Max Weber's Bureaucracy Theory: Contemporary Applications and Future Directions

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 4, 1484 - 1513, 29.12.2025

Salih İskender

Öz

This study aims to examine Max Weber's theory of bureaucracy within a historical and theoretical framework, questioning its place and validity in contemporary public administration. Conducted using a qualitative methodology, the research utilizes literature review and theoretical analysis to evaluate the fundamental elements of Weberian bureaucracy, including rationality, specialization, hierarchy, and written rules, in relation to their counterparts in today’s public administration. The findings indicate that while these principles still retain a certain degree of relevance in public administration, new administrative approaches such as digitalization, flexibility, citizen-centric governance, transparency, and horizontal organization have significantly transformed the classical Weberian model. In this context, although Weber’s understanding of bureaucracy has not entirely lost its validity, it is concluded that it must be reshaped through a flexible and innovative public administration model in accordance with the changing social and technological conditions of the 21st century. In this context, the study is expected to contribute to the literature and enrich the field.

Anahtar Kelimeler

Max Weber , bureaucracy , rationality , digitalization , organizational transformation

Max Weber’in Bürokrasi Kuramı: Günümüz Uygulamaları ve Gelecek Yönelimleri

Öz

Bu çalışma, Max Weber’in bürokrasi kuramını tarihsel ve kuramsal bir çerçevede ele alarak, bu kuramın günümüz kamu yönetimi anlayışı içerisindeki yerini ve geçerliliğini sorgulamayı amaçlamaktadır. İlgili çalışma, nitel yöntemle yürütülmüş, literatür taraması ve kuramsal analiz yoluyla Weberyen bürokrasinin temel unsurları olan rasyonellik, uzmanlaşma, hiyerarşi ve yazılı kurallar günümüz kamu yönetimindeki karşılıklarıyla birlikte değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, bu ilkelerin halen kamu yönetiminde belirli ölçülerde geçerliliğini koruduğunu, ancak dijitalleşme, esneklik, vatandaş odaklılık, şeffaflık ve yatay örgütlenme gibi yeni yönetim yaklaşımlarının, klasik Weberyen modelini önemli ölçüde dönüştürdüğünü ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, Weber’in bürokrasi anlayışı tamamen geçerliliğini yitirmemiş olmakla birlikte, 21. yüzyılın değişen toplumsal ve teknolojik koşulları doğrultusunda esnek ve yenilikçi bir kamu yönetimi modeliyle yeniden şekillendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu doğrultuda ilgili çalışma literatüre katkı sağlayarak alana bir zenginlik katacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Max Weber , bürokrasi , rasyonellik , dijitalleşme , örgütsel dönüşüm

Etik Beyan

Bu çalışmanın tüm hazırlanma süreçlerinde etik kurallara uyduğumu beyan ederim. Bilimsel etik konuları ile ilgili aksi bir durumun tespiti halinde tüm sorumluluk bana ait olup, Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi’nin hiçbir sorumluluğu bulunmamaktadır.

