Araştırma Makalesi

Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji, İşsizlik ve Finansal Gelişmişlik Değişkenlerinin Yük Kapasitesi Faktörü Üzerindeki Etkileri: Türkiye İçin Yapısal Eşitlik Modeli Analizi

Cilt: 15 Sayı: 4 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji, İşsizlik ve Finansal Gelişmişlik Değişkenlerinin Yük Kapasitesi Faktörü Üzerindeki Etkileri: Türkiye İçin Yapısal Eşitlik Modeli Analizi

Öz

Bu araştırmanın amacı Türkiye'de ekonomik büyüme, yenilenebilir enerji, kentleşme ve finansal gelişmişlik değişkenlerinin yük kapasitesi faktörü (LCF) üzerindeki etkilerini incelemektedir. Çalışmanın uygulama kısmında, 1990-2020 dönemine ait yıllık verilerden yararlanılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan veriler yapısal eşitlik modeli ile çoklu bağımsız değişkenlerin hem doğrudan hem de dolaylı etkileri analiz ederek karmaşık ilişkileri inceleme olanağı sunan istatistiksel yöntemle analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, ekonomik büyüme ile LCF arasında negatif bir ilişki olduğu bulunmuştur. Özellikle hızlı ekonomik büyüme, kaynak tüketimini artırarak çevresel baskıyı yükseltmektedir. Buna karşılık, yenilenebilir enerji kullanımı ile LCF arasında pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Bu durum, yenilenebilir enerji kullanımının çevresel sürdürülebilirliğe katkıda bulunarak yük kapasitesini artırabileceğini ortaya koymaktadır. İşsizlik oranı değişkeninin de LCF üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Finansal gelişmişlik değişkeninin ise LCF üzerindeki etkisi incelendiğinde, finansal gelişimin çevresel sürdürülebilirlik açısından karmaşık bir etki yarattığı görülmüştür. Türkiye’de çevresel sürdürülebilirlik ve yük kapasitesi üzerindeki makroekonomik belirleyicileri analiz ederek çalışma literatürdeki boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Bu nedenle, çalışma yapısal bir denklem modeli aracılığıyla, ekonomik büyüme, yenilenebilir enerji, kentleşme ve finansal gelişmişlik değişkenlerinin yük kapasitesi faktörü üzerindeki etkilerini belirlemektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdulla, S., Shiam, A., Abir, S., Saha, D., Shoha, S., Hossain, H., Dolon, M., Rahman, H., Ahsan, M., Akhter, A. ve Ridwan, M. (2024). Assessing the impact of AI innovation, financial development, and the digital economy on Load Capacity Factor in the BRICS region. Journal of Environmental Science and Economics. https://doi.org/10.56556/jescae.v3i2.981.
  2. Adedeji, A. N., Sidique, S. F., Abd Rahman, A. ve Law, S. H. (2016). The role of local content policy in local value creation in Nigeria's oil industry: A structural equation modeling (SEM) approach. Resources Policy, 49, 61-73. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2016.04.006
  3. Adebayo, T., Kartal, M., Ağa, M. ve Al-Faryan, M. (2022). Role of country risks and renewable energy consumption on environmental quality: Evidence from MINT countries.. Journal of Environmental Management, 327, 116884 . https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2022.116884.
  4. Ainur, A. K., Sayang, M. D., Jannoo, Z. ve Yap, B. W. (2017). Sample size and non-normality effects on goodness of fit measures in structural equation models. Pertanika Journal of Science & Technology, 25(2). Alam, T. F., Sultana, N. ve Rayhan, M. I. (2019). Structural equation modeling: an application of broadband penetration and GDP growth in Asia. Journal of Economic Structures, 8, 1-11. https://doi.org/10.1186/s40008-019-0148-0
  5. Altiner, A. ve Toktaş, Y. (2017). Relationship between human capital and economic growth: An application to developing countries. Eurasian Journal of Economics and Finance, 5, 87-98. https://doi.org/10.15604/EJEF.2017.05.03.007
  6. Aşıcı, A. A. (2015). On the sustainability of the economic growth path of Turkey: 1995–2009. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 52, 1731-1741. https://doi.org/10.1016/j.rser.2015.07.192
  7. Awosusi, A. (2023). Evaluating the determinants of load capacity factor in japan: the impact of economic complexity and trade globalization. Natural Resources Forum, 48(3), 743-762. https://doi.org/10.1111/1477-8947.12334
  8. Bertinelli, L. ve Zou, B. (2008). Does urbanization foster human capital accumulation?. The Journal of Developing Areas, 41, 171- 184. https://doi.org/10.1353/JDA.2008.0020 Bertinelli, L. ve Black, D. (2004). Urbanization and growth. Journal of Urban Economics. https://doi.org/10.1016/J.JUE.2004.03.003

