19. Yüzyıl Ortalarında Nefs-i Sinop’un Sosyal Durumu

Osmanlı Devleti’nin, XIX. yüzyılda gerçekleştirdiği reformlardan birisi de vergi düzenlemeleridir. Osmanlı’da vergi mükelleflerinin kazançlarının esas alındığı adil bir vergilendirme düzenlemesi öncesinde, halkın gelir kaynaklarının tespit edilmesi maksadıyla hane merkezli temettüat sayımları yapılmıştır. Yapılan sayımlar sonucunda da hane reislerinin arazileri, hayvanları, gayrimenkulleri ve diğer gelirleri özel yetkilerle donatılmış vergi memurlarının sorumluluğunda kayıt altına alınmıştır. Tanzimat’ın uygulandığı yerleşim yerlerinde 1840 ve 1845 tarihlerinde tutulan kayıtlar sonucunda hazırlanan defterlere Temettüat defterleri denilmiştir. Oldukça yekûn teşkil eden temettüat defterleri, Başbakanlık Osmanlı Arşivindedir. Çalışma konumuz olan Nefs-i Sinop temettüat defterleri de 1845 yılına ait olup asıl nüshaları Başbakanlık Osmanlı Arşivindedir. “XIX. Yüzyıl Ortalarında Nefs-i Sinop’un Sosyal Durumu”, başlıklı bu çalışma ile belirtilen dönemde Sinop şehir merkezinin mahalleleri, her bir mahallede yaşayan hane reislerinin adları, meslekleri, lakapları gibi konulara bir bakış açısı getirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca söz konusu dönemde Sinop’un siyasi ve idare teşkilatındaki yerine de değinilmiştir. Böylece Osmanlının belli bir döneminin sosyal tarihine ışık tutulmuştur.