Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Ayrı Okullar: Amerika’daki Üstün Yetenekliler Okullarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi

Mahmut Çitil; Sıdıka Ersoy; Merve Özdemir-kılıç; Ayşil Ağaya

Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Ayrı Okullar: Amerika’daki Üstün Yetenekliler Okullarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi

Öz

Üstün yeteneklilerin eğitimi alanında çoğunlukla kullanılan üç temel strateji bulunmaktadır. Bunlar gruplama, hızlandırma ve zenginleştirmedir. Gruplama uygulamaları üstün yetenekli öğrencilerin kendisi gibi akranlarıyla ayrı bir okulda ya da sınıfta öğrenim görmesi ya da normal gelişim gösteren akranlarıyla bir arada eğitim görmesi şeklinde yapılabilmektedir. Türkiye’de üstün yetenekliler normal gelişim gösteren akranlarıyla aynı ortamda öğrenim görmektedirler. Üstün yetenekli öğrencilere yönelik açılan ayrı okulların içeriği, avantaj ve dezavantajları ise pratikte yeterince bilinmemektedir. Bu araştırmanın amacı üstün yeteneklilere yönelik açılan ayrı okulları belli değişkenlere göre incelemektir. Tarama modelinde betimsel bir çalışma olan bu araştırmada veriler doküman analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Bu kapsamda ABD ve Kanada’da hizmet veren 10 üstün yetenekliler okulu özel/devlet, ücreti, kuruluş tarihi, sınıf düzeyleri, kabul ve tanılama şartları, okulda kullanılan program modelleri, müfredatları, sınıf mevcutları, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetleri gibi değişkenlere göre analiz edilmiştir. Bu okullar tanınırlık ve internet sitelerinde sundukları içeriğin zenginliğine göre seçilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, okulların büyük çoğunluğunun özel okullar olduğu, bu okulların yıllık 10.000- 55.000 dolar arasında ücretleri olduğu, kuruluş tarihlerinin 1870-2017 arasında değiştiği, hemen her eğitim düzeyinde (ilk, orta, lise) hizmet sunulduğu, hemen her okulun kendi tanılama modeli olduğu ve okullara kabulde zekâ testlerinin belirleyici olduğu, okullarda müfredat zenginleştirme ve hızlandırma uygulamalarının yapıldığı, ayrıca çok çeşitli sosyal, kültürel ve sportif faaliyetleri olduğu anlaşılmıştır. Genel olarak değerlendirildiğinde Amerika’da üstün yeteneklilere yönelik okulların çok köklü bir geçmişi olduğu günümüzde de yeni okulların açıldığı anlaşılmıştır. Okulların yapısı ve eğitim içeriği incelendiğinde üstün yetenekli öğrencilere çok iyi imkânlar sunulduğu görülmektedir. Türkiye’de de kamu ve özel sektörün bu tip okullar açması ve etkisine bakılmasının alana ve eğitim sistemine katkı getireceği kanaati tarafımızca oluşmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akkanat, H. (2004). Üstün veya özel yetenekliler. M.R. Şirin, A. Kulaksızoğlu, A. E. Bilgili.(Haz.). Üstün Yetenekli çocuklar seçilmiş makaleler kitabı içinde (s. 169 – 194). İstanbul: Çocuk Vakfı.
Alston, A. (2011). Having our say: Thoughts, perspectives, and perceptions of graduates of Satellite East Junior High School for the gifted and talented. Doctoral Dissertation, Teachers College, Columbia University, Columbia
Ataman, A. (Ed.). (2009). Özel Gereksinimli çocuklar ve özel eğitime giriş. (7.Baskı) Ankara: Gündüz. Bakioğlu, A. & Levent F. (2013). Üstün yeteneklilerin eğitiminde Türkiye için öneriler. Üstün Yetenekli Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 1(1), 31-44
Bildiren, A. & Çitil, M. (2019). Özel yeteneklilerin tanılanması. Kılıç, O. & Çitil, M. (Ed.) Özel Yetenekli Öğrencim Var içinde (223). Ankara: MEB Yayınları
Callard-Szulgit, R. D. (2010). Parenting and teaching the gifted. R&L Education.
Coleman, L. J. (2001). A rag quilt: Social relationships among students in a special high school. Gifted Child Quarterly, 45 (3), 164–173.
Coleman, L. J. (2005). Nurturing talents in high school. Life in the fast lane. New York, NY: Teachers College Press.
Cross, T. L., Stewart, R. A., & Coleman, L. (2003). Phenomenology and its implications for gifted studies research: Investigating the Lebenswelt of academically gifted students attending a primary magnet school. Journal for the Education of the Gifted, 26, 201–220.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mahmut Çitil ^* Bu kişi benim
0000-0001-7607-6595
Türkiye