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonometrik ve İstatistiksel Yöntemler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

20 Kasım 2024

Kabul Tarihi

18 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Eygü, H. (2025). Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji, İşsizlik ve Finansal Gelişmişlik Değişkenlerinin Yük Kapasitesi Faktörü Üzerindeki Etkileri: Türkiye İçin Yapısal Eşitlik Modeli Analizi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(4), 1255-1277. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1588092
AMA
1.Eygü H. Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji, İşsizlik ve Finansal Gelişmişlik Değişkenlerinin Yük Kapasitesi Faktörü Üzerindeki Etkileri: Türkiye İçin Yapısal Eşitlik Modeli Analizi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2025;15(4):1255-1277. doi:10.18074/ckuiibfd.1588092
Chicago
Eygü, Hakan. 2025. “Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji, İşsizlik ve Finansal Gelişmişlik Değişkenlerinin Yük Kapasitesi Faktörü Üzerindeki Etkileri: Türkiye İçin Yapısal Eşitlik Modeli Analizi”. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 15 (4): 1255-77. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1588092.
EndNote
Eygü H (01 Aralık 2025) Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji, İşsizlik ve Finansal Gelişmişlik Değişkenlerinin Yük Kapasitesi Faktörü Üzerindeki Etkileri: Türkiye İçin Yapısal Eşitlik Modeli Analizi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 15 4 1255–1277.
IEEE
[1]H. Eygü, “Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji, İşsizlik ve Finansal Gelişmişlik Değişkenlerinin Yük Kapasitesi Faktörü Üzerindeki Etkileri: Türkiye İçin Yapısal Eşitlik Modeli Analizi”, Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 15, sy 4, ss. 1255–1277, Ara. 2025, doi: 10.18074/ckuiibfd.1588092.
ISNAD
Eygü, Hakan. “Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji, İşsizlik ve Finansal Gelişmişlik Değişkenlerinin Yük Kapasitesi Faktörü Üzerindeki Etkileri: Türkiye İçin Yapısal Eşitlik Modeli Analizi”. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 15/4 (01 Aralık 2025): 1255-1277. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1588092.
JAMA
1.Eygü H. Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji, İşsizlik ve Finansal Gelişmişlik Değişkenlerinin Yük Kapasitesi Faktörü Üzerindeki Etkileri: Türkiye İçin Yapısal Eşitlik Modeli Analizi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2025;15:1255–1277.
MLA
Eygü, Hakan. “Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji, İşsizlik ve Finansal Gelişmişlik Değişkenlerinin Yük Kapasitesi Faktörü Üzerindeki Etkileri: Türkiye İçin Yapısal Eşitlik Modeli Analizi”. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 15, sy 4, Aralık 2025, ss. 1255-77, doi:10.18074/ckuiibfd.1588092.
Vancouver
1.Hakan Eygü. Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji, İşsizlik ve Finansal Gelişmişlik Değişkenlerinin Yük Kapasitesi Faktörü Üzerindeki Etkileri: Türkiye İçin Yapısal Eşitlik Modeli Analizi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 01 Aralık 2025;15(4):1255-77. doi:10.18074/ckuiibfd.1588092