Sağlık Kurumlarında Toksik Liderlik Algısı ve Sessiz İstifa

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 4, 1305 - 1331, 29.12.2025

Gülhan Gök

Öz

Bu araştırma ile yardımcı sağlık personelinin toksik liderlik algısının sessiz istifa eylemi üzerindeki etkisi belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu iki değişken arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında 392 yardımcı sağlık personelinden elde edilen veriler analiz edilmiştir. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı bu araştırmada toksik liderlik algısının sessiz istifa üzerindeki etkisinin belirlenmesinde basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler grafiklerle görselleştirilmiştir. Araştırma sonucunda katılımcıların toksik liderlik algısı ve sessiz istifa düzeyinin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Toksik liderlik algısı ile sessiz istifa arasında pozitif yönlü orta düzeyde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yardımcı sağlık personelinin toksik liderlik algısının sessiz istifa eylemi üzerinde yaklaşık %25 oranında bir etkisinin bulunduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sağlık Kurumu , Sessiz İstifa , Toksik Liderlik , Sağlık Personeli

Kaynakça

• Ahmed, A. K., Atta, M. H. R., El-Monshed, A. H., Mohamed, A. I. (2024). The effect of toxic leadership on workplace deviance: The mediating effect of emotional exhaustion, and the moderating effect of organizational cynicism. BMC Nursing, 23(1), 1-14. doi: 10.1186/s12912-024-02308-x.
• Akbulut, D. ve Yavuz, E. (2022). Örgütlerde toksik liderlik davranışı: Betimsel içerik analizi. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 5(2), 107-122. https://doi.org/10.52848/ijls.1097752
• Alp, S. ve Sevim, F. (2024). Sağlık sektöründe liderlik ve liderlik tarzları: Bir sistematik derleme çalışması. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(1), 182-201. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1179541
• Alpar, R. (2021). Çok değişkenli istatiksel yöntemler. Ankara: Detay Yayıncılık.
• Anand, A., Doll, J. ve Ray, P. (2023). Drowning in silence: A scale development and validation of quiet quitting and quiet firing. International Journal of Organizational Analysis, 32(4), 721-743. doi: 10.1108/IJOA-01-2023-3600
• Arvaniti, P., Antoniadou, M. ve Galanis, P. (2024). Silent disengagement: Investigating quiet quitting among greek healthcare professionals. International Journal of Caring Sciences, 17(3), 1245-1254.
• Bora Başara, B., Soytutan Çağlar, İ., Aygün, A., Özdemir, T. A., Kulali, B., Ünal, G., …, Yentür, G. K. (2024). T.C. Sağlık Bakanlığı sağlık istatistikleri yıllığı. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü, Ankara. https://www.saglik.gov.tr/TR-103184/saglik-istatistikleri-yilligi-2022-yayinlanmistir.html
• Boy, Y. ve Sürmeli, M. (2023). Quiet quitting: A significant risk for global healthcare. Journal of Global Health, 13, 1-4. doi: 10.7189/jogh.13.03014
• Chen, Y., Ning, R., Yang, T., Feng, S. ve Yang, C. (2018). Is transformational leadership always good for employee task performance? Examining curvilinear and moderated relationships. Frontiers of Business Research in China, 12(22), 1-28. https://doi.org/10.1186/s11782-018-0044-8
• Cummings, G. G., MacGregor, T., Davey, M., Lee, H., Wong, C. A., Lo, E., … Stafford, E. (2010). Leadership styles and outcome patterns for the nursing workforce and work environment: A systematic review. International Journal of Nursing Studies, 47(3), 363-385. doi:10.1016/j.ijnurstu.2009.08.006
• Çelebi Çakıroğlu, O. ve Tunçer Ünver, G. (2024). Yönetici hemşirelerin sergilediği toksik liderlik davranışlarına ilişkin hemşirelerin algıları ve etkileyen faktörler. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 6(3), 456-466. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1431461
• Çelebi, İ., Gökkaya, E., Balcı, E. ve Çopur, A. (2024). Quiet quitting reason and behavior scale design and development process. Work, Pre-press, 1-9. doi:10.3233/WOR-230699
• Çelebi, N., Güner, H. ve Yıldız, V. (2015). Toksik liderlik ölçeğinin geliştirilmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 249-268.