Kaynakça

• Akçakaya, M. (2016). Weber’in bürokrasi kuramının bugünü ve geleceği. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(8), (Özel Sayı), 275-295.
• Akçay, M. C. ve Güngördü, E. (2025). Kamaralizm düşüncesi ve Kameral devlet anlayışının kamu yönetimine katkıları üzerine bir inceleme. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 7(4), 1108-1122.
• Akın, O. (2009). Bürokrasi yaklaşımları açısından Weber ve Mises. Mülkiye Dergisi, 33(264), 101-128.
• Aksoy, A. (2016). Geleneksel devletten modern devlete: Sanayi Devrimi ve kamu yönetimi düşüncesinde değişim. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 2(3), 31-37.
• Altan, İ. (2019). Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde Neo-Weberyen devletin izini sürmek. Internatıonal Journal Of Political Studies, 5(3), 207-219.
• Araza, A. ve Aslan, G. (2014). Post modernizm ve post bürokratik örgüt formları. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(25), 37-62.
• Ateş, H. ve Banazılı, A. M. (2019). Modern, postmodern ve postbürokratik kamu yönetimi yaklaşımları. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 6(13), 55-64.
• Aydilek, E. (2019). Türk siyasal hayatında bürokrasi - siyaset ilişkisi. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, (3), 57-72.
• Balcı, A. (2005). Bürokrasi - demokrasi ilişkisi ve hesap verebilirlik yaklaşımı. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(1), 313-338.
• Bilici, G. ve Pekküçükşen, Ş. (2022). Yeni kamu (yönetimi, işletmeciliği, hizmeti). Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 24(43), 655-669.
• Boğa, U. (2023). Türk sinemasında bürokrasinin temsili ve memur imgesi. Aksaray İletişim Dergisi, 5(2), 85-104.
• Civek, F. ve Özkahveci, E. (2021). Weber bürokrasi kuramı ve insan kaynakları yönetimi üzerine kavramsal bir değerlendirme. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(39), 363-394.
• Cornell, A., Knutsen, C. H. and Teorell, J. (2020). Bureaucracy and growth. Comparative Political Studies, 53(14), 2246-2282.
• Çelik, N. (2015). Postbürokratik kamu yönetimi ve demokrasi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 135-152.
• Çelik, V. ve Çelik, F. (2023). Bürokrasi kavramının demokrasi ve siyaset ile ilişkisi üzerinden hükümet sistemlerine genel bir bakış. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 9(2), 205-2017.
• Çevik, H. H. (2010). Kamu Yönetimi: Kavramlar, sorunlar, tartışmalar. Ankara: Seçkin Yayınları.
• Çiftçi, A. ve Şen, A. T. (2024). Bürokrasi kuramları ve işlevselliği: Marksist, liberal ve modern bürokrasi kuramları dahilinde bir analiz. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(3), 1053-1077.
• Doğan, H. M. (2013). Türkiye’de siyasal iktidar - bürokrasi ilişkileri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Doğan, K. C. (2017). Kamu yönetiminde post-bürokratik değişimin yansımasının öncülleri: Yeni kamu yönetimi eksenli bir bakış. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi 5(57), 201-220.
• Erdoğan, M. C. (2025). XVIII. yüzyıl Osmanlı düşüncesinde Kameralist üretim anlayışı. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 67-88.
• Eryılmaz, B. (2011). Kamu yönetimi. Ankara: Okutman Yayıncılık.
• Gökçe, O. ve Şahin, A. (2002). 21. yüzyılda Türk bürokrasisinin sorunları ve çözüm önerileri. Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal ve Ekonomi Araştırmalar Dergisi 2(3), 1-27.
• Hatipoğlu, İ. (2014). Tek Parti döneminden Demokrat Parti dönemine bürokrasinin değişimi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
• Kalağan, G. (2009). Türkiye’de 1980 sonrası bürokratik dönüşüm: Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü (SYDGM) örneği. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
• Kaya, R. (2024). Türkiye’de kararnamelerin bürokrasi üzerindeki etkisi: Parlamenter ve cumhurbaşkanlığı hükümet sistemlerinin karşılaştırması. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 7(4), 1134-1147.
• Lebkhachi, K. and Chraibi, A. (2025). Revolutionizing public management: From bureaucracy to new public governance. International Journal Of Research in Economics and Finance, 2(1), 1-13.
• Ok, A. Ş. (2017). Max Weber’de otorite ve meşruiyet tipolojisi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD), 4(8), 42-53.
• Özdoğan, M. (2018). Neo-Weberyen devlet ve bürokrasi. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(14), 597-608.
• Özer, M. A. (2013). Weber’in bürokrasisi karşısında yönetimde yeniden yapılandırma arayışları. Küresel İktisat ve İşletme Çalışmaları Dergisi 2(4), 43-57.
• Özer, M. A. ve Çiftçi A. (2023). Yeni kamu yönetimi anlayışı sonrası kamu yönetiminde paradigma değişimi ve Türkiye açısından bir durum analizi. Yıldız Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 25-38.
• Özer, M. A. ve Yıldırım S. (2022). Kamu hizmeti sunum sürecinde paradigmanın değişimi: Yeni kamu hizmeti. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 12(3), 221-250.
• Öztaş, N. (2014). Yönetim. (2. baskı). Ankara: Otorite Yayınları.
• Pank Yıldırım, Ç. ve Erdoğan, O. (2025). Dijital bürokrasinin Türk kamu yönetimine etkisi bakımından incelenmesi: Dijital Dönüşüm Ofisi örneği. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (47), 137-150.
• Sarıtürk, M. (2022). Dijital dönüşüm döneminde kamu yönetimi ve dijital hükümet. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (42), 555-603.
• Serkina, N. E. (2017). Max Weber’s theory of bureaucratic rationalization and its contribution to the paradigm of the industrial society. Logos et Praxis, 16(1), 28-35. ISSN 1998-9946. https://doi.org/10.15688/jvolsu7.2017.1.3
• Şat, N. (2009). Yeni kamu yönetimi anlayışı: Weber bürokrasisinin sonu mu?. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(1), 93-108.
• Şavkılı, C. ve Aydın, T. (2013). Atatürk döneminde bürokrasinin yeniden yapılandırılması. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 29(87), 67-90.
• Taş, İ. E. ve Uçacak, K. (2018). Türk kamu yönetiminde bürokratik işlemlerin azaltılmasında UYAP uygulamasının önemi. Sosyal Bilimler Dergisi 5(19), 492-513.
• Usta, S. ve Akıncı, A. (2018). Bir Alman yönetim yaklaşımı olarak Kameralizm. Journal of Political Administrative and Local Studies Dergisi, 1(1), 67-86.
• Weber, M. (2005). Bürokrasi ve otorite. (H. B. Akın, Çev.). Ankara: Adres Yayınları.
• Weber, M. (2012). Ekonomi ve toplum. (L. Boyacı, Çev.). İstanbul: Yarın Yayınları.
• Yıldırım, M. (2010). Modernizm, postmodernizm ve kamu yönetimi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(1), 703-719.