Political Transformation, Institutional Collapse and Moral Limbo in Post-Socialist Romania: The Cinema of Cristian Mungiu

Öz

This study analyzes Romania's pre-1989 totalitarian socialist structure and its post-revolutionary transition to a neoliberal capitalist system through the selected filmography of Cristian Mungiu, one of the most prominent representatives of the Romanian New Wave. To analyze how the radical political and economic transformations experienced by Romania are reflected in the director’s cinematic narrative, the films Zapping (Zap, 2000) and 4 Months, 3 Weeks and 2 Days (4 Luni, 3 Săptămâni și 2 Zile, 2007), which represent the Ceaușescu period, as well as Beyond the Hills (După dealuri, 2012) and Graduation ( Bacalaureat, 2016), which address the post-transition period, have been selected as the sample. Within the scope of the study, the effects of Nicolae Ceaușescu's repressive surveillance mechanisms and the economics of shortage on individuals are examined alongside the institutional decay and moral erosion that emerged in the aftermath of the regime's collapse. Through the analysis of four key cinematic works, the evolution of the state—from a repressive father figure to an indifferent and lost structure that abandons its citizens—is explored from sociological and political perspectives. As a result of the research, it is determined that this painful transformation has not achieved the expected social improvement, but instead has left individuals in a state of profound moral uncertainty and a permanent limbo.

Anahtar Kelimeler

• Romanian cinema
• Cristian Mungiu
• biopolitics
• post-socialism
• social transformation

Cristian Mungiu Sinemasında Post-Sosyalist Romanya: Siyasal Dönüşüm, Kurumsal Çöküş ve Ahlaki Araf

Öz

Bu çalışma, Yeni Romanya Sineması’nın (Romanian New Wave) en önemli temsilcilerinden biri olan Cristian Mungiu’nun seçili filmografisi üzerinden, Romanya’nın 1989 öncesi sosyalist rejimi ile devrim sonrası neoliberal kapitalist sisteme geçiş sürecini analiz etmektedir. Bu amaçla Romanya’nın yaşadığı radikal siyasal ve ekonomik dönüşümlerin yönetmenin sinemasal anlatısına nasıl yansıdığını analiz edebilmek için Çavuşesku dönemini temsil eden Kanal Değiştirme (Zapping / Zap, 2000) ve 4 Ay, 3 Hafta, 2 Gün (4 Months, 3 Weeks and 2 Days / 4 Luni, 3 Săptămâni și 2 Zile, 2007) filmleri ile geçiş sonrası dönemini ele alan Tepelerin Ardında (Beyond the Hills / După dealuri, 2012) ve Mezuniyet (Graduation / Bacalaureat, 2016) filmleri örneklem olarak seçilmiştir. Çalışma kapsamında; Nicolae Çavuşesku döneminin baskıcı gözetim mekanizmaları ve yokluk ekonomisinin bireyler üzerindeki etkileri ile rejimin yıkılışını takip eden süreçte ortaya çıkan kurumsal çürüme ve ahlaki erozyon ele alınmıştır. Analiz edilen dört temel yapıt aracılığıyla; devletin baskıcı bir baba figüründen, vatandaşını kaderine terk eden ilgisiz ve kayıp bir yapıya evrilme süreci sosyolojik ve politik bir perspektifle incelenmiştir. Araştırma sonucunda; Romanya’nın otoriter geçmişinden neoliberal sürece uzanan bu sancılı dönüşümün, toplumsal tabanda beklenen iyileşmeyi tam anlamıyla sağlamadığı, aksine bireyleri derin bir ahlaki belirsizlik ve kalıcı bir araf hali içerisinde bıraktığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Romanya sineması
• Cristian Mungiu
• biyopolitika
• post-sosyalizm
• toplumsal dönüşüm.

Kaynakça

1. Althusser, L. (2019). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları (A. Tümertekin, Çev.). İthaki Yayınları.
2. Aytekin, M. (2020). Politik kamera: Rumen yeni dalga sinemasında bakışın ideolojikleşmesi ve kadın bedeninin temsili. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 3(1), 30–60.
3. Baudrillard, J. (2024). Simülakrlar ve simülasyon (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları. Büker, S. (2001). Sinemada anlam yaratma. İmge Kitabevi.
4. Deletant, D. (1995). Ceaușescu and the Securitate: Coercion and dissent in Romania, 1965– 1989. Hurst & Company.
5. Deletant, D. (1999). Romania under communist rule. Center for Romanian Studies.
6. Foucault, M. (2019). Hapishanenin doğuşu (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi.
7. Gallagher, T. (2005). Theft of a nation: Romania since communism. Hurst & Company.
8. Gross, P. (2002). Entangled evolutions: Media and democratization in Eastern Europe. Woodrow Wilson Center Press.

9. Güçhan, G. (1992). Toplumsal değişme ve Türk sineması. İmge Kitabevi.
10. Kornai, J. (1980). Economics of shortage. North-Holland Press.
11. Mungiu, C. (Director). (2000). Zapping (Kanal değiştirme) [Film]. Mobra Films.
12. Mungiu, C. (Director). (2007). 4 months, 3 weeks and 2 days (4 ay, 3 hafta, 2 gün) [Film]. Mobra Films.
13. Mungiu, C. (Director). (2012). Beyond the hills (Tepelerin ardında) [Film]. Mobra Films.
14. Mungiu, C. (Director). (2016). Graduation (Mezuniyet) [Film]. Mobra Films.
15. Nasta, D. (2013). Contemporary Romanian cinema: The history of an unexpected miracle. Wallflower Press.
16. Pop, D. (2014). Romanian New Wave cinema: An introduction. McFarland.
17. Tismaneanu, V. (2003). Stalinism for all seasons: A political history of Romanian communism. University of California Press.
18. Verdery, K. (1991). National ideology under socialism: Identity and cultural politics in Ceaușescu's Romania. University of California Press.
19. Yaren, Ö. (2019). Doğu Avrupa sinemasında post komünist nostalji. SineCine: Sinema Araştırmaları Dergisi, 10(1), 115–136.