• Doğmak, M. K. ve Mete, M. (2024). Sağlık kurumlarında toksik liderlik davranışlarının iş gören üzerindeki stres ve tükenmişliğe etkileri demografik veri analizleri. Selçuk Üniversitesi Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi, (17), 107-125. https://dergipark.org.tr/tr/pub/akmyosb/issue/85726/1491940
• Domingue, J. L., Lauzier, K. ve Foth, T. (2024). Quiet quitting: Obedience a minima as a form of nursing resistance. Nursing Philosophy, 25(3), 1-9. doi: 10.1111/nup.12493
• Farghaly Abdelaliem, S. M. ve Abou Zeid, M. A. G. (2023). The relationship between toxic leadership and organizational performance: The mediating effect of nurses’ silence. BMC Nursing, 22(1), 1-12. doi: 10.1186/s12912-022-01167-8
• Formica, S. ve Sfodera, F. (2022). The great resignation and quiet quitting paradigm shifts: an overview of the current situation and future research directions. Journal of Hospitality Marketing & Management, 31(8), 899–907. https://doi.org/10.1080/19368623.2022.2136601
• Galanis, P., Katsiroumpa, A., Moisoglou, I., Kalogeropoulou, M., Gallos, P. ve Vraka, I. (2024). Emotional intelligence protects nurses against quiet quitting, turnover intention, and job burnout. AIMS Public Health, 11(2), 601-613. doi: 10.3934/publichealth.2024030
• Galanis, P., Katsiroumpa, A., Vraka, I., Siskou, O., Konstantakopoulou, O., Katsoulas, T., ... Kaitelidou, D. (2023). The influence of job burnout on quiet quitting among nurses: The mediating effect of job satisfaction. Research Square. doi: 10.21203/rs.3.rs-3128881/v1
• Galanis, P., Moisoglou, I., Katsiroumpa, A., Malliarou, M., Vraka, I., Gallos, P., Kalogeropoulou, M. ve Papathanasiou, I. V. (2024). Impact of workplace bullying on quiet quitting in nurses: The mediating effect of coping strategies. Healthcare, 12(7), 1-12. doi: 10.3390/healthcare12070797
• Galanis, P., Moisoglou, I., Katsiroumpa, A., Vraka, I., Siskou, O., Konstantakopoulou, O. ve Kaitelidou D. (2024). Moral resilience reduces levels of quiet quitting, job burnout, and turnover ıntention among nurses: Evidence in the post COVID-19 era. Nursing Report, 14(1), 254-266. doi: 10.3390/nursrep14010020
• Galanis, P., Moisoglou, I., Malliarou, M., Papathanasiou, I. V., Katsiroumpa, A., Vraka, I., …Kaitelidou, D. (2023). Quiet quitting among nurses increases their turnover intention: Evidence from Greece in the post-COVID-19 era. Healthcare, 12(1), 1-11. doi: 10.3390/healthcare12010079
• Gökkaya, D. (2024). İşe bağlı duygusal tükenmişliğin sessiz istifa üzerine etkisinde çalışma yaşam kalitesinin aracılık rolü: Sağlık çalışanlarında bir araştırma. Business & Management Studies: An International Journal, 12(3), 644-662 doi: https://doi.org/10.15295/bmij.v12i3.2414
• Gözlü, K. (2023). Tükenmişlik bağlamında yeni bir kavram olarak sessiz istifa ve sağlık sektöründeki etkileri. MEYAD Akademi, 4(2), 213-241. https://doi.org/10.59007/meyadakademi.1368789
• Guo, X., Xiong, L., Wang, Y., Li, X., Wang, Y., Xiao, F., …Xu, C. (2022) Chinese nurses’ perceptions on toxic leadership behaviours of nurse managers: A qualitative study. Journal of Nursing Management, 30(7), 3256-3263. doi: 10.1111/jonm.13758
• Güler, M. (2023). Çalışma kültüründe yeni bir kavram: sessiz istifa. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(1), 247-261. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1200345
• Gün, İ. (2024). Sessiz istifa niyetini etkileyen faktörlerin AHP yöntemi ile değerlendirilmesi: Sağlık çalışanlarında bir uygulama. Yönetim Bilimleri Dergisi, 22(52), 500-520. https://doi.org/10.35408/comuybd.1405013
• Gün, İ., Balsak, H. ve Ayhan F. (2024). Mediating effect of job burnout on the relationship between organisational support and quiet quitting in nurses. Journal of Advanced Nursing, Online ahead of print, 1-9. doi: 10.1111/jan.16599
• Gün, İ., Çetinkaya Kutun, F. ve Söyük, S. (2025). Mediating effect of turnover intention on the relationship between job burnout and quiet quitting in nurses. Journal of Advanced Nursing, Online ahead of print, 1-9. doi: 10.1111/jan.16807
• Günsel, M. (2017). Toksik ve yıkıcı liderliğin çalışan performansı üzerindeki etkileri. Yüksek Lisans Tezi, T.C. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2017). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Johnson, J. R. (2023). What’s New About Quiet Quitting (and What’s Not). The Transdisciplinary Journal of Management.