Sıdıka Ersoy ^* Bu kişi benim
0000-0002-7168-744X
Türkiye

Merve Özdemir-kılıç ^* Bu kişi benim
0000-0002-1768-0095
Türkiye

Ayşil Ağaya ^* Bu kişi benim
0000-0003-0621-1282
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

6 Kasım 2020

Kabul Tarihi

30 Kasım 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 5 Sayı: 10

IZ

https://izlik.org/JA34GW74FW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çitil, M., Ersoy, S., Özdemir-kılıç, M., & Ağaya, A. (2020). Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Ayrı Okullar: Amerika’daki Üstün Yetenekliler Okullarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi. Çocuk ve Medeniyet, 5(10), 257-280. https://izlik.org/JA34GW74FW

AMA

1.Çitil M, Ersoy S, Özdemir-kılıç M, Ağaya A. Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Ayrı Okullar: Amerika’daki Üstün Yetenekliler Okullarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi. Çocuk ve Medeniyet. 2020;5(10):257-280. https://izlik.org/JA34GW74FW

Chicago

Çitil, Mahmut, Sıdıka Ersoy, Merve Özdemir-kılıç, ve Ayşil Ağaya. 2020. “Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Ayrı Okullar: Amerika’daki Üstün Yetenekliler Okullarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi”. Çocuk ve Medeniyet 5 (10): 257-80. https://izlik.org/JA34GW74FW.

EndNote

Çitil M, Ersoy S, Özdemir-kılıç M, Ağaya A (01 Aralık 2020) Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Ayrı Okullar: Amerika’daki Üstün Yetenekliler Okullarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi. Çocuk ve Medeniyet 5 10 257–280.

IEEE

[1]M. Çitil, S. Ersoy, M. Özdemir-kılıç, ve A. Ağaya, “Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Ayrı Okullar: Amerika’daki Üstün Yetenekliler Okullarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi”, Çocuk ve Medeniyet, c. 5, sy 10, ss. 257–280, Ara. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34GW74FW

ISNAD

Çitil, Mahmut - Ersoy, Sıdıka - Özdemir-kılıç, Merve - Ağaya, Ayşil. “Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Ayrı Okullar: Amerika’daki Üstün Yetenekliler Okullarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi”. Çocuk ve Medeniyet 5/10 (01 Aralık 2020): 257-280. https://izlik.org/JA34GW74FW.

JAMA

1.Çitil M, Ersoy S, Özdemir-kılıç M, Ağaya A. Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Ayrı Okullar: Amerika’daki Üstün Yetenekliler Okullarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi. Çocuk ve Medeniyet. 2020;5:257–280.

MLA

Çitil, Mahmut, vd. “Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Ayrı Okullar: Amerika’daki Üstün Yetenekliler Okullarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi”. Çocuk ve Medeniyet, c. 5, sy 10, Aralık 2020, ss. 257-80, https://izlik.org/JA34GW74FW.

Vancouver

1.Mahmut Çitil, Sıdıka Ersoy, Merve Özdemir-kılıç, Ayşil Ağaya. Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Ayrı Okullar: Amerika’daki Üstün Yetenekliler Okullarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi. Çocuk ve Medeniyet [Internet]. 01 Aralık 2020;5(10):257-80. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34GW74FW