Geç Hitit Sanatında Kadınlar ve Tanrıçalar: Soyluluk ve Kutsallığın Sembolik Anlatımı
Öz
Anıtsal sanat, devletin ideolojik bir ürünü olarak, kimliklerin belirli ölçütlerle halka sunulmasını ve toplumu kolektif bir kimlik etrafında toplamaya hizmet eder. Kadın, tanrıça, erkek ve tanrı kimlikleri, atanan toplumsal cinsiyet rollerini temsil eden belirli imgelerle propaganda edilir. Kabartmalar üzerinde tasvir edilen bu kimlikler toplumsal alanda üst sınıfı temsil eder ve kimliklerle özdeşen belirteçlerin aynı zamanda soyluluğun ve kutsallığında sembolik anlamına karşılık gelmektedir. Bunlara ek olarak bu çalışma, tanrıçaların anıtsal sanat aracılığıyla idealize edilen kadın kimliği için rol model olduğunu öne sürmektedir. Kadınların ve tanrıçaların ortak birçok imge ile beraber tasvir edildiği görülmektedir. Kıyafetleri, ortak belirteçleri ve bu belirteçlerin anlamı, sahnedeki duruş pozisyonları, kadının/tanrıçanın, tanrı/erkek ile tasvir edildiğinde ikincil konumları bu imgeler arasında sayılabilir.
Anahtar Kelimeler
Kadın, Tanrıça, Toplumsal Cinsiyet Rolleri, Geç Hitit, Demir Çağ
Destekleyen Kurum
Marmara Üniversitesi
Etik Beyan
Bu makale çalışması yüksek lisans çalışmamın bir kısmını oluşturmaktadır. Tüm bilimsel etik kurallarına uyduğumu beyan ederim.
Teşekkür
Bu çalışmam da bilimsel desteğini benden esirgemeyen hocam Doç. Dr. Ali ÇİFÇİ'ye teşekkür ederim.
Kaynakça
- Akurgal, E. 1962 The Art of the Hittites. Thames and Hudson, London.
- Aro, S. 2010 Sanat ve Mimari, Luviler: Anadolu’nun Gizemli Halkı, H. C. Melchert (ed.). Kalkedon, İstanbul: 245-288.
- Arslan, A., Yelözer, S. 2021 Materyal Kültür ve Toplumsal Cinsiyet İlişkisi, Materyal Kültür ve İnsan, A. Baysal (ed.). Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara: 61-100.
- Bahrani, Z. 2018 Babil’in Kadınları: Mezopotamya’da Toplumsal Cinsiyet ve Temsili. Kolektif, İstanbul.
- Baykan, D. 2022 İkonografi MÖ 1. Bine Kadar Alıcı Kuşlar, Işık Şahin’e Armağan M. Hasdağlı, E. Taştemur (ed.). Trakya Üniversitesi Yayınları, Edirne: 38-59.
- Bittel, K. 1983 Kubaba: Ikonographie, Reallexikon der Assyriologie und Vonderasiatischen Arhäologie VI., D. O. Edzard (ed.). Walter de Gruyter, Berlin, New York.
- Black, J., George A., Postgate, N. 2000 A Concise Dictionary of Akkadian. Harrassowitz Verlag, Wiesbaden.
- Blömer, M., Messerschmidt, W. 2014 Das Fragment einer syro-hethitischen Votivstele vom Dülük Baba Tepesi II: Die Ikonographie, Kult und Herrschaft am Euphrat, E. Winter (ed.). Dr. Rudolf Halbelt Gmbh, Bonn: 23-34.
- Bonatz, D. 2000 Das syro-hethitische Grabdenkmal: Untersuchungen zur Entstehung einer neuen Bildgattung in der Eisenzeit im nordsyrisch südostanatolischen Raum. Verlag Philipp von Zabern, Mainz.
- -2016 Syria-Hittite Funerary Monuments Revisited, Dining and Death: Interdisciplinary Perspectives on the “Funerary Banquet” in Ancient Art, Burial and Belief, C. M. Draycott, M. Stamatopoulou (ed.). Peeters Press, Leuven, Paris-Bristol: 173-194.