• Judge, T. A., Piccolo, R. F. ve Ilies, R. (2004). The forgotten ones? The validity of consideration and initiating structure in leadership research. Journal of Applied Psychology, 89(1), 36–51. doi:10.1037/0021-9010.89.1.36
• Kang, J., Kim, H. ve Cho, O. H. (2023). Quiet quitting among healthcare professionals in hospital environments: A concept analysis and scoping review protocol. BMJ Open, 13(11), 1-7. doi: 10.1136/bmjopen-2023-077811
• Karaboğa, Z. (2021). Toksik liderlik ve sağlık çalışanlarının toksik liderlik algı düzeyleri. International Social Sciences Studies Journal, 7(87), 3797-3804. doi: http://dx.doi.org/10.26449/sssj.3422
• Karahan, A. (2008). Çalışanların örgüt kültürünü algılamalarına yönelik ampirik bir çalışma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (20), 457-478.
• Karadas, A. ve Çevik, C. (2024). Psychometric analysis of the quiet quitting and quiet firing scale among Turkish healthcare professionals. International Journal of Clinical Practice, Online ahead of print, 1-9. doi: 10.1111/jep.14136
• Kerse, G., Deniz, V. ve Çakıcı, A.B. (2024). Sessiz istifa ölçeğinin Türkçe formunun psikometrik özelliklerinin sınanması. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(3), 749-762.
• Klotz, A. C. ve Bolino, M. C. (2022). When quiet quitting is worse than the real thing. Harvard Business Review. https://hbr.org/2022/09/when-quiet-quitting-is-worse-than-the-real-thing
• Koç, O., Bozkurt, S., Taşdemir, D. D. ve Günsel, A. (2022). The moderating role of intrinsic motivation on the relationship between toxic leadership and emotional exhaustion. Frontiers Psychology, 12, 1-12. doi: 10.3389/fpsyg.2022.1047834
• Labrague, L. J. (2020). Influence of nurse managers’ toxic leadership behaviours on nurse‐reported adverse events and quality of care. Journal of Nursing Management, 29(4), 855–863. doi:10.1111/jonm.13228
• Labrague, L. J. (2023). Toxic leadership and its relationship with outcomes on the nursing workforce and patient safety: A systematic review. Leadership in Health Services (Bradf Engl), 1-23. doi: 10.1108/LHS-06-2023-0047
• Labrague, L. J., Lorica, J., Nwafor, C. E. ve Cummings, G. G. (2020). Predictors of toxic leadership behaviour among nurse managers: A cross‐sectional study. Journal of Nursing Management, 1-12. doi:10.1111/jonm.13130
• Labrague, L. J., Nwafor, C. E. ve Tsaras, K. (2020). Influence of toxic and transformational leadership practices on nurses’ job satisfaction, job stress, absenteeism and turnover intention: A cross-sectional study. Journal of Nursing Management, 28(5), 1104-1113. doi: 10.1111/jonm.13053
• Law, A. D., Rodin, D., Giuliani, M. ve Moraes, F. Y. (2020). Championing leadership development in healthcare. Nature Biotechnolgy, 38, 110–111.
• Lipman-Blumen, J. (2005). Toxic leadership: When grand illusions masquerade as noble visions. Leader to Leader, (36), 29–36. doi:10.1002/ltl.125
• Mehta, S. ve Maheshwari, G. C. (2013). Consequence of toxic leadership on employee job satisfaction and organizational commitment. The Journal Contemporary Management Research, 8(2), 1-23.
