Araştırma Makalesi

Üretken Yapay Zekâ Çağında Sinemanın Ontolojisi: İnsan İzini Savunma Manifestosu

Cilt: 1 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Üretken Yapay Zekâ Çağında Sinemanın Ontolojisi: İnsan İzini Savunma Manifestosu

Öz

Bu çalışma, üretken yapay zekâ teknolojilerinin sinema ve görsel-işitsel medya üretim süreçlerine dâhil oluşunu yalnızca teknik bir yenilik ya da endüstriyel verimlilik meselesi olarak değil, sinemanın ontolojik, estetik, etik ve emek-politik temellerini dönüştüren bir kriz alanı olarak ele almaktadır. Çalışmanın amacı, yapay zekâya karşı basit bir teknoloji karşıtlığı üretmek değil; sinemanın insan bedeni, tanıklık, hata, yaratıcı risk ve etik sorumlulukla kurduğu bağı savunmaktır. Bu doğrultuda André Bazin’in fotoğrafik görüntü ontolojisi, Vivian Sobchack’in film fenomenolojisi, Stanley Cavell’in sinema düşüncesi, auteur kuramı, algoritmik önyargı çalışmaları ve güncel yaratıcı emek tartışmaları birlikte değerlendirilmiştir. Yöntem olarak nitel kuramsal sentez ve eleştirel söylem analizi benimsenmiştir. Ayrıca WGA ve SAG-AFTRA’nın 2023 sözleşmelerindeki yapay zekâ hükümleri, metinden-videoya üretim yapan güncel modeller çalışmanın bağlamına dâhil edilmiştir. Çalışma, insan hatasından, bedensel kırılganlıktan, yaşanmışlıktan ve sanatsal riskten yoksun pürüzsüzleştirilmiş görsel üretimin sinema değil, sinemanın algoritmik bir simülasyonu olduğu sonucuna ulaşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Kaynakça Astruc, A. (2013). The birth of a new avant-garde: La caméra-stylo. In T. Corrigan, P. White, & M. Mazaj (Eds.), Critical visions in film theory: Classic and contemporary readings (pp. 603–608). Bedford/St. Martin’s. Original work published 1948. https://doi.org/10.1525/9780520957411-170
  2. Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation (S. F. Glaser, Trans.). University of Michigan Press. Original work published 1981.
  3. Bazin, A. (2005). The ontology of the photographic image. In What is cinema? Volume I (H. Gray, Trans., pp. 9–16). University of California Press. https://doi.org/10.1525/9780520931251-004
  4. Beguš, N. (2025). Experimental narratives: A comparison of human crowdsourced storytelling and AI storytelling. Humanities and Social Sciences Communications, 11, Article 1392. https://doi.org/10.1057/s41599-024-03868-8
  5. Bender, S. (2025). Generative-AI, the media industries, and the disappearance of human creative labour. Media Practice and Education, 26(2), 200–217. https://doi.org/10.1080/25741136.2024.2355597
  6. Bomba, F., & De Angeli, A. (2025). Agency and authorship in AI art: Transformational practices for epistemic troubles. International Journal of Human-Computer Studies, 205, Article 103652. https://doi.org/10.1016/j.ijhcs.2025.103652
  7. Brodherson, M., Wrubel, A., & Vickers, J. (2025, November 19). How AI could reinvent film and TV production. McKinsey & Company. https://www.mckinsey.com/capabilities/tech-and-ai/our-insights/tech-forward/how-ai-could-reinvent-film-and-tv-production
  8. Brookes, G. (2025). Truth claims and trace: The autographic witness in the algorithm. Memory, Mind & Media, 4, Article e21. https://doi.org/10.1017/mem.2025.15

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sinema Kuramları, Sinema ve Estetik, Sinema (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

1 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

14 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 1 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Dönmez, S. C. (2026). Üretken Yapay Zekâ Çağında Sinemanın Ontolojisi: İnsan İzini Savunma Manifestosu. CLAIMS: Eleştirel Yapay Zeka ve Medya Çalışmaları Dergisi, 1(1), 24-45. https://izlik.org/JA84LY49TT
AMA
1.Dönmez SC. Üretken Yapay Zekâ Çağında Sinemanın Ontolojisi: İnsan İzini Savunma Manifestosu. CLAIMS. 2026;1(1):24-45. https://izlik.org/JA84LY49TT
Chicago
Dönmez, Servet Can. 2026. “Üretken Yapay Zekâ Çağında Sinemanın Ontolojisi: İnsan İzini Savunma Manifestosu”. CLAIMS: Eleştirel Yapay Zeka ve Medya Çalışmaları Dergisi 1 (1): 24-45. https://izlik.org/JA84LY49TT.
EndNote
Dönmez SC (01 Haziran 2026) Üretken Yapay Zekâ Çağında Sinemanın Ontolojisi: İnsan İzini Savunma Manifestosu. CLAIMS: Eleştirel Yapay Zeka ve Medya Çalışmaları Dergisi 1 1 24–45.
IEEE
[1]S. C. Dönmez, “Üretken Yapay Zekâ Çağında Sinemanın Ontolojisi: İnsan İzini Savunma Manifestosu”, CLAIMS, c. 1, sy 1, ss. 24–45, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA84LY49TT
ISNAD
Dönmez, Servet Can. “Üretken Yapay Zekâ Çağında Sinemanın Ontolojisi: İnsan İzini Savunma Manifestosu”. CLAIMS: Eleştirel Yapay Zeka ve Medya Çalışmaları Dergisi 1/1 (01 Haziran 2026): 24-45. https://izlik.org/JA84LY49TT.
JAMA
1.Dönmez SC. Üretken Yapay Zekâ Çağında Sinemanın Ontolojisi: İnsan İzini Savunma Manifestosu. CLAIMS. 2026;1:24–45.
MLA
Dönmez, Servet Can. “Üretken Yapay Zekâ Çağında Sinemanın Ontolojisi: İnsan İzini Savunma Manifestosu”. CLAIMS: Eleştirel Yapay Zeka ve Medya Çalışmaları Dergisi, c. 1, sy 1, Haziran 2026, ss. 24-45, https://izlik.org/JA84LY49TT.
Vancouver
1.Servet Can Dönmez. Üretken Yapay Zekâ Çağında Sinemanın Ontolojisi: İnsan İzini Savunma Manifestosu. CLAIMS [Internet]. 01 Haziran 2026;1(1):24-45. Erişim adresi: https://izlik.org/JA84LY49TT