi tarih kimliğine sahip olduğu iddia edilen İnalcık’ın metodolojik yaklaşımı ve Doğu ve Batı arasındaki ilişkiye yansıma şekli de ayrıca millî söylemler bağlamında irdelenmiştir. Özetle bu araştırmada, İnalcık’ın Doğu-Batı medeniyeti bağlamında ortaya koyduğu tarih yorumu tespite çalışılmıştır. Araştırma esnasında İnalcık’ın yazılı eserleri ve sözlü sunumları incelenmiş, içerik, doküman analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bilgiler değerlendirilirken tema ortaya çıkartma, yorumlama, sebep-sonuç ilişkisi ve kuram oluşturma tekniklerine başvurulmuştur. İnalcık’ın Doğu-Batı algısı tarihçiliğinin ve tarih yazımının anlaşılması bakımından oldukça önemli iken medeniyet tarihi ve felsefesi açısından meseleyi ele alan bir çalışmanın bulunmayışı bu araştırmanın önemini artırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Halil İnalcık
• Doğu
• Batı
• Medeniyet
• Tarih Yazıcılığı.

Kaynakça

1. Arı, B. (2022). “Halil İnalcık ve tarih yazıcılığı metodolojisi.” Uluslararası Prof. Dr. Halil İnalcık Tarih ve Tarihçilik Sempozyumu Bildiriler I. Cilt, Ankara.
2. Aslantaş, S. (2017). “Prof. Halil İnalcık’ın (1916-2016) akademik biyografisi.” Yeditepe Üniversitesi Tarih Bölümü Araştırma Dergisi, 1(1), 112-129.
3. Berktay, H. (2021). “Tarihçilerin gerçeği aramak üzerine kurulu bir töresi vardır”. Ahlak Çalışmaları ve Ahlak Felsefesi Dergisi, 58-59.
4. Ceyhan, N. (20225). "Doğu-Batı kavramlaşması ve medeniyet tarihindeki yeri." Rumeli İslam Araştırmaları Dergisi, (16), 56-75.
5. Ceyhan, N. (2024). Halil İnalcık’ın Doğu-Batı Düşüncesi. Ankara: TDV Yayınları.
6. Ergenç, Ö. (2022). “Halil İnalcık ve tarihçiliği.” Uluslararası Prof. Dr. Halil İnalcık Tarih Ve Tarihçilik Sempozyumu Bildiriler I. Cilt, Ankara.
7. Gün, D. (2014). Bilimsel gelişmenin temelindeki doğu-batı etkileşimi. Memleket Siyaset Yönetim, 9(22), 263-293.
8. İnalcık, H., & Emine Çaykara. (Görüşmeci). (2007). Tarihçilerin kutbu Halil İnalcık kitabı. İstanbul: İş Bankası Yayınları.

9. İnalcık, H. (2021a). Osmanlı ve modern Türkiye. İstanbul.
10. İnalcık, H (2016). Akademik ders notları. İstanbul: Timaş Yayınları.
11. İnalcık, H. (2020). Osmanlı hâkimiyetinde Ortadoğu ve Balkanlar. İstanbul: Kronik Kitap.
12. İnalcık, H. & İnalcık ve Quataert. (Ed.) (2020). Osmanlı İmparatorluğu’nun ekonomik ve sosyal tarihi (1300-1600), Cilt 1. İstanbul: İş Bankası Yayınları.
13. İnalcık, H. (2021b). İmparatorluktan Cumhuriyete. İstanbul: Kronik Kitap.
14. İnalcık, H. (2019a). İstanbul tarihi araştırmaları. İstanbul: İş Bankası Yayınları.
15. İnalcık, H. (2022a). Osmanlılar fütuhat, imparatorluk, Avrupa ile ilişkiler. İstanbul: İş Bankası Yayınları.
16. İnalcık, H. (2022b). İnalcık’ın merceğinden tarih bilinci. İstanbul: Profil Kitap.
17. İnalcık, H. (2022c). Kısa Osmanlı tarihi Osmanlı imparatorluğu tarihine kuşbakışı. İstanbul: Kronik Kitap.
18. İnalcık, H. (2017). Türklük, Müslümanlık ve Osmanlı mirası. İstanbul: Kırmızı Yayınları.
19. İnalcık, H. (2019b). Tarihe düşülen notlar I. Cilt: Konuşmalar 1947-2014. İstanbul: Timaş Yayınları.
20. İnalcık, H. (2019c). Tarihe düşülen notlar II. Cilt: Röportajlar 1958-2015. İstanbul: Timaş Yayınları.
21. İnalcık, H. (2021c). Klasik çağ Osmanlı İmparatorluğu 1300-1600. İstanbul: Kronik Kitap.
22. İnalcık, H. (2021d). Kuruluş ve imparatorluk sürecinde Osmanlı devlet, kanun, diplomasi. İstanbul. Timaş Yayınları.
23. İnalcık, H. (2018a). Doğu Batı makaleler I. Ankara: DoğuBatı.
24. İnalcık, H. (2018b). Rönesans Avrupası: Türkiye’nin Batı medeniyetiyle özdeşleşme süreci. İstanbul: İş Bankası Yayınları.
25. İnalcık, H., & Ahmet Şimşek (Ed.). (2021). Yetkin tarihçiler nasıl çalışıyorlar?” “Tarih nasıl yazılır?” Tarih yazımı için çağdaş bir metodolojisi. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
26. Kiral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 173-174.
27. Ortaylı, İ. (2007). Osmanlı düşünce dünyası ve tarih yazımı. İstanbul: Kronik Kitap.
28. Öztürk, A. (2013). Sosyal bilimlerde kavram ve olgu modülasyonu bağlamında bir tekno-metodoloji denemesi: sekülerist bilim indirgemeciliğinin din kavram ve olgusuna yaklaşımı örneğinde. Sosyologca, (6), 59-66.
29. Utku, A. (2021). Annales’ten tarihsel sosyolojiye bir köprü: Halil İnalcık. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 2 (2), 382-399.