• Milosevic, I., Maric, S. ve Loncar, D. (2020), Defeating the toxic boss: The nature of toxic leadership and the role of followers. Journal of Leadership and Organizational Studies, 27(2), 1-50. doi: 10.1177/1548051819833374
• Moisoglou, I., Katsiroumpa, A., Prasini, I., Gallos, P., Kalogeropoulou, M. ve Galanis, P. (2024). Innovation support reduces quiet quitting and improves innovative behavior and innovation outputs among nurses in Greece. Nursing Reports, 14, 2618–2628. https://doi.org/10.3390/nursrep14040193
• Nonehkaran, E. A., Mozaffari, N., Iranpour, S. ve Soola, A. H. (2023). Identifying the predictors of turnover intention based on nurse managers' toxic leadership behaviors among nurses in Iran: A cross-sectional correlational study. BMC Health Services Research, 23(1), 1-8. doi: 10.1186/s12913-023-10046-0
• Ofei, A. M. A., Paarima, Y., Barnes, T., Poku, C. A. (2022). Toxic leadership behaviour of nurse managers on perceived job satisfaction and productivity of nursing workforce in sub-Saharan Ghana: A multi-centre cross-sectional study. Journal of Nursing Management, 30(7), 2733-2742. doi: 10.1111/jonm.13741
• Ofei, A. M. A., Poku, C. A., Paarima, Y., Barnes, T. ve Kwashie, A. A. (2023). Toxic leadership behaviour of nurse managers and turnover intentions: The mediating role of job satisfaction. BMC Nursing, 22(1), 1-10. doi: 10.1186/s12912-023-01539-8
• Özkan, A., Çamlica, T. ve Kartal, H. (2022). An analysis of the effect of nurse managers' toxic leadership behaviours on nurses' perceptions of professional values: A cross-sectional survey. Journal of Nursing Management, 30(4), 973-980.
• Quek, S. J., Thomson, L., Houghton, R., Bramley, L., Davis, S. ve Cooper, J. (2021). Distributed leadership as a predictor of employee engagement, job satisfaction and turnover intention in UK nursing staff. Journal of Nursing Management, 29(6), 1544–1553. doi:10.1111/jonm.13321
• Serrano, S. A. ve Reichard, R. J. (2011). Leadership strategies for an engaged workforce. Consulting Psychology Journal: Practice and Research, 63(3), 176–189. doi:10.1037/a0025621
• Sushil, K. (2024). Quiet quitting and its relevance to the medical profession. MGM Journal of Medical Sciences 10(1), 1-2. doi: 10.4103/mgmj.mgmj_42_23
• van Schalkwyk, S., du Toit, D. H., Bothma, A. S. ve Rothmann, S. (2010). Job insecurity, leadership empowerment behaviour, employee engagement and intention to leave in a petrochemical laboratory. SA Journal of Human Resource Management, 8(1), 1-7. https://doi.org/10.4102/sajhrm.v8i1.234
• Wahab, S., Rahmat, A., Yusof, M. S. ve Mohamed, B. (2016). Organization performance and leadership style: ıssues in education service. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 224, 593–598. doi:10.1016/j.sbspro.2016.05.447
• Weberg, D. R. ve Fuller, R. M. (2019). Toxic leadership: Three lessons from complexity science to ıdentify and stop toxic teams. Nurse Leader, 17(1), 22–26. doi:10.1016/j.mnl.2018.09.006
• Yıldız, D. ve Uzunsakal, E. (2018). Alan araştırmalarında güvenilirlik testlerinin karşılaştırılması ve tarımsal veriler üzerine bir uygulama. Uygulamalı Sosyal Bilimler Dergisi, (1), 14-29.
• Yılmaz, K. (2024). Örgütlerde sessiz istifa: kavramsal bir çözümleme ve Türkiye’de yapılan araştırmaların değerlendirilmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(4), 1395-1410. doi:10.33206/mjss.1491850
• Zuzelo, P. R. (2023). Discouraging quiet quitting: Potential strategies for nurses. Holistic Nursing Practice, 37(3), 174-175. doi: 10.1097/HNP.0000000000000583